Research Article

Tıp Eğitiminde Ayrımcılık, Yanlılık ve Damgalamaya Yönelik Bir Eğitim Programının Tanıtımı ve Öğrencilerin Ayrımcılığa Neden Olan Durumlar Hakkındaki Görüşleri

Volume: 24 Number: 72 April 7, 2025
EN TR

Tıp Eğitiminde Ayrımcılık, Yanlılık ve Damgalamaya Yönelik Bir Eğitim Programının Tanıtımı ve Öğrencilerin Ayrımcılığa Neden Olan Durumlar Hakkındaki Görüşleri

Abstract

Amaç: Bu çalışma ile öğrencilerin ayrımcılığa neden olan hastalık ve durumlara bakış açılarının değerlendirilmesi ve hazırlanan eğitim programının tanıtılması hedeflenmektedir. Gereç ve yöntem: Çalışma 2023-2024 eğitim döneminde, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi 1. sınıf öğrencilerinin hastalık ve durumlara yönelik damgalama ve ayrımcılık bakış açılarının belirlenmesi için nitel ve nicel verilerin toplandığı karma bir araştırmadır. Araştırma iki boyuttan oluşmaktadır. İlk aşamada listelenen ayrımcılık nedenlerine yönelik öğrencilerin düşünceleri anket ile değerlendirilmiştir. İkinci aşamada hazırlanan eğitim programı uygulanmış ve öğrencilerin uygulamalar ile ilgili duygu ve düşüncelerini yazmaları istenmiştir. Uygulama süreci sonunda damgalama ve ayrımcılığa yüklenen anlam; öğrencilerin deneyimleri, farkındalık düzeyleri, duygu ve düşünceleri yazdıkları metin üzerinden incelenmiştir. Bulgular: Öğrencilerin incinebilir gruplardan en sık hükümlü ve tutukların (%88), ikinci sıklıkta göçmenlerin (%84,8) ayrımcılığa uğradığını düşündüğü saptandı. Hastalığı nedeni ile damgalanan kişilerde en sık uyuşturucu bağımlılığı (%95,3) ve sonra sırasıyla alkolizm (%75,1), şizofreni (%74,7) ve obezite hastalarının damgalamaya - ayrımcılığa uğradığı belirtildi. Öğrencilerin %75,8’i toplumsal cinsiyet temelli ayrımcılık yapıldığını düşündüğünü belirtti. Erkek öğrencilerin sigara kullanımı ilişkili hastalığı olan bireylerin (p= 0,03) ve engellilerin (p= 0,01) ayrımcılığa uğradığını düşünme oranları kadın öğrencilerden istatistiksel olarak anlamlı olarak yüksek bulundu. Kadın öğrencilerin erkek öğrencilerden istatistiksel olarak anlamlı olarak yüksek oranda göçmenlerin ayrımcılığa uğradığını düşündüğü bulundu (p= 0,05). Ders ve uygulamalar sonrasında yazılan metinler incelendiğinde en çok tekrarlanan temalar “ayrımcılık” ve “önyargı” temaları olarak saptandı. Öğrencilerin ifadeleri ödev olarak izletilen filmlerin farkındalığın arttırılmasında önemli katkı sağladığını gösterdi. Farkındalık için “empati” ve “iletişim kurma” en çok kullanılan kelimeler olarak dikkat çekti. Raporlarda üzerinde durulan bir diğer kavram “zorbalık” olarak saptandı. Sonuç: Sağlık çalışanlarının ayrımcılıkla ilgili farkındalıklarının arttırılması büyük önem göstermektedir. Ulusal ÇEP-2020 Davranışsal, Sosyal ve Beşeri Bilimler Listesinde “ayrımcılık, yanlılık, damgalama” ana durum olarak; “göçmenler”, “yaşlı, engelli, hükümlü gibi incinebilir gruplar”, “toplumsal cinsiyet” ve “hastalığı nedeni ile damgalanan bireyler” alt durumlar olarak tanımlanmaktadır. Tıp Eğitiminde bu alanda yapılan eğitimlerin yaygınlaştırılması önemlidir. Öğrencilere ödev olarak verilen film izleme ve raporlama süreci değerlendirildiğinde öğrencilerin ayrımcılığa yönelik hiç bilmedikleri önyargılarının olduğu ve bu filmler ile farkındalıklarının arttığına yönelik ifadeler dikkat çekmiştir. Sınıfta yapılan refleksiyon oturumlarında öğrencilerin, yapılan uygulamaların olumlu tutum değiştirmede işe yaradığını gösteren cümleleri dikkat çekmiştir. Öğrencilerin geribildirimleri incelendiğinde eğitim programından memnun oldukları gözlenmiştir.

Keywords

Ethical Statement

Akdeniz Üniversitesi Tıbbi Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulundan onay alınmıştır.

References

  1. 1- Goffman E. Damga: Örselenmiş kimliğin idare edilişi üzerine notlar. Ankara: Heretik Yayıncılık; 2014.
  2. 2- Kapıkıran A, Kapıkıran Ş. Psikolojik Yardım Aramada Kendini Damgalama Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal. 2013;4(40):131–41.
  3. 3- Bos AE, Pryor JB, Reeder GD, Stutterheim SE. Stigma: Advances in theory and research. Basic and Applied Social Psychology. 2013;35(1):1-9.
  4. 4- Özmen S, Erdem R. Damgalamanın kavramsal çerçevesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Derg. 2018;23:185‐208.
  5. 5- Corrigan PW, Watson AC. Understanding the impact of stigma on people with mental illness. World Psychiatry. 2002;1(1):16.
  6. 6- Link BG, Phelan JC. Labeling and stigma. İçinde: Handbooks of sociology and social research. Dordrecht: Springer; 2013. s. 513.
  7. 7- Major B, O’Brien LT. The social psychology of stigma. Annual Review of Psychology. 2005;56(1):393–421.
  8. 8- Le Glaz A, Lemey C, Berrouiguet S, Walter M, Lemogne C, Flahault C. Physicians’ and medical students’ beliefs and attitudes toward psychotic disorders: A systematic review. J Psychosom Res. 2022;163:111054.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Medical Education

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

March 28, 2025

Publication Date

April 7, 2025

Submission Date

August 16, 2024

Acceptance Date

March 11, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 24 Number: 72

APA
Erkan, M., Akyurt, D., & Şenol, Y. (2025). Tıp Eğitiminde Ayrımcılık, Yanlılık ve Damgalamaya Yönelik Bir Eğitim Programının Tanıtımı ve Öğrencilerin Ayrımcılığa Neden Olan Durumlar Hakkındaki Görüşleri. Tıp Eğitimi Dünyası, 24(72), 70-80. https://doi.org/10.25282/ted.1531400
AMA
1.Erkan M, Akyurt D, Şenol Y. Tıp Eğitiminde Ayrımcılık, Yanlılık ve Damgalamaya Yönelik Bir Eğitim Programının Tanıtımı ve Öğrencilerin Ayrımcılığa Neden Olan Durumlar Hakkındaki Görüşleri. Tıp Eğitimi Dünyası. 2025;24(72):70-80. doi:10.25282/ted.1531400
Chicago
Erkan, Mine, Dilan Akyurt, and Yeşim Şenol. 2025. “Tıp Eğitiminde Ayrımcılık, Yanlılık Ve Damgalamaya Yönelik Bir Eğitim Programının Tanıtımı Ve Öğrencilerin Ayrımcılığa Neden Olan Durumlar Hakkındaki Görüşleri”. Tıp Eğitimi Dünyası 24 (72): 70-80. https://doi.org/10.25282/ted.1531400.
EndNote
Erkan M, Akyurt D, Şenol Y (April 1, 2025) Tıp Eğitiminde Ayrımcılık, Yanlılık ve Damgalamaya Yönelik Bir Eğitim Programının Tanıtımı ve Öğrencilerin Ayrımcılığa Neden Olan Durumlar Hakkındaki Görüşleri. Tıp Eğitimi Dünyası 24 72 70–80.
IEEE
[1]M. Erkan, D. Akyurt, and Y. Şenol, “Tıp Eğitiminde Ayrımcılık, Yanlılık ve Damgalamaya Yönelik Bir Eğitim Programının Tanıtımı ve Öğrencilerin Ayrımcılığa Neden Olan Durumlar Hakkındaki Görüşleri”, Tıp Eğitimi Dünyası, vol. 24, no. 72, pp. 70–80, Apr. 2025, doi: 10.25282/ted.1531400.
ISNAD
Erkan, Mine - Akyurt, Dilan - Şenol, Yeşim. “Tıp Eğitiminde Ayrımcılık, Yanlılık Ve Damgalamaya Yönelik Bir Eğitim Programının Tanıtımı Ve Öğrencilerin Ayrımcılığa Neden Olan Durumlar Hakkındaki Görüşleri”. Tıp Eğitimi Dünyası 24/72 (April 1, 2025): 70-80. https://doi.org/10.25282/ted.1531400.
JAMA
1.Erkan M, Akyurt D, Şenol Y. Tıp Eğitiminde Ayrımcılık, Yanlılık ve Damgalamaya Yönelik Bir Eğitim Programının Tanıtımı ve Öğrencilerin Ayrımcılığa Neden Olan Durumlar Hakkındaki Görüşleri. Tıp Eğitimi Dünyası. 2025;24:70–80.
MLA
Erkan, Mine, et al. “Tıp Eğitiminde Ayrımcılık, Yanlılık Ve Damgalamaya Yönelik Bir Eğitim Programının Tanıtımı Ve Öğrencilerin Ayrımcılığa Neden Olan Durumlar Hakkındaki Görüşleri”. Tıp Eğitimi Dünyası, vol. 24, no. 72, Apr. 2025, pp. 70-80, doi:10.25282/ted.1531400.
Vancouver
1.Mine Erkan, Dilan Akyurt, Yeşim Şenol. Tıp Eğitiminde Ayrımcılık, Yanlılık ve Damgalamaya Yönelik Bir Eğitim Programının Tanıtımı ve Öğrencilerin Ayrımcılığa Neden Olan Durumlar Hakkındaki Görüşleri. Tıp Eğitimi Dünyası. 2025 Apr. 1;24(72):70-8. doi:10.25282/ted.1531400