Research Article

Ortaokul Matematik Öğretmenlerinin Veri İşleme Öğrenme Alanında Kullandıkları Soruların İstatistik Okuryazarlığı Bağlamında Değerlendirilmesi

Volume: 24 Number: 1 April 29, 2026
EN TR

Ortaokul Matematik Öğretmenlerinin Veri İşleme Öğrenme Alanında Kullandıkları Soruların İstatistik Okuryazarlığı Bağlamında Değerlendirilmesi

Abstract

İstatistik okuryazarlığına yönelik çeşitli çalışmalar incelendiğinde büyük çoğunluğu, öğrencilerin istatistik okuryazarlık düzeylerini belirleme ve istatistik okuryazarlık modeli geliştirme üzerine odaklanmıştır. Bu çalışmada, ortaokul matematik öğretmenlerinin veri işleme alanında derslerde kullandıkları soruların istatistiksel okuryazarlık bağlamında değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda öğretmenlerin sınıfta kullandığı soruların öğrenci öğrenme çıktıları açısından kritik niteliği göz önünde bulundurulduğunda bu soruların istatistik okuryazarlığını ne ölçüde temsil ettiğinin araştırılmasının önemli olacağı düşünülmektedir. Nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği bu çalışmada, ortaokul 5 ve 7. sınıf düzeylerinde ders veren dört öğretmenin ders gözlemleri yapılmış ve ders anlatımları kayıt altına alınmıştır. Ders gözlemleri, ses kayıtları ve ders sırasında alınan alan notlarından elde edilen sorular, “temel kavramların bilinmesi, istatistiksel süreç, muhakeme ve bağlam” bileşenlerine göre analiz edilmesiyle değerlendirilmiştir. Değerlendirmeler sonucunda, öğretmenlerin daha çok temel kavramlara odaklandığını, muhakeme bileşenine yönelik uygulamaların ise sınırlı kaldığını göstermektedir. Bu durum, öğretmenlerin bu alandaki eksikliklerini gidermeye yönelik mesleki gelişim programlarının önemini ortaya koymaktadır.

Keywords

References

  1. ACARA. (2013). The Shape of the Australian Curriculum. http://docs.acara.edu.au/resources/The_Shape_of_the_Australian_Curriculum_v4.pdf sayfasından erişilmiştir.
  2. Akoğlu, K. (2018). Blending online coursework and small learning communities to examine professional growth in teaching statistics: A phenomenological case study. (Doktora Tezi). https://www.proquest.com/ sayfasından erişilmiştir.
  3. Aliaga, M., Cobb, G., Cuff, C., Garfield, J., Gould, R., Lock, R., ..., & Witmer, J. (2005). Gaise College Report. https://www.amstat.org/asa/files/pdfs/GAISE/2005GaiseCollege_Full.pdf sayfasından erişilmiştir.
  4. Aoyama, K. (2007). Investigating a hierarchy of students' interpretations of graphs. International Electronic Journal of Mathematics Education, 2(3), 298-318. https://doi.org/10.29333/iejme/214
  5. Bal, A. P. & Yılmaz, R. (2022). Yenilenmiş Bloom taksonomisine göre ortaokul ders kitaplarındaki soruların incelenmesi. Bartın Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 94-107.
  6. Batur, A. (2021). Ortaokul matematik öğretmenlerinin istatistiği öğretme bilgilerinin karakterizasyonu. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
  7. Batur, A. & Baki, A. (2022). Lise öğrencilerinin istatistik okuryazarlık düzeyleri ile istatistik okuryazarlık öz yeterlik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 47(209), 171-205. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2022.9970 Ben-Zvi, D. & Garfield, J. (2004). Statistical literacy, reasoning and thinking: Goals, definitions and challanges. D. Ben-Zvi & J. B. Garfield (Ed.), The challenge of developing statistical literacy, reasoning and thinking içinde (s.3-16). Kluwer Academic. https://doi.org/10.1007/1-4020-2278-6
  8. Ben-Zvi, D. & Makar, K. (2016). International perspectives on the teaching and learning of statistics. D. Ben-Zvi & K. Makar (Ed.), The teaching and learning of statistics içinde (s. 1-10). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-23470-0

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Mathematics Education

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

April 11, 2026

Publication Date

April 29, 2026

Submission Date

August 1, 2025

Acceptance Date

February 20, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 24 Number: 1

APA
Uyanık, S., Demircioğlu, H. Y., Yurtsever, Z., & Özmen, Z. M. (2026). Ortaokul Matematik Öğretmenlerinin Veri İşleme Öğrenme Alanında Kullandıkları Soruların İstatistik Okuryazarlığı Bağlamında Değerlendirilmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 24(1), 491-520. https://doi.org/10.37217/tebd.1755756
AMA
1.Uyanık S, Demircioğlu HY, Yurtsever Z, Özmen ZM. Ortaokul Matematik Öğretmenlerinin Veri İşleme Öğrenme Alanında Kullandıkları Soruların İstatistik Okuryazarlığı Bağlamında Değerlendirilmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2026;24(1):491-520. doi:10.37217/tebd.1755756
Chicago
Uyanık, Sefa, Hatice Yağmur Demircioğlu, Zehra Yurtsever, and Zeynep Medine Özmen. 2026. “Ortaokul Matematik Öğretmenlerinin Veri İşleme Öğrenme Alanında Kullandıkları Soruların İstatistik Okuryazarlığı Bağlamında Değerlendirilmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 24 (1): 491-520. https://doi.org/10.37217/tebd.1755756.
EndNote
Uyanık S, Demircioğlu HY, Yurtsever Z, Özmen ZM (April 1, 2026) Ortaokul Matematik Öğretmenlerinin Veri İşleme Öğrenme Alanında Kullandıkları Soruların İstatistik Okuryazarlığı Bağlamında Değerlendirilmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 24 1 491–520.
IEEE
[1]S. Uyanık, H. Y. Demircioğlu, Z. Yurtsever, and Z. M. Özmen, “Ortaokul Matematik Öğretmenlerinin Veri İşleme Öğrenme Alanında Kullandıkları Soruların İstatistik Okuryazarlığı Bağlamında Değerlendirilmesi”, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, vol. 24, no. 1, pp. 491–520, Apr. 2026, doi: 10.37217/tebd.1755756.
ISNAD
Uyanık, Sefa - Demircioğlu, Hatice Yağmur - Yurtsever, Zehra - Özmen, Zeynep Medine. “Ortaokul Matematik Öğretmenlerinin Veri İşleme Öğrenme Alanında Kullandıkları Soruların İstatistik Okuryazarlığı Bağlamında Değerlendirilmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 24/1 (April 1, 2026): 491-520. https://doi.org/10.37217/tebd.1755756.
JAMA
1.Uyanık S, Demircioğlu HY, Yurtsever Z, Özmen ZM. Ortaokul Matematik Öğretmenlerinin Veri İşleme Öğrenme Alanında Kullandıkları Soruların İstatistik Okuryazarlığı Bağlamında Değerlendirilmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2026;24:491–520.
MLA
Uyanık, Sefa, et al. “Ortaokul Matematik Öğretmenlerinin Veri İşleme Öğrenme Alanında Kullandıkları Soruların İstatistik Okuryazarlığı Bağlamında Değerlendirilmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, vol. 24, no. 1, Apr. 2026, pp. 491-20, doi:10.37217/tebd.1755756.
Vancouver
1.Sefa Uyanık, Hatice Yağmur Demircioğlu, Zehra Yurtsever, Zeynep Medine Özmen. Ortaokul Matematik Öğretmenlerinin Veri İşleme Öğrenme Alanında Kullandıkları Soruların İstatistik Okuryazarlığı Bağlamında Değerlendirilmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2026 Apr. 1;24(1):491-520. doi:10.37217/tebd.1755756

The Journal of Turkish Educational Sciences is published by Gazi University.