Research Article

Ahlat İlçesi (Bitlis) kıyı akiferinde yeni bir problem: Yeraltı suyu tuzlulaşması

Number: 75 December 31, 2020
EN TR

Ahlat İlçesi (Bitlis) kıyı akiferinde yeni bir problem: Yeraltı suyu tuzlulaşması

Öz

Bu çalışmada Ahlat kıyı ovasındaki yeraltı suları araştırılmıştır. Bu arazilerde 2002 yılından sonra açılan çok sayıda kuyu aracılığıyla sulamalı tarım yaygın biçimde yapılmaya başlamıştır. Bu çalışmayla araştırma sahasındaki yeraltı suyunun fiziksel ve kimyasal özelliklerinin belirlenmesi, bu özelliklere dayanarak Van Gölü kıyısına yakın tatlı su akiferlerine olası tuzlu göl suyu karışımının araştırılması amaçlanmıştır. Çalışma alanını temsil edebilecek coğrafi verilerin üretilmesi için beş kuyu seçilmiştir. Su örnekleri, Harran Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi (HÜBTAM) prosedürlerine uygun olarak, 2017 yılı içerisinde Haziran ve Eylül aylarında seçilen kuyulardan alınarak test edilmiştir. Yeraltı suyu verilerinin alansal dağılışının değerlendirmesini yapmak amacı ile Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yazılımlarından faydalanılmıştır. Kuyu sularının bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri arazi çalışmalarında test edilmiştir. Yeraltı sularının Klorür (Cl⁻) konsantrasyonları ve hidrokimyasal fasiyes değişimi tuzlulaşma süreçlerinin değerlendirilmesi için yorumlanmıştır. Buna göre 1 no’lu kuyu civarındaki yeraltı sularında göl suyuyla bağlantılı kimyasal değişim saptanmıştır. Bu durum su örneklerine ait Piper diyagramında da açıkça görülmektedir. Hidrokimyasal süreçlerin yanında yeraltı suyundaki değişimi etkileme potansiyeli olan Van Gölü’nün seviye değişiklikleri, arazi kullanımındaki değişiklikler ve derin sondaj kuyularının açılması gibi etkenler de değerlendirilmiştir. Yeraltı suyunun tuzlu göl suyu ile etkileşime girmesi sonucunda tatlı suyun kimyasal bileşiminde önemli değişiklikler meydana gelir. Yeraltı suyuna göl suyunun karıştığı kısımlardaki kuyu sularında (1. kuyu civarı) her iki ölçüm döneminde de diğer tüm kuyulardan daha yüksek pH, EC, %Na, Cl⁻ ve SAR değerleri gözlenmiştir. Bu gözlemlere göre araştırma alanının sadece en güneyinde, kıyıya yakın kısımlarda göl suyunun yeraltı suyuna karıştığı, diğer kıyı kısımlarında karışmadığı tespit edilmiştir.


Anahtar Kelimeler

Supporting Institution

Harran Üniversitesi BAP Koordinasyon Birimi

Project Number

17014

Thanks

Bu çalışma, Harran Üniversitesi BAP Koordinasyon Birimi (HÜ-BAP) tarafından desteklenen “Van Gölü Havzası’ndaki Yeraltı Sularına Van Gölü Suyunun Etkisi ve Yeraltı Sularının Tarımsal Sulama Açısından Değerlendirilmesi: Ahlat İlçesi Örneği” isimli ve 17014 numaralı projeden üretilmiştir.

References

  1. Arslan, H. (2010). Bafra Ovasında Deniz Suyu Girişiminin Belirlenmesi ve Su-Toprak Kaynakları Üzerine Etkisi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi.
  2. Atalay, İ. (1986). Uygulamalı Hidrografya. Ege Üniv. Edebiyat Fakültesi Yay. No: 38, İzmir.
  3. Baird, R., & Bridgewater, L. (2017). Standard methods for the examination of water and wastewater. 23rd edition. Washington, D.C.: American Public Health Association.
  4. Custodio, E. (1987). Groundwater problems in coastal areas. Published by the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, 7, place de Fontenoy, 75700 Paris. Printed by Imprimerie Bietlot Frères, Fleurus, Belgique ISBN 92-3-10241 5-9.
  5. Dong, L., Fu, C., Liu, J. and Wang, Y. (2018). Disturbances of Temperature- Depth Profiles by Surface Warming and Groundwater Flow Convection in Kumamoto Plain, Japan. Hindawi Geofluids Volume 2018, Article ID 8451276, https://doi. org/10.1155/2018/8451276
  6. Drabbe, J. and Badon Ghyben, W. (1889). Nota in verband met de voorgenomen putboring nabij Amsterdam (Notes on the probable results of the proposed well drilling near Amsterdam). Tijdschrift van het Koninklijk Instituut van Ingenieurs 8–22.
  7. Essink, G.O. (2001). Improving fresh groundwater supply—problems and solutions. Ocean & Coastal Management Volume 44, Issues 5-6 , Pages 429-449.
  8. Giménez-Forcada, E. (2014). Space/time development of seawater intrusion: a study case in Vinaroz coastal plain (Eastern Spain) using HFE-Diagram, and spatial distribution of hydrochemical facies. Journal of Hydrology 517, 617–627.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Human Geography

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 31, 2020

Submission Date

November 18, 2019

Acceptance Date

August 12, 2020

Published in Issue

Year 2020 Number: 75

APA
Yetmen, H., Elmastaş, N., Özcanlı, M., & Benek, S. (2020). Ahlat İlçesi (Bitlis) kıyı akiferinde yeni bir problem: Yeraltı suyu tuzlulaşması. Türk Coğrafya Dergisi, 75, 71-80. https://doi.org/10.17211/tcd.648385

Cited By

Publisher: Türk Coğrafya Kurumu / Turkish Geographical Society