ELM VƏ İRFAN İŞIQLI ŞİRVANLI İSMAYIL ƏFƏNDİ KİM OLUB? Milli qəhrəman Şeyx Şamilin ideya rəhbəri, Osmanlı Sədr-Əzəminin atası...

Namiq Ahmadov

doi:10.55773/tda.1263591

ELM VƏ İRFAN İŞIQLI ŞİRVANLI İSMAYIL ƏFƏNDİ KİM OLUB? Milli qəhrəman Şeyx Şamilin ideya rəhbəri, Osmanlı Sədr-Əzəminin atası...

Öz

Bu makalede Azerbaycan Türklerinin geçmişte ve bugün tasavvufa olan ilgisiyle birlikte tasavvuf yolunu benimsemiş tarihî şahsiyetlerin hayatı ve mücadeleleri üzerinde durulmuştur. 19. yüzyılın tanınmış mutasavvıflarından biri olan İsmail Şirvani, yaşadığı çağın sosyo-politik olaylarına kayıtsız kalmayarak sufi âlim sıfatıyla olaylara yön vermiştir. İsmail Şirvani’nin yaşam ve mücadelesinin araştırılması, Azerbaycan’ın o dönemdeki siyasal ve sosyolojik durumunun, 19. yüzyıldaki dinî-felsefi anlayışının ve bu düşüncenin toplum üzerinde yaptığı etkilerin anlaşılması yönünden son derece önemlidir. Büyük mutasavvıf İsmail Şirvani’nin hayatı ve mücadeleleri uzun süre araştırılamamıştır. 19. yüzyılın ilk çeyreğinden başlayarak gelişen tarihî ve siyasi olaylar, Azerbaycan’ın ikiye bölünmesi, Kuzey Azerbaycan’ın Rus tahakkümü altına düşmesi, çarlığın devrilmesinden sonra başlayan Bolşevik işgali sebebiyle böylesine büyük şahsiyetlerin mücadelesi ve düşüncelerinin yeni nesillerde işgalcilere karşı önlenemez reaksiyonların oluşmasını tetikleyeceği bilindiğinden Ruslar tarafından yasaklandığından konu hep geri planda kalmıştır. Makalede İsmail Efendi’nin Azerbaycan’dan Türkiye’de Amasya vilayetine uzanan yaşamı, ailesi, mücadeleleri ve gayesi ile ilgili konular üzerinde durulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bakı Dövlət Universiteti

Proje Numarası

0000-0003-1970-182X

Teşekkür

Fəaliyyətinizdə uğurlar. Türk Dünyası üçün gördüyünüz böyük işlərə görə təşəkkürlərimi çatdırıram

Kaynakça

BƏŞİROV, A: Mövlana İsmayıl Siracəddin Şirvani Qafqaz müridizmi ideologiyasının banisidir. Qarabağdan Amasiyaya Könül Körpüsü. I Beynəlxalq Həmzə Nigari Simpoziumunun Materialları, Amasiya, 2012, 31 May-1 İyun. s. 33-38.
ƏHMƏDOV, N: Şirvanlı İsmayıl əfəndi kim idi? Şeyx Şamilin ideya rəhbəri,Osmanlı sədr-əzəminın atası, Xalq qəzeti, 2023, 12 fevral.
ƏL-BƏQARƏ, http://zikr.az/node/951. 190, 191, 192.
FADEYEV A: Rusiya və Qafqaz XIX əsrin birinci qərinəsində, Moskva, 1960, (Rus Dilində). s. 327.
İMAMVERDİYEVA K: Azərbaycanda sufiliyin tarixindən (epiqrafik abidələr əsasında)., T.e.f.d. Avtoreferat. Bakı, 2010, 45 s.
KAZIM BƏY M: Müridizm və Şamil, Maxaçqala, (rus dilində), 1990, c. 35-47.
KAZIM BEK M: Möridizm i Şamil, Russkoe slovo, KN. XII. SPB. 1859.
HAKVERDIOĞLU, M: Gül Kokulu Mevlânâ (Şirvânî), Ankara, 2015, Gece Kitaplığı Yayınları, 147 s.

XƏLİLLİ, F: 1854-1856-cı illərdə Şirvanda üsyana cəhd haqqında (I məqalə) // Tarix və onun problemləri, 2003, N 3-4.
MƏHƏMMƏDCƏLİL, M., XƏLİLLİ, F: Mövlanə İsmayıl Siracəddin Şirvani. Həyatı, fəaliyyəti və ardıcılları, Bakı 2003, Adiloğlu nəşriyyatı.
NƏRİMANOĞLU, H: Ruhu Qarabağda, cismi Amasyada. Mir Həmzə Seyid Nigari Qarabağinin anadan olmasinin 210, vəfatının 130 illiyi. 525-ci qəzet, 22 avqust 2015.
PAŞAYEVA, Q. Bəzmi səmadan keçməzəm... Qarabağdan Amasiyaya Könül Körpüsü, I Beynəlxalq Həmzə Nigari simpoziumunun materialları, Amasiya: 31 May-1 İyun, 2012, s. 11-31.
ПЕТРУШЕВСКИЙ I. P: Ислам в Иране VII-XV вв. Л.: Издательство Ленинградского университета, 1996, c. 341-342.
POKROVSKIY M. V: O xaraktere dvijeniya qorçev Zapadnoqo Kavkaza v. 40- 60-x qodax, XIX veka- Voprosı istorii, 1957, № 2. c.64-77.
RIHTIM, M., XƏLİLLİ, F: Güllü Mövlanə, Miras Jurnalı, iyun. 2012, s. 12-17.
RUNOVSKİ A: Şamil haqqında Xatirələr-Moskva 1989, (rus dilində), 135 s.
SEYİD, R: Osmanlı baş vəzirinin atası olmuş kürdəmirli şeyx. https://kulis.az/xeber /tarix/xeber-6837, Kulis.az.28 noyabr, 2013.
SEYİDOV F: Aslanbəylidən Başlanan Xatirələr, Bakı 2000, Təfəkkür NPM, 350 s.
ŞAMİL, Ə: Türk dünyasının məşhurları: İsmayıl Şirvani. https://ali-shamil.tr.gg /%26%23304%3Bsmay%26%23305%3Bl-%26%23350%3Birvani.htm
ZELKİNA A: Qafqaz azadlıq müharibəsində Nəqşibəndiyyənin rolu haqqında. // BEKM. 13-14 oktyabr 1993-Maxaçqala 1997, (rus dilində).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası İlişkiler

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Namiq Ahmadov ^*
0000-0003-1970-182X
Azerbaijan

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

11 Mart 2023

Kabul Tarihi

5 Haziran 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 133 Sayı: 263

DOI

https://doi.org/10.55773/tda.1263591

IZ

https://izlik.org/JA92FF26CT

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Ahmadov, N. (2023). ELM VƏ İRFAN İŞIQLI ŞİRVANLI İSMAYIL ƏFƏNDİ KİM OLUB? Milli qəhrəman Şeyx Şamilin ideya rəhbəri, Osmanlı Sədr-Əzəminin atası... Türk Dünyası Araştırmaları, 133(263), 257-270. https://doi.org/10.55773/tda.1263591

AMA

1.Ahmadov N. ELM VƏ İRFAN İŞIQLI ŞİRVANLI İSMAYIL ƏFƏNDİ KİM OLUB? Milli qəhrəman Şeyx Şamilin ideya rəhbəri, Osmanlı Sədr-Əzəminin atası. TDA. 2023;133(263):257-270. doi:10.55773/tda.1263591

Chicago

Ahmadov, Namiq. 2023. “ELM VƏ İRFAN İŞIQLI ŞİRVANLI İSMAYIL ƏFƏNDİ KİM OLUB? Milli qəhrəman Şeyx Şamilin ideya rəhbəri, Osmanlı Sədr-Əzəminin atası. ”. Türk Dünyası Araştırmaları 133 (263): 257-70. https://doi.org/10.55773/tda.1263591.

EndNote

Ahmadov N (01 Haziran 2023) ELM VƏ İRFAN İŞIQLI ŞİRVANLI İSMAYIL ƏFƏNDİ KİM OLUB? Milli qəhrəman Şeyx Şamilin ideya rəhbəri, Osmanlı Sədr-Əzəminin atası. Türk Dünyası Araştırmaları 133 263 257–270.

IEEE

[1]N. Ahmadov, “ELM VƏ İRFAN İŞIQLI ŞİRVANLI İSMAYIL ƏFƏNDİ KİM OLUB? Milli qəhrəman Şeyx Şamilin ideya rəhbəri, Osmanlı Sədr-Əzəminin atası..”., TDA, c. 133, sy 263, ss. 257–270, Haz. 2023, doi: 10.55773/tda.1263591.

ISNAD

Ahmadov, Namiq. “ELM VƏ İRFAN İŞIQLI ŞİRVANLI İSMAYIL ƏFƏNDİ KİM OLUB? Milli qəhrəman Şeyx Şamilin ideya rəhbəri, Osmanlı Sədr-Əzəminin atası. ”. Türk Dünyası Araştırmaları 133/263 (01 Haziran 2023): 257-270. https://doi.org/10.55773/tda.1263591.

JAMA

1.Ahmadov N. ELM VƏ İRFAN İŞIQLI ŞİRVANLI İSMAYIL ƏFƏNDİ KİM OLUB? Milli qəhrəman Şeyx Şamilin ideya rəhbəri, Osmanlı Sədr-Əzəminin atası. TDA. 2023;133:257–270.

MLA

Ahmadov, Namiq. “ELM VƏ İRFAN İŞIQLI ŞİRVANLI İSMAYIL ƏFƏNDİ KİM OLUB? Milli qəhrəman Şeyx Şamilin ideya rəhbəri, Osmanlı Sədr-Əzəminin atası. ”. Türk Dünyası Araştırmaları, c. 133, sy 263, Haziran 2023, ss. 257-70, doi:10.55773/tda.1263591.

Vancouver

1.Namiq Ahmadov. ELM VƏ İRFAN İŞIQLI ŞİRVANLI İSMAYIL ƏFƏNDİ KİM OLUB? Milli qəhrəman Şeyx Şamilin ideya rəhbəri, Osmanlı Sədr-Əzəminin atası. TDA. 01 Haziran 2023;133(263):257-70. doi:10.55773/tda.1263591

Cited By

ELM VƏ İRFAN İŞIQLI ŞİRVANLI İSMAYIL ƏFƏNDİ KİM OLUB? Milli qəhrəman Şeyx Şamilin ideya rəhbəri, Osmanlı Sədr-Əzəminin atası...

Türk Dünyası Araştırmaları

https://doi.org/10.55773/tda.1263591