Research Article

Öğretmen Adaylarının Plastik Kirliliğine İlişkin Farkındalıklarının İncelenmesi

Volume: 23 Number: 3 December 29, 2025
EN TR

Öğretmen Adaylarının Plastik Kirliliğine İlişkin Farkındalıklarının İncelenmesi

Abstract

Günümüzde birçok alanda kullanılan plastiklerin doğal çevrede yol açtığı kirlilik endişe verici boyutlara ulaşmıştır. Plastik kirliliğiyle mücadele noktasında bireylerin farkındalıkları problemlerin çözümünde kritik önem taşımaktadır. Bu araştırmada öğretmen adaylarının plastik kirliliğine ilişkin farkındalıklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla öğretmen adaylarının konuya ilişkin derinlemesine görüşleri ve genel farkındalıklarını belirlemek için karma yöntem kullanılmıştır. Araştırma verileri katılımcılar ile gerçekleştirilen görüşmeler ve “Plastik Kirliliği Farkındalık Ölçeği” ile elde edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu uygun örnekleme ile belirlenmiş olup Ankara’da bir devlet üniversitenin eğitim fakültesinde öğrenimlerine devam eden öğretmen adaylarından oluşmaktadır. Araştırmanın nitel boyutunda 25, nicel boyutunda ise 80 öğretmen adayı araştırmaya katkı sağlamıştır. Öğretmen adaylarının görüşlerinin plastiklerin yapı ve özellikleri, çevresel etkileri ve plastik kirliliğini önleme ve azaltma faaliyetleri olmak üzere üç ana temada toplandığı belirlenmiştir. Katılımcılara uygulanan ölçekten elde edilen sonuçlara göre ölçeğin tüm boyutlarında öğretmen adaylarının plastik kirliliğine yönelik farkındalıklarının yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının plastik kirliliğine ilişkin farkındalıklarının cinsiyet değişkenlerine göre anlamlı bir fark göstermediği, sınıf düzeyi değişkenine göre ise alt boyut düzeyinde farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda öğretmen adaylarının yüksek farkındalıklarının eyleme dönüştürülmesine yönelik öneriler sunularak araştırma tamamlanmıştır.

Keywords

References

  1. Akçay, S., Törnük, F., & Yetim, H. (2020). Mikroplastikler: Gıdalarda bulunuşu ve sağlık üzerine etkileri. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (20), 530-538.
  2. Alım, M. (2006). Avrupa Birliği üyelik sürecinde Türkiye’de çevre ve ilköğretimde çevre eğitimi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 14(2), 599-616.
  3. Bakar, F. (2013). Bilim ve sanat merkezi öğrencilerinin plastik atıkların geri dönüşümü ve çevreye etkileri konusundaki tutumlarının belirlenmesi (Batı Karadeniz bölgesi örneklemi). (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
  4. Baydemir, T. (2020). Plastikten dost olur mu? Biyoplastikler ve yeni eğilimler. TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi, (627), 28-39.
  5. Boca, G. D., Ișitan, A., Çağlarer, E., & Saraçli, S. (2023). A cross-cultural analysis of plastic waste perception of students from Romania and Turkey. Sustainability, 15(24), 1-24. https://doi.org/10.3390/su152416594
  6. Bulat, F. N. & Kılınç, B. (2020). Plastik ve mikroplastiklerin su canlıları ve insan sağlığı üzerindeki etkileri. Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 37(4), 437-443.
  7. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, S., & Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
  8. Charitou, A., Aga-Spyridopoulou, R., Mylona, Z., Beck, R., McLellan, F., & Addamo, M. (2021). Investigating the knowledge and attitude of the Greek public towards marine plastic pollution and the EU Single-Use Plastics Directive. Marine Pollution Bulletin, 166, 112182.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Development of Environmental Education and Programs

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

December 29, 2025

Publication Date

December 29, 2025

Submission Date

August 9, 2025

Acceptance Date

November 12, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 23 Number: 3

APA
Çelebi, M. F., & Gökmen, A. (2025). Öğretmen Adaylarının Plastik Kirliliğine İlişkin Farkındalıklarının İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 23(3), 2721-2744. https://doi.org/10.37217/tebd.1761525
AMA
1.Çelebi MF, Gökmen A. Öğretmen Adaylarının Plastik Kirliliğine İlişkin Farkındalıklarının İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2025;23(3):2721-2744. doi:10.37217/tebd.1761525
Chicago
Çelebi, Mehmet Furkan, and Ahmet Gökmen. 2025. “Öğretmen Adaylarının Plastik Kirliliğine İlişkin Farkındalıklarının İncelenmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 23 (3): 2721-44. https://doi.org/10.37217/tebd.1761525.
EndNote
Çelebi MF, Gökmen A (December 1, 2025) Öğretmen Adaylarının Plastik Kirliliğine İlişkin Farkındalıklarının İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 23 3 2721–2744.
IEEE
[1]M. F. Çelebi and A. Gökmen, “Öğretmen Adaylarının Plastik Kirliliğine İlişkin Farkındalıklarının İncelenmesi”, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, vol. 23, no. 3, pp. 2721–2744, Dec. 2025, doi: 10.37217/tebd.1761525.
ISNAD
Çelebi, Mehmet Furkan - Gökmen, Ahmet. “Öğretmen Adaylarının Plastik Kirliliğine İlişkin Farkındalıklarının İncelenmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 23/3 (December 1, 2025): 2721-2744. https://doi.org/10.37217/tebd.1761525.
JAMA
1.Çelebi MF, Gökmen A. Öğretmen Adaylarının Plastik Kirliliğine İlişkin Farkındalıklarının İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2025;23:2721–2744.
MLA
Çelebi, Mehmet Furkan, and Ahmet Gökmen. “Öğretmen Adaylarının Plastik Kirliliğine İlişkin Farkındalıklarının İncelenmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, vol. 23, no. 3, Dec. 2025, pp. 2721-44, doi:10.37217/tebd.1761525.
Vancouver
1.Mehmet Furkan Çelebi, Ahmet Gökmen. Öğretmen Adaylarının Plastik Kirliliğine İlişkin Farkındalıklarının İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2025 Dec. 1;23(3):2721-44. doi:10.37217/tebd.1761525

The Journal of Turkish Educational Sciences is published by Gazi University.