Doğa Kaynaklı Afetler Nedeniyle Taşınan Yerleşim Yerleri: Kahramanmaraş İli Örneği

Abstract

Türkiye’de 6 Şubat 2023 tarihinde merkez üssü Kahramanmaraş’ın Pazarcık ve Elbistan ilçelerinde 7.7 ve 7.6 büyüklüğünde iki büyük deprem meydana gelmiş ve toplam 11 il etkilenmiştir. Kahramanmaraş ili bu iki depremden en çok etkilenen illerden en önemlisidir. Aslında Kahramanmaraş’ta tarihten bu yana çok sayıda deprem meydana gelmiş ve şehir 4 kez yıkıma uğramıştır. Meydana gelen doğa kaynaklı afetler nedeniyle yerleşim yerleri geçici veya kalıcı olarak başka bir yere taşınabilmektedir. 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri nedeniyle beş ilçeye bağlı 10 mahalle başka bir mahalleye taşınmıştır. Mahalleler kısmen taşınmıştır. Bu çalışma coğrafi bakış açısıyla gerçekleştirilmiştir. İlin coğrafi özellikleri, yerleşme tarihi ve nüfusun değişimi ile birlikte yerleşim yerlerinin afetler nedeniyle taşınmasıyla ilgili kanunlar ve karşılaşılan sorunlar detaylıca incelenmiş, gelecekteki afetlere yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Keywords

• Deprem
• Doğa kaynaklı afet
• Kahramanmaraş
• Coğrafi konum
• Yerleştirme

Thanks

Kahramanmaraş’ta depremden etkilenerek yerleşim yeri değişen mahallelerin listesini tarafımıza ileten T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına, haritaların üretiminde yardımları için Dr. Mesut Şimşek’e teşekkür ederiz.

Relocated Settlements due to Disasters: The Kahramanmaraş Province Example

Abstract

In Türkiye, on February 6, 2023, two major earthquakes of magnitude 7.7 and 7.6 occurred in the Pazarcık and Elbistan districts of Kahramanmaraşand affected a total of 11 provinces. Kahramanmaraş province is the most important province affected by this two earthquakes. In fact, many earthquakes have occurred in Kahramanmaraş since historical times and the city has been destroyed 4 times. Due to the 6 February 2023 Kahramanmaraş earthquakes, 10 neighborhoods in five districts were relocated. Neighborhoods have been partially relocated. This study was conducted from a geographical perspective. The province's geographical characteristics, settlement history, and population changes, along with the laws and challenges associated with relocating settlements due to disasters, were examined in detail, and recommendations were made for future disasters.

Keywords

• Earthquake
• Disaster
• Kahramanmaraş
• Geographical location
• Settlement

References

1. AFAD, 2018. Türkiye deprem tehlike haritası, Erişim adresi: https://tdth.afad.gov.tr/TDTH/main.xhtml
2. AFAD, 2023. 06 Şubat 2023 Pazarcık-Elbistan Kahramanmaraş (Mw: 7.7– Mw: 7.6) Depremleri Raporu, T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Erişim adresi: https://deprem.afad.gov.tr/assets/pdf/Kahramanmara%C5%9F%20Depremi%20%20Raporu_02.06.2023.pdf
3. AFAD, 2024. Stratejik-Plan 2024-2028, T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Erişim adresi: https://www.afad.gov.tr/stratejik-planlar
4. AFAD, 2025a. Genelge (Yer Seçimi İşleri Genelgesi 2013/5), T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, E-Kütüphane, Erişim adresi: https://www.afad.gov.tr/genelgee
5. AFAD, 2025b. Genelge (Hasar Tespit Genelgesi ve Ekleri- 14/04/2014 gün 7663 sayılı Genelge), T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, E-Kütüphane, Erişim adresi: https://www.afad.gov.tr/genelgee
6. AFAD, 2025c. AFAD ve tarihçesi, T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Erişim adresi: https://www.afad.gov.tr/afad-hakkinda
7. AFAD, 2025ç. Planlar, T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Erişim adresi: https://www.afad.gov.tr/planlar
8. Akbulut G., 2011. Türkiye’de yer değiştiren yerleşmelere bir örnek: Arguvan ilçe merkezi (Malatya), International Journal of Geography and Geography Education, 24, 471-492.

9. Aksutv, 2024. 531'inin anahtarı hak sahiplerine teslim edildi, AKSU HABER (Aksutv Instagram), Erişim adresi: https://www.instagram.com/aksutv/reel/DBZceDVqTJQ/
10. Alıç S., 2024. Orta çağlardan XX. yüzyıla kadar Maraş ve çevresini etkileyen depremler, (İçinde: Maraş araştırmaları-5 “deprem özel”, Editör: Solak İ., Alıç S., Çelik M.E., 1. Basım, Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara, 260 s.), 33-64. ISBN:978-625-371-920-3.
11. Anadolu Ajansı, 2023a. Depremden etkilenen Türkoğlu'nda köy tipi afet konutları teslimata hazır, Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/tr/gundem/depremden-etkilenen-turkoglunda-koy-tipi-afet-konutlari-teslimata-hazir/3010115
12. Anadolu Ajansı, 2023b. Göksun'un Bahçeobası mezrasındaki yarıklar ve yer kayması dronla görüntülendi, Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/tr/asrin-felaketi/goksunun-bahceobasi-mezrasindaki-yariklar-ve-yer-kaymasi-dronla-goruntulendi-/2845116
13. Anadolu Ajansı, 2023c. Afşin'de hayatın normale dönmesi için çalışmalar sürüyor, Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/tr/asrin-felaketi/afsinde-hayatin-normale-donmesi-icin-calismalar-suruyor/2828778
14. Anadolu Ajansı, 2023ç. Yer kaymasının en fazla yaşandığı Ekinözü'nde yaralar sarılıyor, Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/tr/asrin-felaketi/yer-kaymasinin-en-fazla-yasandigi-ekinozunde-yaralar-sariliyor/2827561
15. Anadolu Ajansı, 2025. Kahramanmaraş'ta bu yıl 74 bin bağımsız konut teslim edilecek, Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/tr/asrin-felaketi/kahramanmarasta-bu-yil-74-bin-bagimsiz-konut-teslim-edilecek/3468498
16. Atalay B., 2008. Maraş tarihi ve coğrafyası, yayına hazırlayanlar: Gökhan İ., Karabaş M., UKDE Kitaplığı, Kahramanmaraş, 251 s.
17. DİE, 1929. 28 Teşrinievvel 1927 Umumî Nüfus Tahriri, Fasikül III, Usuller, Kanun ve Talimatnameler, Neticelerin Tahlili, T.C. Başvekalet Merkezî İstatistik Müdiriyet-i Umûmiyesi, Başvekalet Müdevvenat Matbaası, Ankara, 169 s.
18. DİE, 1937. 20 İlkteşrin 1935 Genel Nüfus Sayımı, Türkiye Nüfusu, Kat’i Tasnif Neticeleri, T.C. Başbakanlık İstatistik Genel Direktörlüğü, Neşriyat No: 75, Mehmet İhsan Basımevi, Ankara, 404 s.
19. DİE, 1944. 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı, vilayetler, kazalar, nahiyeler ve köyler itibarile nüfus ve yüzey ölçü, T.C. Başbakanlık İstatistik Umum Müdürlüğü, Ankara Basımevi Yeni Cezaevi, Ankara, 680 s.
20. DİE, 1950. 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı, Türkiye Nüfusu, T.C. Başbakanlık İstatistik Genel Müdürlüğü, Ankara Basımevi Yeni Cezaevi, Yayın No: 286, Ankara, 342 s.
21. DİE, 1961a. 22 Ekim 1950 Genel Nüfus Sayımı, Türkiye Nüfusu, T.C. Başbakanlık İstatistik Genel Müdürlüğü, Yayın No: 410, İstanbul, 400 s.
22. DİE, 1961b. 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı, Vilâyet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibariyle nüfus, T.C. Başbakanlık İstatistik Genel Müdürlüğü, Yayın No: 412, Kars Matbaası, 572 s.
23. DİE, 1963. 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı, İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibariyle nüfus, T.C. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü, Yayın No: 444, Devlet İstatistik Enstitüsü Matbaası, Ankara, 601 s.
24. Dinç Y., 2017. Yer değiştiren yerleşmelere bir örnek: Hacıpaşa (Altınözü/HATAY), Kilis 7 Aralık Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(13), 1-21.
25. Dinç Y., Adıgüzel F., Avcı T., 2022. Kahramanmaraş ilinde yer değiştiren yerleşmeler, (İçinde: Seçilmiş Örneklerle Türkiye’de Yer Değiştiren Yerleşmeler, Editör: Ceylan M.A., Dinç Y., Kriter Yayınevi, İstanbul, 438 s.), 253-274.
26. Dölek İ., Durmuş E., 2022. Muş ilinde yer değiştiren yerleşmeler, (İçinde: Seçilmiş Örneklerle Türkiye’de Yer Değiştiren Yerleşmeler, Editör: Ceylan M.A., Dinç Y., Kriter Yayınevi, İstanbul, 438 s.), 275-311.
27. Eker F., 2013. Kahramanmaraş’ın tarihi coğrafyasına bir bakış, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 25-38.
28. ELBİSTANOLAY, 2024. Göksun’da depremzedeler yeni konutlarına bir bir kavuşuyor, ElbistanOlay Gündem (13.08.2024), Erişim adresi: https://www.elbistanolay.com/haber/21306081/goksunda-depremzedeler-yeni-konutlarina-bir-bir-kavusuyor
29. Gökalp Yılmaz G., Şikar A., 2023. Afetlerin etkilerinin zorunlu göç bağlamında incelenmesi: 2023 Kahramanmaraş depremi, Journal of Disaster and Risk, 6(4), 1247-1268, https://doi.org/10.35341/afet.1290767
30. Gökhan İ., 2009. Arapların fethinden Selçuklular zamanına kadar Maraş, Belleten, 73(266), 35-76.
31. Gökhan İ., 2014. Maraş ve ilçelerinin isimlerinin oluşması, (İçinde: “Akdeniz’in Altın Kenti” KAHRAMANMARAŞ, Editör: Doğan O., Avcı R., Akar S., T.C. Kahramanmaraş Valiliği İl Kültür Turizm Müdürlüğü, 550 s.), 17-20. ISBN: 978-605-149-657-3.
32. Gökhan İ., 2019. Kahramanmaraş tarihi (Tarih öncesi-Hititler-Asurlular-Persler-Makedonyalılar-Roma-Bizans-Müslüman Araplar-Selçuklular-Dulkadirliler), Cilt 1, Niğde, 839 s. Erişim adresi: https://www.marastaedebiyat.com/kahramanmaras-tarihi-cilt-i-ii
33. Gökhan İ., 2023. Tarihte Maraş depremleri, Evelahir Dergisi, 15, 20-25, Erişim adresi: https://www.marastaedebiyat.com/templates/yayinlar/evelahir-sayi-15.pdf
34. Güler B.A., 2021. Türkiye’nin yönetimi yapı, 6. Baskı, İmge Kitabevi, Ankara, 474 s.
35. Gündüz T., 2001. Kahramanmaraş, TDV İslâm Ansiklopedisi, 24. Cilt, 192-196.
36. Gürbüz M., 2001. Kahraman Maraş’ın cumhuriyetten önceki nüfusu, Turkish Geographical Review, (37), 183-194.
37. Gürbüz M., 2014. Kahramanmaraş ilinin coğrafya özellikleri, (İçinde: “Akdeniz’in Altın Kenti” KAHRAMANMARAŞ, Editör: Doğan O., Avcı R., Akar S., T.C. Kahramanmaraş Valiliği İl Kültür Turizm Müdürlüğü, 550 s.), 95-133. ISBN: 978-605-149-657-3.
38. Haber 46, 2025. Kahramanmaraş Türkoğlu’nda binlerce depremzede aile yeni evlerinde!, Haber 46 Haberler (19.02.2025), Erişim adresi: https://www.haber46.com.tr/kahramanmaras-turkoglunda-binlerce-depremzede-aile-yeni-evlerinde
39. Hayli S., Canpolat F.A., 2017. Doğal ortam şartlarında gerçekleşen olumsuzluklar nedeniyle Erzincan ovasında yeri değiştirilen köyler, International Symposium On Geomorphology 12-14 October 2017, Elâzığ, Türkiye, 288-296, Erişim adresi: https://www.researchgate.net/publication/322223615
40. HGM, 2025. İl ve ilçe yüz ölçümleri, Harita Genel Müdürlüğü, Erişim adresi: https://www.harita.gov.tr/il-ve-ilce-yuzolcumleri
41. Kalaycı A. 2024. Antik dönem depremlerinin Kahramanmaraş ve çevresine Etkileri (İÖ 148 – İS 47), (İçinde: Maraş Araştırmaları-5 “Deprem Özel”, Editör: Solak İ., Alıç S., Çelik M.E., 1. Basım, Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara, 260 s.), 1-18. ISBN:978-625-371-920-3.
42. Karabulut M., Bozdoğan Y. E., 2024. Coğrafi bilgi teknolojileri kullanarak Kahramanmaraş’ta deprem açısından yerleşim yeri uygunluk analizi, (İçinde: Maraş Araştırmaları-5 “Deprem Özel”, Editör: Solak İ., Alıç S., Çelik M.E., 1. Basım, Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara, 260 s.), 105-120. ISBN:978-625-371-920-3.
43. Karpat K.H., 2024. Osmanlı nüfusu (1830-1914), 3. Baskı, Timaş Yayınları, İstanbul, 465 s.
44. Kaya Akçaoğlu N., Tatlı Y., 2024. Doğal afet riski taşıyan bölgelerde işletme yer seçiminde dikkat edilmesi gereken faktörlere dair literatür incelemesi, 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 172-182. https://doi.org/10.52835/19maysbd.1499869
45. Koç C., Koç A., 2024. Afet sonrası taşınan yerleşmelerin değerlendirilmesi: Sekli köyü (Beypazarı) örneği, JENAS Journal of Environmental and Natural Studies, 6(1), 1-22. https://doi.org/10.53472/jenas.1412321
46. Kökten İ. K., 1960. Anadolu Maraş Vilâyetinde tarihten dip tarihe gidiş, Türk Arkeoloji Dergisi, (14), 42-52.
47. Kumru D., Onsekiz D., 2020. Afet/Afet riski bağlamında köy yerleşimleri ile ilgili mevzuatın incelenmesi, The Journal of International Social Research, 13(73), 1220-1226.
48. Medya Yenigün, 2024. Türkoğlu'nda 668 konut daha depremzedelere teslim edildi, Medya Yenigün (18.08.2024), Erişim adresi: https://www.medyayenigun.net/video/21358368/turkoglunda-668-konut-daha-depremzedelere-teslim-edildi
49. MGM, 2025. İllerimize ait genel istatistik verileri: Kahramanmaraş, Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM), Erişim adresi: https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?k=A&m=KAHRAMANMARAS
50. Milliyet, 2023. Ericek 10 saniyede haritadan silindi!, Milliyet Gündem Haberleri (10.03.2023), Erişim adresi: https://www.milliyet.com.tr/gundem/ericek-10-saniyede-haritadan-silindi-6914969
51. Öğredik H., Avaner T., Uzun M. M., 2024. A Conceptual approach on disaster response management and the legality of disaster response: A case study on february 6 Kahramanmaraş earthquakes in Türkiye and Presidential Decrees under the state of emergency, Selçuk Law Review, 32(2), 679-716. https://doi.org/10.15337/suhfd.1434687
52. Özçağlar A., Karabacak K., 2016. Büyükşehir belediyeli illerle birlikte ortaya çıkan merkez ilçe ve il merkezi sorunsalı, Memleket Siyaset Yönetim (MSY), 11(25), 1-30.
53. Parlak B., 2002. Osmanlı Devleti’nin son yüzyılında taşra yönetimine ilişkin anayasal-yasal gelişmeler ve Cumhuriyet’e yansımalar, Akademik Araştırmalar Dergisi, Kasım 2001-Ocak 2002, 3(11), 37-50.
54. Resmî Gazete, 1949. İl İdaresi Kanunu (Kanun Numarası: 5442), 18.06.1949 tarih, 7236 sayılı (Tertip:3, Cilt:30, Sayfa 1477) Resmî Gazete, Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.3.5442.pdf
55. Resmî Gazete, 1959. Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun (Kanun Numarası: 7269), 25.05.1959 tarih, 10213 sayılı (Tertip:3, Cilt:40, Sayfa 1046) Resmî Gazete, Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.3.7269.pdf
56. Resmî Gazete, 1982. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (Kanun Numarası: 2709), 18.10.1982 tarih, 17863 (Mükerrer) sayılı (Tertip:5, Cilt:22, Sayfa 3) Resmî Gazete, Erişim adresi: https://www.anayasa.gov.tr/tr/mevzuat/anayasa/
57. Resmî Gazete, 1985. Afetler Sebebiyle Edinilen Bina Arsa ve Arazilerden Arta Kalanların Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik, 13.10.1985 tarih, 18897 sayılı Resmî Gazete, Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4904&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
58. Resmî Gazete, 2006. İskân Kanunu, (Kanun Numarası: 5543), 26.09.2006 tarih, 26301 sayılı (Tertip: 5, Cilt: 46) Resmî Gazete, Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5543.pdf
59. Resmî Gazete, 2012a. Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun, (Kanun Numarası: 6306), 31.05.2012 tarih, 28309 sayılı Resmî Gazete, Erişim adresi: https://resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/05/20120531-1.htm
60. Resmî Gazete, 2012b. On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, (Kanun Numarası: 6360), 06.12.2012 tarih, 28489 sayılı (Tertip:5, Cilt:53) Resmî Gazete, Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6360&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
61. Resmî Gazete, 2018a. Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, (KHK No: 703), 09.07.2018 tarih, 30473 (3. Mükerrer) sayılı (Tertip:5, Cilt:60) Resmî Gazete, Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/4.5.703.pdf
62. Resmî Gazete, 2018b. Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, (CK No: 4), 15.07.2018 tarih, 30479 sayılı Resmî Gazete, Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/19.5.4.pdf
63. Resmî Gazete, 2023a. 6785 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, (CK No: 6785), 08.02.2023 tarih, 32098 sayılı Resmî Gazete, Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/02/20230208-1.pdf
64. Resmî Gazete, 2023b. Olağanüstü Hal Kapsamında Yerleşme ve Yapılaşmaya İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Kabul Edilmesine Dair Kanun, (Kanun Numarası: 7452), 10.04.2023 tarih, 32159 sayılı Resmî Gazete, Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/04/20230410-2.htm
65. Resmî Gazete, 2023c. 6/2/2023 Tarihinde Meydana Gelen Depremlerin Yol Açtığı Ekonomik Kayıpların Telafisi İçin Ek Motorlu Taşıtlar Vergisi İhdası ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun, (Kanun Numarası: 7456), 15.07.2023 tarih, 32249 sayılı Resmî Gazete, Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/07/20230715-2.pdf
66. Sarıgül O., Şimşek M., 2014. Polyelerde insan yaşamı: Evriye Polyesi örneği, (İçinde; Proceedings of International Congress of Turkish Association of Geographers, June 04-06, 2014, Muğla Sıtkı Koçman University, Muğla, Türkiye), 636-645, Erişim adresi: https://www.researchgate.net/publication/339181152
67. SBB, 2023. 2023 Kahramanmaraş ve Hatay depremleri raporu, T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Erişim adresi: https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/03/2023-Kahramanmaras-ve-Hatay-Depremleri-Raporu.pdf
68. Solak İ., 2024. 6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş depremi, (İçinde: Maraş Araştırmaları-5 “Deprem Özel”, Editör: Solak İ., Alıç S., Çelik M.E., 1. Basım, Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara, 260 s.), 65-70. ISBN:978-625-371-920-3.
69. Sunkar M., 2018. Palu’da (Elâzığ) tarihsel ve aletsel dönemdeki büyük depremler ve yerleşmeler üzerindeki etkileri, Uluslararası Palu Sempozyumu Bildiriler Kitabı, Editör: Çakar E., Çelik K., Kısa Y., 2. Cilt, 11-13 Ekim 2018, Elâzığ, Türkiye, 297-309, Erişim adresi: https://web.firat.edu.tr/harput/sempozyum/4-2/29.%20Murat%20Sunkar.pdf
70. Şahin İ., 1994. Dulkadir Eyaleti, TDV İslâm Ansiklopedisi, 9. Cilt, 552-553.
71. Tuncer S., 2016. II. Meşrutiyet döneminde bir idari reform: 1913 İdare-i Umumiye-i Vilayat Kanun-ı Muvakkati, II. Türk Hukuk Tarihi Kongresi Bildirileri C. I, Editör: Gedikli F., On iki Levha Yayıncılık, İstanbul, 573-599, Erişim adresi: https://cdn.istanbul.edu.tr/FileHandler2.ashx?f=ii.-mesrutiyet-doneminde-bir-idari-reform-1913-idare-i-umumiye-i-vil%C3%A2y%C3%A2t-kanun-i-muvakkati_seral-tuncer.pdf
72. T.C. Anayasa Mahkemesi, 2025. 85 sayılı Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (20 Ocak, 1337 [1921]), Erişim adresi: https://www.anayasa.gov.tr/tr/mevzuat/onceki-anayasalar/1921-anayasasi/
73. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 2023a. 7452 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Yerleşme ve Yapılaşmaya İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Kabul Edilmesine Dair Kanun’un Ek Madde 1 Uygulamaları Hk. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, Erişim adresi: https://www.tkgm.gov.tr/7452-sayili-olaganustu-hal-kapsaminda-yerlesme-ve-yapilasmaya-iliskin-cumhurbaskanligi
74. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 2023b. Bakan Özhaseki: “Kahramanmaraş’ta 112 Bin 414 Deprem Konutu Yapılacak”, Erişim adresi: https://csb.gov.tr/bakan-ozhaseki-kahramanmaras-ta-112-bin-414-deprem-konutu-yapilacak-bakanlik-faaliyetleri-38758
75. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 2024a. Depremde Yıkılan Ya Da Hasar Gören Köy Evlerine Parsel Kolaylığı Sağlanacak, Erişim adresi: https://www.csb.gov.tr/depremde-yikilan-ya-da-hasar-goren-koy-evlerine-parsel-kolayligi-saglanacak-bakanlik-faaliyetleri-40320
76. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 2024b. Bakan Kurum: Pazarcık’ta Zor Günleri Geride Bıraktık, Şimdi Hayalleri Gerçeğe Dönüştürüyoruz, Erişim adresi: https://csb.gov.tr/bakan-kurum-pazarcik-ta-zor-gunleri-geride-biraktik-simdi-hayalleri-gercege-donusturuyoruz-bakanlik-faaliyetleri-40313
77. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 2025a. Parsel sorgu uygulaması, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, Erişim adresi: https://parselsorgu.tkgm.gov.tr/
78. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 2025b. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın tarihçesi, Erişim adresi: https://www.csb.gov.tr/tarihcemiz-i-7012
79. T.C. İçişleri Bakanlığı, 2025. İl ve ilçe kuruluş tarihleri, İller İdaresi Genel Müdürlüğü, Erişim adresi: https://www.icisleri.gov.tr/illeridaresi/il-ve-ilce-kurulus-tarihleri
80. T.C. Kahramanmaraş Valiliği, 2025a. İlimiz hakkında, Kahramanmaraş Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Erişim adresi: https://kahramanmaras.csb.gov.tr/ilimiz-hakkinda-i-824
81. T.C. Kahramanmaraş Valiliği, 2025b. Tarihçe, Erişim adresi: http://www.kahramanmaras.gov.tr/tarihce1
82. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, 2023. Ormancılık istatistikleri 2023, Orman Genel Müdürlüğü, Erişim adresi: https://www.ogm.gov.tr/tr/e-kutuphane/resmi-istatistikler
83. TOKİ, 2025. İllere göre projeler, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ), Erişim adresi: https://www.toki.gov.tr/illere-gore-projeler
84. TÜİK, 2024. Ölüm ve ölüm nedeni istatistikleri 2023, Türkiye İstatistik Kurumu, Erişim adresi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Olum-ve-Olum-Nedeni-Istatistikleri-2023-53709
85. TÜİK, 2025. Nüfus ve demografi istatistikleri, Türkiye İstatistik Kurumu, Erişim adresi: https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/statistical-themes
86. Yeşil Afşin, 2024. Afşin’de 4 mahallenin ilçe merkezine taşınma çalışmalarında sona gelindi, Erişim adresi: https://www.yesilafsin.com/afsinde-4-mahallenin-ilce-merkezine-tasinma-calismalarinda-sona-gelindi
87. Yetişgin M., 2007. Osmanlı’nın son döneminde Maraş, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 23(67-68-69), 263-304.
88. Yıldırım E., 2024. Antik dönem depremlerinin Kahramanmaraş ve çevresine etkileri (115 – 458), (İçinde: Maraş Araştırmaları-5 “Deprem Özel”, Editör: Solak İ., Alıç S., Çelik M.E., 1. Basım, Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara, 260 s.), 19-32. ISBN:978-625-371-920-3.