Research Article

Kayseri ilinde deprem tehlikesinin, sezgisel ve istatistiksel modellerle karşılaştırmalı analizi

Number: 86 December 30, 2024
TR EN

Kayseri ilinde deprem tehlikesinin, sezgisel ve istatistiksel modellerle karşılaştırmalı analizi

Öz

Türkiye genelinde, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri ile birlikte, depremin yıkıcılığı karşısında hem toplumsal hem de idari anlamda hassasiyet önemli ölçüde artmıştır. Olası afet tehlikeleri ve bunlara karşı kırılganlık-esneklik, zarar görme potansiyeli-dayanıklılık, yıkıcı etki-iyileşme, dönüşüm ve dirençlilik gibi kavramlar artık daha sık gündeme gelmektedir. Ancak bu konularda esas olarak dikkat edilmesi gereken, inşa, imar, kontrol ve değişim süreçlerinde söz sahibi olan kişi ve kuruluşlardır. Sağlıklı ve sürdürülebilir bir yapılaşma süreci için farkındalığın artırılması gerekmektedir. Bu çalışma, Kayseri ilindeki depremselliği ve olası etkilerini mekânsal boyutuyla ortaya koymakta ve analiz etmektedir. İldeki deprem tehlikesini belirlemek için bağımlı değişken olmaması nedeniyle, 10 bağımsız değişken kullanılarak sezgisel modellerden Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ve Fuzzy AHP (Bulanık AHP) uygulanmıştır. Bu iki modelden elde edilen sonuç haritalarında, %90 ve üzeri tehlikeye sahip alanlar bağımlı değişken olarak kullanılarak aynı bağımsız değişkenlerle (Episantr Yoğunluk, Fay Uzaklık, VS30, Litoloji, Yerleşme Gelişim, Bina Kat Sayısı, Zemin Sıvılaşma Duyarlılığı, Episantr Uzaklık, Eğim ve Yükselti) Rastgele Orman algoritması ile alternatif bir tehlike haritası üretilmiştir. Üç harita da birbirine yakın sonuçlar vermiş olmasına rağmen, Rastgele Orman modelinin mekânsal dağılım ve uyum açısından daha ayırt edici bir harita ürettiği tespit edilmiştir. İl genelinde Sarıoğlan-İncesu hattı boyunca uzanan depresyonlar en tehlikeli alanları oluşturmaktadır. Bu saha, aynı zamanda il genelindeki en yoğun nüfuslu kuşağa denk gelmektedir. Türkiye’de ortalama kat sayısının en fazla olduğu il olan Kayseri’de, özellikle il merkezindeki yüksek katlı binalar deprem tehlikesinin olası etkilerini arttırma potansiyeline sahiptir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. AFAD. (2024). Deprem Kataloğu. https://deprem.afad.gov.tr/event-catalog
  2. AFAD. (2018). Türkiye’de Afet Yönetimi ve Doğa Kaynaklı Afet İstatistikleri. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Ankara. https://www.afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/35429/xfiles/turkiye_de_afetler.pdf
  3. AFAD. (2021). İl Risk Azaltma Planı, Kayseri (İRAP). Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Kayseri. https://kayseri.afad.gov.tr/kurumlar/kayseri.afad/Egitim/Kayseri_IRAP_Baski.pdf
  4. Akgül, A. (2023). Kayseri il merkezi için Vs30 kayma dalgası hızı haritalarının hazırlanması (Tez Yayın No: 801843) [Yüksek Lisans Tezi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  5. Allen, T. I., Wald, D. J. (2007). Topographic slope as a proxy for seismic site-conditions (VS30) and amplification around the globe. Geological Survey (US), No. 2007-1357, https://pubs.usgs.gov/of/2007/1357/
  6. Anwar, G. A., Dong, Y. (2020). Seismic resilience of retrofitted RC buildings. Earthquake Engineering and Engineering Vibration. 19(3), 561-571. https://doi.org/10.1007/s11803-020-0580-z
  7. Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü. (2023). Regional Earthquake-Tsunami Monitoring and Evaluation Center - Earthquake Catalog. http://www.koeri.boun.edu.tr/sismo/zeqdb/
  8. Borcherdt, R. D. (2012, September 24-28). VS30–A site-characterization parameter for use in building Codes, simplified earthquake resistant design, GMPEs and ShakeMaps [Conference presentation]. In the 15th world conference on earthquake engineering. Lisbon, Portugal. https://pubs.usgs.gov/publication/70041709 Breiman, L. (2001). Random forests. Machine learning, 45, 5-32. https://link.springer.com/article/10.1023/a:1010933404324

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Geographic Information Systems , Natural Hazards

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 30, 2024

Submission Date

September 30, 2024

Acceptance Date

November 13, 2024

Published in Issue

Year 2024 Number: 86

APA
Canpolat, F. A., & Bulucu, Y. (2024). Kayseri ilinde deprem tehlikesinin, sezgisel ve istatistiksel modellerle karşılaştırmalı analizi. Türk Coğrafya Dergisi, 86, 143-159. https://doi.org/10.17211/tcd.1556195

Cited By

Publisher: Türk Coğrafya Kurumu / Turkish Geographical Society