Türk Basınında “Gıda Katkı Maddesi” Konusunun Çerçevelenmesi ve İçerik Analizi
Öz
Son yıllarda basında yer alan gıda katkı maddelerinin sağlık üzerine olumsuz etkileri hakkındaki haberler, tüketicilerin gıda güvenilirliği ile ilgili duyarlılıklarının artmasına neden olmuştur. Tüketiciler haberlerden olumsuz etkilendiklerinde var olan riski olduğundan fazla algılamaktadırlar. Basında yer alan haberlerin çerçevelenmesi ve içerik analizinin yapılması basının konuya yaklaşımının anlaşılması açısından önemlidir. Bu çalışmada, Ocak 2015-Aralık 2015 tarihleri arasında Türkiye’de ulusal basında yer alan tüm haberler taranmış, “gıda katkı maddesi” ifadesini içeren 134 haber önce çerçevelenmiş, daha sonra içerik analizi yapılmıştır. Haberlerin çerçevelenmesi sonucunda üç bakış açısı belirlenmiştir (destekleyen, eleştiren, dengeli). Sonuçlara göre; günlük gazetelerde büyük oranda eleştiren bakışa sahip haberlerin yer aldığı, eleştiren bakış açısına sahip haberlerin büyük oranda haber olduğu, eleştiren bakış açısındaki yazıların yarısına yakınının yazarının belli olmadığı yani haberin kaynağının belirtilmediği, yazıların büyük çoğunluğunda gıda ve çocuk resmi kullanıldığı görülmüştür. Hem destekleyen, hem dengeli, hem de eleştiren bakış açısındaki yazıların büyük çoğunluğunun araştırmacı/uzmanlar tarafından hazırlanmış olması dikkat çekicidir. Kullanılan temalar; dengeli bakış açısına sahip haberlerin büyük çoğunluğu ticari temasını, destekleyen bakış açısına sahip haberlerin sağlık ve politika temasını kullandıkları, eleştiren bakış açısındaki haberlerin büyük çoğunluğunun sağlık temasını kullandığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
Gıda güvenilirliği,Gıda katkı maddesi,Haber çerçeveleme,İçerik analizi,Risk algısı,Risk iletişimi
Kaynakça
- Amin, L., Azad, M.A.K., Samian, A.L., 2013. Factor influencing risk perception of food additives. Journal of Food, Agriculture & Environment, Vol.11 (2): 66-72.
- Atabek, N., Uztuğ, F., 1998. Haberlerde çerçeveleme ve öne çıkarma. Kurgu dergisi, S:15, 96-105.
- Balcı, E.V., 2010. Haber değer etmenleri açısından geleneksel ve internet gazeteciliğin karşılaştırması. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Gazetecilik Anabilim Dalı, Basılmamış Doktora Tezi.
- Bearth, A., 2014. Risk perception and communication of two potential food risks: campylobacter and selected food additives, [Online]. http://e-collection.library.ethz.ch/ eserv/eth:47197/eth-47197-02.pdf.
- Cosby, K. D., 1998. New guidelines recognize context as key to public understanding. Food Insight. Washington, DC: International Food Information Council, May/April.
- Erden Çalışır, Z., Çalışkan, D., 2003. Gıda katkı maddeleri ve insan sağlığı üzerine etkileri. Ankara Ecz. Fak. Derg., 32 (3) 207-206.
- Erken, F., 2015. Suriye haberlerinin Türkiye basınında çerçevelenişi. Eskişehir Anadolu Üni. Sosyal Bilimler Enstitüsü Basın Yayın Anabilim Dalı, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Eskişehir.
- Fleming, K., Thorson, E., Zhang, Y., 2007. Going Beyond Exposure to Local News Media: An Information-Processing Examination of Public Perceptions of Food Safety. Journal of Health Communication: International Perspectives, 11:789–806.
- Hayran, M., Ozdemir, B., 2011. Sağlık Haberlerinin İçerik Analizi ve Medya Etiği. IKU, Sayı:25, S:30-36.
- Kadim, F., 2016. Ayaş İlçesi Domates üreticileri Gıda Güvenilirliği Risk Algılama Önceliği ve Risk Yönetiminin Yeterliliği. Ankara Üniversitesi Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Basılmamış Doktora Tezi, Ankara.