COVID-19 Virüs Salgını Kaynaklı Karantina Sürecinin Evsel Gıda Atıklarına Etkileri
Abstract
Amaç: Bu araştırma, COVID-19 salgını kaynaklı karantina sürecinde, ev ortamındaki tüketicilerin gıda israfı tutum ve israf miktarının belirlenmesini açıklamaktadır.
Tasarım/Metodoloji/Yaklaşım: Araştırmanın evrenini, Türkiye’deki COVID-19 vakalarının yaklaşık %60’ını barındıran İstanbul’da kalabalık nüfusa sahip ilçelerde ikamet eden bireyler oluşturmaktadır. Basit tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılarak araştırmaya 982 katılımcı dahil edilmiş ve veri toplama aracı olarak elektronik anket formları kullanılmıştır. Araştırma verileri, COVID-19 vakalarının Türkiye’de zirve yaptığı 15 Nisan – 1 Mayıs 2020 tarihleri arasında toplanmıştır. Anket formu demografik ve gıda atığına ilişkin sorular olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Araştırmada; güvenirlik analizi ile katılımcıların verdiği yanıtların belirlenmesi için ise frekans analizi kullanılmıştır. Ayrıca hanehalkı özellikleri ile gıda israfı uygulamaları arasındaki ilişkinin belirlenmesinde farklılık analizleri (tek yönlü varyans ve Kruskal Wallis) kullanılmıştır.
Bulgular: Katılımcıların büyük bir bölümünü 21-29 yaş aralığındaki bireyler ve üniversite mezunları oluşturmaktadır. Ayrıca katılımcıların %66,3’ü ebeveynleriyle yaşamakta, %46,5’inin geliri 2501-5000 lira aralığında ve %77’inin hane nüfusu üç ve daha fazla kişiden oluşmaktadır. Katılımcıların %87,7’si gıda israfını büyük bir sorun olarak gördüğünü ifade etmektedir. Karantina sürecinde en fazla israf edilen gıdaların sebze ve meyveler olduğu ve israfın en önemli nedeninin gıdaların bozulması olduğu belirlenmiştir. Karantina sürecinde katılımcılar hazır gıda tüketim oranının azaldığını ve genellikle yemeklerini evde yaptıklarını ifade etmektedir.
Araştırma sınırlamaları/Etkileri: Karantina sürecinde araştırmaya dahil etmek istenen bireylere ulaşımın güçlüğü, bu araştırmanın sınırlılıklarını oluşturmaktadır.
Özgünlük/Değer: İlgili konunun literatürde sınırlı olması ve araştırmanın İstanbul’da yürütülmesi, bu çalışmanın özgünlüğünü ortaya koymaktadır. Ayrıca araştırmanın gıda üreticileri ve tüketiciler için ortaya koyduğu sonuçlar, bu araştırmanın değerini oluşturmaktadır.
Keywords
References
- Abeliotis, K., Lasaridi, K., Choini, C. (2015). Life Cycle Assessment of Food Waste Home Composting in Greece. Toxicological and Environmental Chemistry, 98(10): 1200-1210.
- CDC. (2020). Coronavirus (COVID-19). https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/index.html. Erişim: Haziran, 2020.
- Charbel, L., Capone, R., Grizi, L., Debs, P., Khalife, D., El Bilali, H., Bottalica, F. (2016). Preliminary İnsights on Household Food Wastage in Lebanon. Journal of Food Security, 4(6): 131-137.
- Cicatiello, C., Franco, S. (2020). Disclosure and Assessment of Unrecorded Food Waste at Retail Stores. Journal of Retailing and Consumer Services, 52: 101932.
- Demirbaş, N. (2018). Dünyada ve Türkiye’de Gıda İsrafını Önleme Çalışmalarının Değerlendirilmesi. VIII. IBANESS Congress Series (21-22Nisan, Bulgaria), 521-526 ss.
- European Communities (2010). Preparatory study on food waste across EU 27. Technical report-2010-054. https://ec.europa.eu/environment/eussd/pdf/bio_foodwaste_report.pdf Erişim: Haziran, 2020.
- FAO. (2013). Food wastage footprint: Impact on natural resources. Summary report. Rome: FAO.
- Farr-Wharton, G., Foth, M., Choi, J. H. J. (2014). Identifying Factors That Promote Consumer Behaviours Causing Expired Domestic Food Waste. Journal of Consumer Behaviour, 13(6): 393-402.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Agricultural Engineering, Business Administration
Journal Section
Research Article
Authors
Çiğdem Muştu
*
0000-0003-0703-6877
Türkiye
Veli Ceylan
This is me
0000-0001-7098-7777
Türkiye
Mehmet Sarıışık
This is me
0000-0002-0681-6137
Türkiye
Publication Date
December 30, 2020
Submission Date
August 2, 2020
Acceptance Date
December 15, 2020
Published in Issue
Year 2020 Volume: 26 Number: 2