Research Article

Makine Öğrenmesi Algoritmalarının Türkiye Depremlerinde P ve S Fazlarının Belirlenmesindeki Etkinliği

Volume: 7 Number: 1 April 30, 2025
EN TR

Makine Öğrenmesi Algoritmalarının Türkiye Depremlerinde P ve S Fazlarının Belirlenmesindeki Etkinliği

Abstract

Depremlerin dinamik parametrelerinin belirlenmesine yönelik analizlerde sismik cisim dalgalarının (P ve S fazları) varış zamanlarının doğru tespiti, sismolojik problemlerin çözümünde bir ön koşuldur ve varış zamanlarını temel alan çalışmalara, örneğin yer içi kabuk/manto yapısının anlaşılması gibi ve çeşitli araştırma alanlarına katkıda bulunur. Makine öğrenimi veya daha geniş ve bilinen uygulaması ile yapay zekâ teknolojilerindeki son gelişmeler, sismogramlar kullanılarak cisim dalgalarının varış zamanlarının otomatik olarak tespit edilmesini mümkün kılmaktadır. Türkiye, Avrasya, Afrika ve Arap levhalarının kesişim noktasında yer aldığı için karmaşık tektonik yapısı nedeniyle yüksek sismik aktiviteye sahiptir. Bu çalışmada, KRDAE (Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü) ağına ait 2013-2019 yılları arasındaki Türkiye’de meydana gelen deprem kayıtlarında P ve S fazlarının geliş zamanlarını otomatik olarak tespit eden derin öğrenme algoritmasının başarımı değerlendirilmiştir. Sonuçlar, makine öğrenmesinin geleneksel istatistiksel yöntemlere kıyasla daha doğru tahminler yapabildiğini ve insan kaynaklı hataların azaltılmasında etkili olduğunu göstermektedir. Çalışmada elde edilen bulgular, büyük veri tabanlarıyla eğitilmiş derin öğrenme tabanlı sismik faz tespit algoritmalarının, yerel ihtiyaçlara uygun hale getirilmesiyle sismolojik analizlerde doğruluk ve hız artışı sağlayabileceğini ortaya koymaktadır. Gelecekteki çalışmalarda, yerel veriyle de eğitilmiş modellerin karşılaştırmalı olarak incelenmesi ve faz tespitinde uzman müdahalesine ihtiyaç duymayan algoritmaların geliştirilmesi önerilmektedir.

Keywords

Supporting Institution

Finansal destek alınmamıştır.

Project Number

FBA-2024-4926

Thanks

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Bölgesel Deprem-Tsunami İzleme Ve Değerlendirme Merkezi'ne veri kullanımını sağladığı için teşekkür ederiz. Bu çalışmadaki hesaplama algoritmalarında kullanılan bilgisayar çevre donanımları, FBA-2024-4926 proje kodlu Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri tarafından desteklenmiştir.

References

  1. Akaike H., 1985. Prediction and entropy, (In: A Celebration of Statistics, Editörler: Atkinson A. C., Fienberg S.E.,1985, Springer), 1–24 p.
  2. Allen C.R., 1982. Comparisons Between the North Anatolian Fault of Turkey and the San Andreas Fault of California, (In: Multidisciplinary Approach to Earthquake Prediction, Editörler: Işıkara A.M., Vogel A., Progress in Earthquake Prediction Research, vol 2, Vieweg+Teubner Verlag, Wiesbaden).
  3. Emre Ö., Duman T.Y., Özalp S., Elmacı H., Olgun Ş., Şaroğlu, F., 2013. Açıklamalı Türkiye Diri Fay Haritası, Ölçek 1:1.250.000. MTA Genel Müdürlüğü, Özel Yayın Serisi 30, Ankara.
  4. Mousavi S.M., Zhu W., Sheng Y., Beroza G.C., 2019. Cred: A deep residual network of convolutional and recurrent units for earthquake signal detection, Scientific Reports, 9, 10267.
  5. Münchmeyer J., Woollam J., Rietbrock A., Tilmann F., Lange D., Bornstein T., Diehl T., Giunchi C., Haslinger F., Jozinovic D., Michelini A., Saul J., Soto H., 2022. Which picker fits my data? A quantitative evaluation of deep learning based seismic pickers, Journal of Geophysical Research, 127(1), 1-22.
  6. NCEDC, 2014. Northern California Earthquake Data Center, UC Berkeley Seismological Laboratory Dataset.
  7. Perol T., Gharbi M., Denolle M., 2018. Convolutional neural network for earthquake detection and location, Science Advances, 4(2), e1700578.
  8. Powers D.M.W., 2011. Evaluation: From Precision, Recall and F-Measure to ROC, Informedness, Markedness & Correlation, Journal of Machine Learning Technologies, 2(1), 37-63.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Seismology

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

April 28, 2025

Publication Date

April 30, 2025

Submission Date

December 7, 2024

Acceptance Date

February 4, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 7 Number: 1

APA
Ünal, U., Bekler, T., & Bekler, F. N. (2025). Makine Öğrenmesi Algoritmalarının Türkiye Depremlerinde P ve S Fazlarının Belirlenmesindeki Etkinliği. Türk Deprem Araştırma Dergisi, 7(1), 90-100. https://doi.org/10.46464/tdad.1597618
AMA
1.Ünal U, Bekler T, Bekler FN. Makine Öğrenmesi Algoritmalarının Türkiye Depremlerinde P ve S Fazlarının Belirlenmesindeki Etkinliği. TDAD. 2025;7(1):90-100. doi:10.46464/tdad.1597618
Chicago
Ünal, Utku, Tolga Bekler, and Feyza Nur Bekler. 2025. “Makine Öğrenmesi Algoritmalarının Türkiye Depremlerinde P Ve S Fazlarının Belirlenmesindeki Etkinliği”. Türk Deprem Araştırma Dergisi 7 (1): 90-100. https://doi.org/10.46464/tdad.1597618.
EndNote
Ünal U, Bekler T, Bekler FN (April 1, 2025) Makine Öğrenmesi Algoritmalarının Türkiye Depremlerinde P ve S Fazlarının Belirlenmesindeki Etkinliği. Türk Deprem Araştırma Dergisi 7 1 90–100.
IEEE
[1]U. Ünal, T. Bekler, and F. N. Bekler, “Makine Öğrenmesi Algoritmalarının Türkiye Depremlerinde P ve S Fazlarının Belirlenmesindeki Etkinliği”, TDAD, vol. 7, no. 1, pp. 90–100, Apr. 2025, doi: 10.46464/tdad.1597618.
ISNAD
Ünal, Utku - Bekler, Tolga - Bekler, Feyza Nur. “Makine Öğrenmesi Algoritmalarının Türkiye Depremlerinde P Ve S Fazlarının Belirlenmesindeki Etkinliği”. Türk Deprem Araştırma Dergisi 7/1 (April 1, 2025): 90-100. https://doi.org/10.46464/tdad.1597618.
JAMA
1.Ünal U, Bekler T, Bekler FN. Makine Öğrenmesi Algoritmalarının Türkiye Depremlerinde P ve S Fazlarının Belirlenmesindeki Etkinliği. TDAD. 2025;7:90–100.
MLA
Ünal, Utku, et al. “Makine Öğrenmesi Algoritmalarının Türkiye Depremlerinde P Ve S Fazlarının Belirlenmesindeki Etkinliği”. Türk Deprem Araştırma Dergisi, vol. 7, no. 1, Apr. 2025, pp. 90-100, doi:10.46464/tdad.1597618.
Vancouver
1.Utku Ünal, Tolga Bekler, Feyza Nur Bekler. Makine Öğrenmesi Algoritmalarının Türkiye Depremlerinde P ve S Fazlarının Belirlenmesindeki Etkinliği. TDAD. 2025 Apr. 1;7(1):90-100. doi:10.46464/tdad.1597618

OPEN ACCESS AND CC LICENSE

Content of this journal is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International Non-Commercial License





Flag Counter