Research Article

Protestan Evanjeliklerin Amerika-İsrail İlişkilerindeki Rolü Üzerine Teolojik, Politik ve Tarihsel Değerlendirme

Volume: 7 Number: 4 December 29, 2022
EN TR

Protestan Evanjeliklerin Amerika-İsrail İlişkilerindeki Rolü Üzerine Teolojik, Politik ve Tarihsel Değerlendirme

Abstract

Hıristiyanlığın ilk dönem köklerini ve doğrudan kutsal kitap metinlerini esas alan Protestan Evanjelik kiliselerinin köktenci ve muhafazakâr dünya görüşleri, Hıristiyan Siyonizm anlayışının ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. ABD’nin İsrail’e yönelik politikalarında belirleyici bir rol oynayan Hıristiyan Protestan Evanjelik lobiler ve Yahudi lobileri 19. yüzyılın sonları 20. yüzyılın başlarında ABD’de yükselişe geçen antisemitizm akımının kırılması için Nazi Almanya’sının 2. Dünya Savaşı sırasında Avrupa’da Yahudilere uyguladığı soykırımları lanetleyen propagandaları etkili bir şekilde kullanmışlardır. Yapılan bu propagandalar Ortadoğu coğrafyasında İsrail Devleti’nin kuruluşuna dayanak sağlamıştır. Teolojik kökleri kutsal kitap metinlerine dayanan “Siyonizm” ifadesi süreç içerisinde siyasi bir ideoloji/hareket haline gelmiştir. "Siyon" kelimesi, Kutsap Kitap’ta 163 kez (Eski Ahit'te 156 ve Yeni Ahit'te 7 kez) kullanılmıştır. Yahudilerin anavatanları olan İsrail topraklarında devlet kurması ve gelişip ilerlemesi amacıyla İsrail’e destek toplamak için dünya genelinde yürütülen faaliyetler “Siyonizm” şemsiyesi altında toplanmaktadır. İsrail ile ABD arasındaki güçlü bağın en önemli nedeni de “Hıristiyan Siyonizm” anlayışıdır. ABD’nin dış politikalarında dost müttefik bir ülke olduğu düşüncesiyle İsrail’e koşulsuz şekilde verilen desteklerde, her ne kadar jeopolitik ve stratejik anlamda ulusal çıkarlar gözetiliyor olsa da, Mesih’in dönüşünden önceki “binyıl öncesi gündem” (Premillenial Dispensational) teolojisine inanan Amerikan Evanjeliklerin dini kehanetlere olan bağlılıkları bu desteklerin altında yatan diğer bir etkendir. Hıristiyan Protestan Evanjelizmin gelecek görüşünün bir parçası olan “Premillenial Dispensational” teolojisinde “Tanrı'nın vaat edilen toprakları Yahudilere, O’nun seçilmiş halkına verdiği” inancı bulunmaktadır. Bu inancı sadakatle takip eden Hıristiyan Protestan Evanjelikler, gerçekleştirdikleri lobi faaliyetleriyle ABD’nin politik yaşamında aktif ve belirleyici bir konum işgal etmektedirler. Türkiye ve ABD arasındaki uluslararası ilişkilerde hatta Türkiye-İsrail ilişkilerinde Protestan Evanjeliklerin tutumlarının ne denli belirleyici olduğu hususunun çalışmada ortaya koyulmasının önem arz ettiği değerlendirilmektedir.

Keywords

Supporting Institution

TÜBİTAK (Bu araştırma, 2219/2 Yurtdışı Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı kapsamında TÜBİTAK tarafından desteklenmiştir.)

Project Number

2219/2

References

  1. Amstutz, M. R. (2014). Evangelicals and American Foreign Policy. New York: Oxford University Press.
  2. Ariel, Y. (2013). An Unusual Relationship: Evangelical Christians and Jews. New York and London: New York University Press.
  3. Broadway, B. (2004, March 27). The Evangelical-Israeli Connection. Washington Post.
  4. Brown, C. G. (2016). Introduction. The Future of Evangelicalism in America (Candy Gunther Brown and Mark Silk.). New York: Columbia University Press.
  5. Carenen, C. (2012). The Fervent Embrace: Liberal Protestants, Evangelicals, and Israel. New York, London: New York University Press.
  6. Carwardine, R. J. (1997). Evangelicals and Politics in Antebellum America. Knoxville: The University of Tennessee Press.
  7. Clark, V. (2007). Allies for Armageddon: The Relentless Rise of Christian Zionism. New Haven & London: Yale University Press.
  8. Diner, H. R. (2004). The Jews of the United States, 1654 to 2000. Berkeley and Los Angeles: University of California Press.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Religious Studies

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 29, 2022

Submission Date

September 28, 2022

Acceptance Date

November 2, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 7 Number: 4

APA
Topcan, Ö. (2022). Protestan Evanjeliklerin Amerika-İsrail İlişkilerindeki Rolü Üzerine Teolojik, Politik ve Tarihsel Değerlendirme. Turkish Academic Research Review, 7(4), 905-936. https://doi.org/10.30622/tarr.1181376
AMA
1.Topcan Ö. Protestan Evanjeliklerin Amerika-İsrail İlişkilerindeki Rolü Üzerine Teolojik, Politik ve Tarihsel Değerlendirme. tarr. 2022;7(4):905-936. doi:10.30622/tarr.1181376
Chicago
Topcan, Özlem. 2022. “Protestan Evanjeliklerin Amerika-İsrail İlişkilerindeki Rolü Üzerine Teolojik, Politik Ve Tarihsel Değerlendirme”. Turkish Academic Research Review 7 (4): 905-36. https://doi.org/10.30622/tarr.1181376.
EndNote
Topcan Ö (December 1, 2022) Protestan Evanjeliklerin Amerika-İsrail İlişkilerindeki Rolü Üzerine Teolojik, Politik ve Tarihsel Değerlendirme. Turkish Academic Research Review 7 4 905–936.
IEEE
[1]Ö. Topcan, “Protestan Evanjeliklerin Amerika-İsrail İlişkilerindeki Rolü Üzerine Teolojik, Politik ve Tarihsel Değerlendirme”, tarr, vol. 7, no. 4, pp. 905–936, Dec. 2022, doi: 10.30622/tarr.1181376.
ISNAD
Topcan, Özlem. “Protestan Evanjeliklerin Amerika-İsrail İlişkilerindeki Rolü Üzerine Teolojik, Politik Ve Tarihsel Değerlendirme”. Turkish Academic Research Review 7/4 (December 1, 2022): 905-936. https://doi.org/10.30622/tarr.1181376.
JAMA
1.Topcan Ö. Protestan Evanjeliklerin Amerika-İsrail İlişkilerindeki Rolü Üzerine Teolojik, Politik ve Tarihsel Değerlendirme. tarr. 2022;7:905–936.
MLA
Topcan, Özlem. “Protestan Evanjeliklerin Amerika-İsrail İlişkilerindeki Rolü Üzerine Teolojik, Politik Ve Tarihsel Değerlendirme”. Turkish Academic Research Review, vol. 7, no. 4, Dec. 2022, pp. 905-36, doi:10.30622/tarr.1181376.
Vancouver
1.Özlem Topcan. Protestan Evanjeliklerin Amerika-İsrail İlişkilerindeki Rolü Üzerine Teolojik, Politik ve Tarihsel Değerlendirme. tarr. 2022 Dec. 1;7(4):905-36. doi:10.30622/tarr.1181376

Cited By