Research Article

Depremden Etkilenen Özel Gereksinimli Çocukların Karşılaştıkları Sorunların Ebeveynlerin Görüşlerine Göre İncelenmesi

Volume: 23 Number: 3 December 31, 2025
EN TR

Depremden Etkilenen Özel Gereksinimli Çocukların Karşılaştıkları Sorunların Ebeveynlerin Görüşlerine Göre İncelenmesi

Abstract

Deprem, beklenmedik bir anda meydana gelen ve yıkıcı etkileriyle bireylerin yaşamlarını derinden etkileyen doğal afetlerden biridir. Psikolojik, sosyal, ekonomik ve çevresel birçok boyutu olan bu olay, her birey için travmatik sonuçlar doğurabilmekte ancak özellikle özel gereksinimli çocuklar açısından daha karmaşık ve zorlayıcı bir süreç oluşturmaktadır. Özel gereksinimli çocuklar, günlük yaşamlarında rutinlere ve düzenli bir çevreye yüksek düzeyde ihtiyaç duymakta; yaşantılarındaki ani değişiklikler onları olumsuz yönde etkilemektedir. Bu etkilerin üstesinden gelmeleri diğer bireylere göre daha fazla destek gerektirebilmektedir. Bu araştırmanın amacı, depremden etkilenen özel gereksinimli çocukların yaşadıkları sorunları, ebeveynlerinin ifadeleri doğrultusunda tespit etmek ve depremin bu çocukların yaşamlarına olan etkilerini derinlemesine incelemektir. Çalışma, fenomenolojik yaklaşıma dayalı nitel araştırma deseniyle yürütülmüştür. Araştırmaya, deprem deneyimi yaşamış ve özel gereksinimli bir çocuğa sahip olan 14 ebeveyn katılmıştır. Veriler, yarı yapılandırılmış “Ebeveyn Görüşme Formu” aracılığıyla toplanmış ve içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre özel gereksinimli çocukların deprem öncesi hazırlık, deprem anı yönetimi ve deprem sonrası iyileşme süreçlerinde sosyal, eğitsel, psikolojik ve fiziksel zorluklarla karşı karşıya kaldığı görülmüştür.

Keywords

References

  1. Açıkalın, O. (2017). Yüzyılın hesabı: Deprem bağlamında dirayetli toplumun neresindeyiz? Yeni İnsan.
  2. AFAD. (2011). Engelliler için depremde ilk 72 saat (M. Kadıoğlu, Ed.). AFAD.
  3. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299 Bilik, M. B. & Akdağ, M. (2023). Özel gereksinimli bireyler ve ebeveynleri açısından afet zorlukları: 2011 Van Depremi örneği. Afet ve Risk Dergisi, 6(1), 243-256.
  4. Blanc, J., Eugene, D., Louis, E. F., Cadichon, J. M., Joseph, J., Pierre, A., …, & Huang, K. Y. (2020). Mental health among children older than 10 years exposed to the Haiti 2010 earthquake: A critical review. Current Psychiatry Reports, 22(57), 1-13. https://doi.org/10.1007/s11920-020-01178-9
  5. Coşkun, Ö. E. & Gürbak, M. (2024). Psikolojik ilk yardım: Acil durumlarda ruh sağlığının desteklenmesi ve korunması. KİÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 127–141. https://doi.org/10.5281/zenodo.14582028
  6. Çitak, Ş. & Dadandı, İ. (2024). The effect of earthquake exposure on PTSD symptoms is mediated by intrusive rumination and moderated by gender: A cross-sectional study on the 2023 Kahramanmaraş earthquake survivors. BMC Public Health, 24, 2294-2306. https://doi.org/10.1186/s12889-024-19736-8
  7. Delicado, A., Rowland, J., Fonseca, S., de Almeida, A. N., Schmidt, L., & Ribeiro, A. S. (2017). Children in disaster risk reduction in Portugal: Policies, education, and (non) participation. International Journal of Disaster Risk Science, 8, 246–257. https://doi.org/10.1007/s13753-017-0138-5
  8. Eroğlu, M. & Yakşi, N. (2023). Otizm spektrum bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde deprem sonrası belirti şiddeti ve uyku alışkanlıklarındaki değişiklikler: 2023 Kahramanmaraş Depremi örneği. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 14(4), 577–586.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Special Education and Disability (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

November 13, 2025

Publication Date

December 31, 2025

Submission Date

March 5, 2025

Acceptance Date

September 15, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 23 Number: 3

APA
Sezer, F., & Kayayaran, G. (2025). Depremden Etkilenen Özel Gereksinimli Çocukların Karşılaştıkları Sorunların Ebeveynlerin Görüşlerine Göre İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 23(3), 2295-2319. https://doi.org/10.37217/tebd.1652188
AMA
1.Sezer F, Kayayaran G. Depremden Etkilenen Özel Gereksinimli Çocukların Karşılaştıkları Sorunların Ebeveynlerin Görüşlerine Göre İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2025;23(3):2295-2319. doi:10.37217/tebd.1652188
Chicago
Sezer, Fikriye, and Gizem Kayayaran. 2025. “Depremden Etkilenen Özel Gereksinimli Çocukların Karşılaştıkları Sorunların Ebeveynlerin Görüşlerine Göre İncelenmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 23 (3): 2295-2319. https://doi.org/10.37217/tebd.1652188.
EndNote
Sezer F, Kayayaran G (December 1, 2025) Depremden Etkilenen Özel Gereksinimli Çocukların Karşılaştıkları Sorunların Ebeveynlerin Görüşlerine Göre İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 23 3 2295–2319.
IEEE
[1]F. Sezer and G. Kayayaran, “Depremden Etkilenen Özel Gereksinimli Çocukların Karşılaştıkları Sorunların Ebeveynlerin Görüşlerine Göre İncelenmesi”, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, vol. 23, no. 3, pp. 2295–2319, Dec. 2025, doi: 10.37217/tebd.1652188.
ISNAD
Sezer, Fikriye - Kayayaran, Gizem. “Depremden Etkilenen Özel Gereksinimli Çocukların Karşılaştıkları Sorunların Ebeveynlerin Görüşlerine Göre İncelenmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 23/3 (December 1, 2025): 2295-2319. https://doi.org/10.37217/tebd.1652188.
JAMA
1.Sezer F, Kayayaran G. Depremden Etkilenen Özel Gereksinimli Çocukların Karşılaştıkları Sorunların Ebeveynlerin Görüşlerine Göre İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2025;23:2295–2319.
MLA
Sezer, Fikriye, and Gizem Kayayaran. “Depremden Etkilenen Özel Gereksinimli Çocukların Karşılaştıkları Sorunların Ebeveynlerin Görüşlerine Göre İncelenmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, vol. 23, no. 3, Dec. 2025, pp. 2295-19, doi:10.37217/tebd.1652188.
Vancouver
1.Fikriye Sezer, Gizem Kayayaran. Depremden Etkilenen Özel Gereksinimli Çocukların Karşılaştıkları Sorunların Ebeveynlerin Görüşlerine Göre İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2025 Dec. 1;23(3):2295-319. doi:10.37217/tebd.1652188

The Journal of Turkish Educational Sciences is published by Gazi University.