LAFZIN DEĞERİ ÇERÇEVESİNDE افتعل KALIBINDA KULLANILAN GÜÇLÜ /ص /, /ط/, /ض/ SESLERİNİN KUR’AN BAĞLAMINDA SES- ANLAM İLİŞKİSİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Gülhan Altürk

doi:10.30622/tarr.342590

LAFZIN DEĞERİ ÇERÇEVESİNDE افتعل KALIBINDA KULLANILAN GÜÇLÜ /ص /, /ط/, /ض/ SESLERİNİN KUR’AN BAĞLAMINDA SES- ANLAM İLİŞKİSİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

Bu çalışma ile ses bilimi esas alınarak güçlü özelliklere sahip seslerin anlama etkisinin olup olmadığı sorusunun cevabının bulunması hedeflenmiştir. Bunun için güçlü bir lafzın değerinin telaffuza, işitmeye ve anlama etkisi, ses-anlam ilişkisi eşliğinde ele alınmıştır. Lafzın değerinin örneklemi olarak seçilen Kur’an’da افتعل kalıbında /ط/, /ض/, /ص/ sesleri içeren kelimelerde, kalıptaki /ت/’nin /ط/’ya dönüştüğü örnekler tespit edilmiştir. Söz konusu ses olayı, Kur’an’da bulunan sadece اصطبر ıãùabır, اصطرخ ıãùaraò, اصطلى ıãùala, اصطفى ıãùfa, اصطاد ıãùad, ٱضْطُرَّ ıêùurra, اطّلَع ıùùla’a kelimelerinde izlenmiştir. Bu kelimeler, ıùbaú, isti’la’, ıãmat, ãafir, cehr, hems, inficar kelimelerindeki ses özellikleri eşliğinde ses-anlam ilişkisi açısından analiz edilmiş ve bir lafzın güzelliğinin veya yerinde kullanıldığının delilleri dilbilimsel açıdan ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Keywords

ses,ses-anlam ilişkisi,güçlü ses

References

- ‘EBBĀS, Fâêel Taósìn, “Maharici’l-Aãwat we eifâtuhâ beyne’l-Kudemâ’ we’l –Muhdeṯìn”, Mecellet külliyyeti’Terbiye li-LUlûmi’l-İslâmiyye, Irak, No. 10. 2012.
- ‘EBDU’L-KERÌM, SÀcide, “el-Eṯeru’ã-eawtì fì tewcihi’d- DelÀle -DirÀse Uslūbiyye eawtiyye-”, Mecelletü CÀmi’eti Tekrìt, C.17, S.3, Irak, 2010.
- ‘ULWÁNÌ, Nesrìn, “el-İbdâli’s-Savtî Fİ Sıygati ifta’ala fi macma’i’l-Beyân Dirasa fi Menheci’-Sarfi’l-‘Arabiyy”, mecelleti’-Lugati’l-ararabiyyet ve Adabuha, C.1, S.9, 2010.
- ‘UMAR, Eómed Muòtar, fi’l-Lehecet elarabiyye, Kahira, 2003.
- ARPA, Serbülend, “Musikinin Temeli Olan “Ses” İle İlgili Kur’an-ı Kerim’de Geçen Bazı Kavramların Tespit ve Tahlili”, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2016, (2)).
- b. CİNNÌ, Ebü'l-Feth Osmân b. Cinnî, el-Muhtesib fi Tebyìn Wucuhi’ş- ŞewÀḏi’l-Kıra’at we’l İêah ‘anha, tah. Ennecdì Alì ve arkadaşları, elmeclis el-‘ala li’ş-Şu’ûni’l-İslÀmiyye, vezâretü’l-Avkâf, kahire: 1994.
- b. YE'ÌŞ, Ye'ìş b. 'elì, Şerói’l-Mufaããal, tah. YA'KŪB, İmìl, Beyrut, 2001.
-BİŞÌR, KemÀl, ‘ilm’i’l-Aãwât, kahire, 2000.

- el- CĀḤIẒ, Ebû ‘Usmân ‘Amr bin Baór, el-Beyân we’l-Tebyìn, thk. Fewzì ‘Aùwâ, Beyrut, 1970.
- el-‘ABBĒDÌ, RecÀ, Taódìd delÀleti’s-sıygeti İfti’al fi’l-Kur’anil’Kerîm (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Suudi Arabistan, 2010,
- el-‘ĀNÌ, Selmân Hasan, et-Teşkîli’-Savtî fi’l-Lugati’l-Arabiyye, SuudArabistan, 1983.
- el-BAÙLAYÛSÌ, 'Abdullah b. Muóemmed b. es’seyyed, el-İútiêÀb fi Şerói edebi’l-KÀteb, tah.: SAÚÚA, Musùafa, 'ABUD’UL-MECÌD, Óemed, Kahire, 1996.
- el-CERĀDĀT, Òelef, “et-Teradüfü’d-DelÀli beyne ãıyġetey İfte'el we tefÀ'el”, el-mecelle el-Ürdüniyye fi’l-Luġeti’l-‘Arabiyya we âdÀbuhÀ, C. 9. Sayı. 4, Amman, 2013.
- el-EllÛSÌ, ebi’l-Faêl ŞihÀbi’d-Dìn es-Seyyed Meómûd el-BeğdÀdì, Rûó’ul-Me’Ànì fì Tefsìri’l-úur’Àni’l-‘Aôìm wes-Seb’il-MeṯÀnì, Tah. el-‘ARAB, Muóammed, Beyrût, thz.
- el-FEYRÛZÂBÁDÌ, Mecd’i-Dìn b. Ye’úûb, el-úAMûsu’l-Muóìù, tah. ‘İRÚSUSÌ, Muóemmed, Beyrût, 2005.
- ENÌS, İbrâhìm, el-Aãwatu’l-Luğawiyye, Mısır, thz.
- ENNÛRÌ, CewÀd; Óemed, òalìl, Fusûl fì ‘ilmi’l-Aãwaù, Nablis, 1991.
- er-RUMMĀNÌ, En’nüket fi ‘icâzi’l- Kur’an, thk.: ÒALAF ALLAH, Muóammed, SELLĀM, Zağlûl, Mısır, 1968.
- eş-ŞÂYİB, Eserü’l-Kavanîni’s-Svtiyye fi binâ’i’l-Kelime, Ürdün, 2004.
- eṯ-Ṯ’ĀlİBÌ, Ebû IsóÀú Aómed, tah. el- keşf we’l-BeyÀn, ebu Muóammed b. ‘Āşûr, Beyrut, 2002.
- eù-ÙABARÌ, ebu Ce’fer Muóammed b. Carìr b.Yazìd el-ĀmÀlì, Cami’ul-BeyÀn fi Te’wili’l-Úur’Àn, thk. ŞĀKİR, Aómed, 2007.
- ez-ZEMEÓŞERÌ, EBİ’L-Úasem Caru’l-llah Maónûd b. ‘Umar, Tefsìru’l-KeşşÀf ‘an Òeúa’iúı’t-Tenzìl we ‘uyûni’l-Aúawìlfi wucuhi’t-Te’wìl, tah. ŞİÓÁ, Óalìl, Beyrût, 2009.
- ḤAMÌDÌ, Esìl, “et-teüayyurÀt’eã-eawtıyye es-earfiyye”, külliyet’ett’erbiye el’esâsiyye li’l‘Ulûm’i-Terbeviyye ve’l-İnsâniyye, S. 22, Irak, 2015.
- İstìtiyye, Semìr Şerìf, el AãwÀti’l-Luğewiyye: Ru’ye ‘uêwiyye we Nuùúiyye we FìzyÀ’iyye, Amman, 2003.
- KARAÇAM, İsmail, Kur’ân-ı Kerîm’in Faziletleri Ve Okunma Kâideleri, İstanbul, 2011.
- KORKMAZ, Zeynep, Gramer Terimleri Sözlüğü, TDK, Ankara, 2010.
- LYONS, John, Langage And Linguistics An Introduction, UK, 1981.
- MALBERG, Bertil, Phonetics, Newyork, 1936.
- MUeÙAFA, İbrahìm; ez-ZEYYĀT, Aómed; ‘ABDU’L-ÚADİR, ÓÀmed, en-NECCÂR, Muóemmed, el-Mu’cemü’l-Wasìt, İstanbul, 1990.
- ÓESSĀN, TemmÀm, menÀhicü’l- Beóṯi fi’l-Luġe, EddÀrü’l-Beyḍâ’, 1974.
- ÓESSĀN, TemmÀm, el-Luğatü’l-‘Arabiyye Ma’nÀhÀ we MebnÀhÀ, Fas, 1994.
- ÓESSĀN, TemmÀm, İctihdât luğawiyye, Kahire, 2007.
- Pei, Mario, DirÀsetu’l-eawti’il-Luğawiy, cev: ‘Umar, Ahmed Muòtar, Kahire, 1997.
- SÌBEWEYH, Ebu’l-Bişr, ‘Amr b. Osman, El-Kitâb, tah.: HARÛN, Abdus’-Selâm, Kahire, 1988.
- SULEYMĀN, Aómet, Tebsiù eókÀmi’t-Tecwìd Muúarane Biresm’il-Muãóaf, Mısır, 2010)
- ŞLÂŞ, Haşim, el-FARTUSî, Salah, HÜSEYN, Abdü’l-Celil, el-Muhazzeb fi ‘İlmi’s-Sarf, Muvsıl,1989.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Linguistics

Journal Section

Research Article

Authors

Gülhan Altürk
ANKARA ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ
0000-0001-7387-7370
Türkiye

Publication Date

June 15, 2017

Submission Date

October 10, 2017

Acceptance Date

November 22, 2017

Published in Issue

Year 2017 Volume: 2 Number: 1

DOI

https://doi.org/10.30622/tarr.342590

IZ

https://izlik.org/JA34XK75FG

Cite

RIS / Bibtex

APA

Altürk, G. (2017). LAFZIN DEĞERİ ÇERÇEVESİNDE افتعل KALIBINDA KULLANILAN GÜÇLÜ /ص /, /ط/, /ض/ SESLERİNİN KUR’AN BAĞLAMINDA SES- ANLAM İLİŞKİSİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. Turkish Academic Research Review, 2(1), 63-76. https://doi.org/10.30622/tarr.342590

AMA

1.Altürk G. LAFZIN DEĞERİ ÇERÇEVESİNDE افتعل KALIBINDA KULLANILAN GÜÇLÜ /ص /, /ط/, /ض/ SESLERİNİN KUR’AN BAĞLAMINDA SES- ANLAM İLİŞKİSİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. tarr. 2017;2(1):63-76. doi:10.30622/tarr.342590

Chicago

Altürk, Gülhan. 2017. “LAFZIN DEĞERİ ÇERÇEVESİNDE افتعل KALIBINDA KULLANILAN GÜÇLÜ ص , ط , ض SESLERİNİN KUR’AN BAĞLAMINDA SES- ANLAM İLİŞKİSİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Turkish Academic Research Review 2 (1): 63-76. https://doi.org/10.30622/tarr.342590.

EndNote

Altürk G (June 1, 2017) LAFZIN DEĞERİ ÇERÇEVESİNDE افتعل KALIBINDA KULLANILAN GÜÇLÜ /ص /, /ط/, /ض/ SESLERİNİN KUR’AN BAĞLAMINDA SES- ANLAM İLİŞKİSİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. Turkish Academic Research Review 2 1 63–76.

IEEE

[1]G. Altürk, “LAFZIN DEĞERİ ÇERÇEVESİNDE افتعل KALIBINDA KULLANILAN GÜÇLÜ /ص /, /ط/, /ض/ SESLERİNİN KUR’AN BAĞLAMINDA SES- ANLAM İLİŞKİSİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ”, tarr, vol. 2, no. 1, pp. 63–76, June 2017, doi: 10.30622/tarr.342590.

ISNAD

Altürk, Gülhan. “LAFZIN DEĞERİ ÇERÇEVESİNDE افتعل KALIBINDA KULLANILAN GÜÇLÜ ص , ط , ض SESLERİNİN KUR’AN BAĞLAMINDA SES- ANLAM İLİŞKİSİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Turkish Academic Research Review 2/1 (June 1, 2017): 63-76. https://doi.org/10.30622/tarr.342590.

JAMA

1.Altürk G. LAFZIN DEĞERİ ÇERÇEVESİNDE افتعل KALIBINDA KULLANILAN GÜÇLÜ /ص /, /ط/, /ض/ SESLERİNİN KUR’AN BAĞLAMINDA SES- ANLAM İLİŞKİSİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. tarr. 2017;2:63–76.

MLA

Altürk, Gülhan. “LAFZIN DEĞERİ ÇERÇEVESİNDE افتعل KALIBINDA KULLANILAN GÜÇLÜ ص , ط , ض SESLERİNİN KUR’AN BAĞLAMINDA SES- ANLAM İLİŞKİSİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Turkish Academic Research Review, vol. 2, no. 1, June 2017, pp. 63-76, doi:10.30622/tarr.342590.

Vancouver

1.Gülhan Altürk. LAFZIN DEĞERİ ÇERÇEVESİNDE افتعل KALIBINDA KULLANILAN GÜÇLÜ /ص /, /ط/, /ض/ SESLERİNİN KUR’AN BAĞLAMINDA SES- ANLAM İLİŞKİSİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. tarr. 2017 Jun. 1;2(1):63-76. doi:10.30622/tarr.342590