Research Article

Uluabat Gölü yüzey alanının zamansal değişim analizi üzerinden DSAS ve yapay sinir ağları modellerine göre gelecek tahminleri

Number: 86 December 30, 2024
TR EN

Uluabat Gölü yüzey alanının zamansal değişim analizi üzerinden DSAS ve yapay sinir ağları modellerine göre gelecek tahminleri

Öz

Göller jeomorfolojik, hidrografik, klimatolojik ve antropojenik etkenlerle birçok özellik açısından değişimlere uğramaktadır. Bu çalışmanın amacı Uluabat Gölü’nün yüzey alanı ve kıyı çizgisi değişimini zamansal, mekânsal açıdan saptamak ve çeşitli tekniklerle farklı senaryolar kapsamında geleceğe dair öngörüler üretmektir. Çalışmada 1975-2020 arasında 5’er yıllık ile 2023 yılı ve 2022 yılındaki her aya ait birer Landsat uydu görüntüsü kullanılmıştır. Multispektral görüntüler üzerinden su indis analizleri ve eşik yöntemi ile göl yüzey alanı ve kıyı çizgisi çıkarımı yapılmıştır. Daha sonra gölde farklı değişimleri ve geleceğe dönük senaryoları üretmek için 1975-2023, 1985-2023 ve 2005-2023 dönemlerine Sayısal Kıyı Çizgisi Analiz Sisteminde (DSAS) yer alan NSM, SCE, EPR ve LLR istatistik analizleri uygulanmıştır. Dönem verileri temel alınarak Kalman Filter yöntemi ile 10 ve 20 yıllık göl yüzey alanı tahminleri 3 farklı senaryo kapsamında yapılmıştır. Uzun dönem ve aylık kıyı değişimi, DSAS analizleri, batimetri verisi ve geçiş olasılıklarıyla toplamda 8 farklı kriter, Yapay Sinir Ağları (YSA) yönteminde analiz edilmiş ve göl yüzey alanı tahminleri tekrar üretilmiştir. Bulgular, gölün yüzey alanının 1975’den 2023’e % 20 azaldığı ve güney kesimdeki deltada 3000 m’lik kıyı ilerlemesinin olduğunu göstermektedir. YSA modelinde 2023’e göre göl yüzey alanının 2033 yılında % 8, 2043 yılında ise % 13,6 küçüleceği tahmin edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Akdeniz, H. B. & İnam, Ş. (2023). Spatio-temporal analysis of shoreline changes and future forecasting: the case of Küçük Menderes Delta, Türkiye. Jorunal Coast Conserv 27, 34. https://doi.org/10.1007/s11852-023-00966-8 Aksoy, E., Özsoy, G., Ulaş Karaata, E., Karaer, F., Kâtip, A., İleri, S., Onur, S., (2016). Ekosounder ve Gıs Teknikleri Kullanılarak Uluabat Gölü’nde Batimetrik Haritalama, 6. UZAKTAN ALGILAMA-CBS SEMPOZYUMU (UZAL-CBS 2016), 5-7 Ekim 2016, Adana (ss.348-356).
  2. Aksoy, T. Sarı, S., Çabuk, A. (2019). Sulak Alanların Yönetimi Kapsamında Su İndeksinin Uzaktan Algılama İle Tespiti, Göller Yöresi. GSI Journals Serie B: Advancements in Business and Economics, 2 (1), https://dergipark.org.tr/tr/pub/abe/issue/44024/528568
  3. Albarqouni, M. M., Yagmur, N., Bektas Balcik, F., Sekertekin, A. (2022). Assessment of Spatio-Temporal Changes in Water Surface Extents and Lake Surface Temperatures Using Google Earth Engine for Lakes Region, Türkiye. ISPRS International Journal of Geo-Information, 11(7), 407. https://doi.org/10.3390/ijgi11070407
  4. Alevkayalı, Ç., Atayeter, Y., Yayla, O, Bilgin, T., Akpınar, H. (2023). Burdur Gölü’nde uzun dönemli kıyı çizgisi değişimleri ve iklim ilişkisi: Zamansal-mekânsal eğilimler ve tahminler. Türk Coğrafya Dergisi, (82), 37-50. https://doi.org/10.17211/tcd.1287976
  5. Alfa, N. I., Adeofun, C. O., & Ologunorisa, E. T. (2008). Assessment of changes in aerial extent of Lake Chad using satellite remote sensing data. Journal of Applied Sciences and Environmental Management, 12, 101-107. https://doi.org/10.4314/jasem.v12i1.55580
  6. Altan Aydın, F., & Doğu, A. F., (2018). Göl Seviye Değişimleri ve Nedenleri: Van Gölü Örneği, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, The Journal of Social Sciences Institute, 41, 183-208.
  7. Ataol, M., Kale, M.M. & Tekkanat, İ.S. (2019). Assessment of the changes in shoreline using digital shoreline analysis system: a case study of Kızılırmak Delta in northern Turkey from 1951 to 2017. Environmental Earth Science, 78, 579. https://doi.org/10.1007/s12665-019-8591-7
  8. Ataol, M. & Onmuş, O. (2021). Wetland loss in Turkey over a hundred years: implications for conservation and management, Ecosystem Health And Sustainability, 7 (1), 1-13. https://dx.doi.org/10.1080/20964129.2021.1930587

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Geographic Information Systems , Limnology , Physical Geography , Remote Sensing

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 30, 2024

Submission Date

May 9, 2024

Acceptance Date

July 14, 2024

Published in Issue

Year 2024 Number: 86

APA
Uzun, M. (2024). Uluabat Gölü yüzey alanının zamansal değişim analizi üzerinden DSAS ve yapay sinir ağları modellerine göre gelecek tahminleri. Türk Coğrafya Dergisi, 86, 25-43. https://doi.org/10.17211/tcd.1481187

Publisher: Türk Coğrafya Kurumu / Turkish Geographical Society