Review

COVID-19, mahalle, müşterekler, kentsel yaşam ve halk sağlığı

Number: 76 December 31, 2020
EN TR

COVID-19, mahalle, müşterekler, kentsel yaşam ve halk sağlığı

Abstract

Halk sağlığı, yaşanılan Covid-19 pandemi döneminde mekansal paradigmanın değişimi tartışmalarında ana gündemi oluşturmuş ve ‘sağlıklı yaşam-mekan ilişkisinin doğru kurulmasının önemi’ bir kez daha ortaya çıkmıştır. Pandemi sürecinin farklı bileşenleri insanların yaşam düzenlerini ve alışkanlıklarını tüm dünyada değiştirmiştir. Birçok ülkede özellikle kentler ve kentsel fonksiyonlar için ‘mekansal içe kapanma’ olarak tanımlayabileceğimiz farklı içeriklerde karantinalar uygulanmıştır. Özel ve resmi kurum/kuruluşlar uzaktan (online) veya dönüşümlü mesai uygulamalarına geçmek zorunda kalmış, eğitim süreçlerine önce ara verilmiş, pandeminin süreklilik kazanmasıyla çok sayıda ülkede çevrimiçi eğitim modeline geçilmiştir. Pandemi sürecinde ani olarak değişen ve beklenmedik biçimde kalıcılık kazanarak mekansal kapanmaya zorlayan yaşam şekli, ev-iş-okul ve kamusal müşterek alanlarda geçirilen süreleri, kentsel faaliyetlerin içeriğini değiştirmiştir. Kapalı/özel alanlarda geçirilen sürenin artmasıyla insanların fiziksel ve sosyal aktiviteleri azalmış, açık/müşterek alanların önemi, üzerinde çok tartışılan kentsel çalışmaları işaret etmeye başlamıştır. Bu kapsamda topluluğun sahip olduğu, paylaşılan kaynaklar olarak tanımlanan ‘müştereklere’ odaklanılmış ve mekanın planlanmasında, tasarımında yeni yaklaşımların ne olacağı soruları gündeme gelmiştir. Pandemi döneminde bulaş riski barındıran toplanma mekanları, toplu taşıma kullanımı vd. yolculuklar, özellikle kentsel kamusal mekanlar ve hizmetler sağlık açısından riskli hale gelmiştir. Bu sınırlamalar ve bulaş riski insanları yaşadıkları konut, ortak yaşam alanları olan sokak, mahalle, parklar, vb. yerler ile pandemi öncesine göre daha ilgili hale getirmiştir. Yaşadıkları yerden uzaklaşamayan ve kendilerine alan arayan kentliler mahallelerini ve sokaklarını yeniden keşfetme sürecine girmiştir. Özel yaşam alanının hemen sınırında yer alan, özellikle yürüme mesafesindeki/mahalledeki müşterek alanlar önem kazanmış, bu alanların yaşamın sürdürülmesi boyutundaki işlevleri öne çıkmıştır. Çalışmada, mahalledeki müşterek alanların halk sağlığına katkısı ve artan önemi ile işlevi, bu kapsamda tartışılmıştır. Araştırmada şehir planlama disiplini içerisinde mahalle müşterekleri ve sağlıklı yaşam çevresi temel alınarak literatür taraması ve buna bağlı bir derleme çalışması yapılmıştır. Yapılan taramanın sonucunda üzerinde çok tartışılan ‘halk sağlığı’ kavramı bu çalışmanın ana ekseni olarak belirlenmiştir. Halk sağlığını mahalle ölçeğinde ilgilendiren mahalle müşterekleri (açık ve yeşil alanlar, ortak donatı alanları vb.) ve işlevleri, sosyo-ekonomik faktörlerle etkileşimli olarak ele alınmıştır. Pandemi sürecinde mahallede fiziksel aktivite ve hareketliliği destekleyen ortak alanların, parkların ve sokakların önemi artarken; sosyo-ekonomik ve mekansal eşitsizliklerin bireylerin fiziksel ve ruhsal sağlığını olumsuz etkilediği, halk sağlığının mekansal içeriğinin, üzerinde çalışılması gereken disiplinlerarası bir sorun alanı oluşturduğu ortaya çıkarılmıştır.

Keywords

References

  1. Acheson, D. (1988). Public health in England: the report of the committee of inquiry into the future development of the public health function. London: The Sanitary Office.
  2. Baran, P. K., Smith, W.R., Moore, R.C., Floyd, M.F., Bocarro, J.N., Cosco, N.G., & Danninger, T.M. (2014). Park use among youth and adults: examination of individual, social, and urban form factor. Environment and Behavior, 46(6), 768-800. https://doi. org/10.1177%2F0013916512470134
  3. Beetstra, S., Derksen, D., Ro, M., Powell, W., Fry, D. E., & Kaufman, A. (2008). A ‘health commons’ approach to oral health for low-income populations in a rural state. American Journal of Public Health, 98(Supplement 1), 89-90. https://doi.org/10.2105/ ajph.92.1.12
  4. Camur, K. (2006). Urban improvement for the segregated - asserting the shelter right of gypsies through provision of healthy housing and living environment in situ: case of Yalova, Turkey. Lund University Housing Development and Management LTH Papers, 1-18. http://www.hdm.lth.se/fileadmin/hdm/alumni/papers/ sdd2006/sdd2006-23.pdf
  5. Carpentieri, G., Guida, C., & Masoumi, H. E. (2020). Multimodal accessibility to primary health services for the elderly: a case study of Naples, Italy. Sustainability, 12(3), 781. https://doi. org/10.3390/su12030781
  6. Cattel, V. (2001). Poor people, poor places, and poor health: the mediating role of social networks and social capital. Social Science & Medicine, 52(10), 1501–1516. https://doi.org/10.1016/ s0277-9536(00)00259-8
  7. CDC (Centers for Disease Control and Prevention). (2020). . Son erişim 1 Aralık 2020.
  8. Chadwick, E. (1842). Report to her majesty’s principal secretary of state for the home department, from the poor law commissioners, on an inquiry into the sanitary condition of the labouring population of great britain. HM Stationery Office.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Human Geography

Journal Section

Review

Publication Date

December 31, 2020

Submission Date

October 26, 2020

Acceptance Date

December 3, 2020

Published in Issue

Year 2020 Number: 76

APA
Erdoğanaras, F., Cihangir Camur, K., Görer Tamer, N., & Mercan, K. (2020). COVID-19, mahalle, müşterekler, kentsel yaşam ve halk sağlığı. Türk Coğrafya Dergisi, 76, 115-128. https://doi.org/10.17211/tcd.816835
AMA
1.Erdoğanaras F, Cihangir Camur K, Görer Tamer N, Mercan K. COVID-19, mahalle, müşterekler, kentsel yaşam ve halk sağlığı. Turk Geog. Rev. 2020;(76):115-128. doi:10.17211/tcd.816835
Chicago
Erdoğanaras, Fatma, Kübra Cihangir Camur, Nilgün Görer Tamer, and Kübra Mercan. 2020. “COVID-19, Mahalle, Müşterekler, Kentsel Yaşam Ve Halk Sağlığı”. Türk Coğrafya Dergisi, nos. 76: 115-28. https://doi.org/10.17211/tcd.816835.
EndNote
Erdoğanaras F, Cihangir Camur K, Görer Tamer N, Mercan K (December 1, 2020) COVID-19, mahalle, müşterekler, kentsel yaşam ve halk sağlığı. Türk Coğrafya Dergisi 76 115–128.
IEEE
[1]F. Erdoğanaras, K. Cihangir Camur, N. Görer Tamer, and K. Mercan, “COVID-19, mahalle, müşterekler, kentsel yaşam ve halk sağlığı”, Turk Geog. Rev., no. 76, pp. 115–128, Dec. 2020, doi: 10.17211/tcd.816835.
ISNAD
Erdoğanaras, Fatma - Cihangir Camur, Kübra - Görer Tamer, Nilgün - Mercan, Kübra. “COVID-19, Mahalle, Müşterekler, Kentsel Yaşam Ve Halk Sağlığı”. Türk Coğrafya Dergisi. 76 (December 1, 2020): 115-128. https://doi.org/10.17211/tcd.816835.
JAMA
1.Erdoğanaras F, Cihangir Camur K, Görer Tamer N, Mercan K. COVID-19, mahalle, müşterekler, kentsel yaşam ve halk sağlığı. Turk Geog. Rev. 2020;:115–128.
MLA
Erdoğanaras, Fatma, et al. “COVID-19, Mahalle, Müşterekler, Kentsel Yaşam Ve Halk Sağlığı”. Türk Coğrafya Dergisi, no. 76, Dec. 2020, pp. 115-28, doi:10.17211/tcd.816835.
Vancouver
1.Fatma Erdoğanaras, Kübra Cihangir Camur, Nilgün Görer Tamer, Kübra Mercan. COVID-19, mahalle, müşterekler, kentsel yaşam ve halk sağlığı. Turk Geog. Rev. 2020 Dec. 1;(76):115-28. doi:10.17211/tcd.816835

Cited By

Publisher: Türk Coğrafya Kurumu / Turkish Geographical Society