ÖĞRETMENLERİN ÖĞRETİM PROGRAMI OKURYAZARLIĞI, ÖĞRETİM PROGRAMINA BAĞLILIĞI VE ÖĞRETMEN ÖZERKLİĞİ DÜZEYLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ

Abstract

Bu araştırmada ilkokul, ortaokul ve lise öğretmenlerinin öğretim programı okuryazarlık, öğretim programına bağlılık ve özerklik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma ilişkisel araştırma deseninde 210 öğretmenle yürütülmüştür. Örneklemin seçiminde basit seçkisiz örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak “Öğretim Programı Okuryazarlık Algı Ölçeği”, “Öğretim Programına Bağlılık Ölçeği” ile “Öğretmen Özerkliği Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırmanın verileri; istatistiksel testler ile analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin öğretim programı okuryazarlık algıları yüksek, programa bağlılık ve özerklik düzeyleri ise orta düzeydedir. Okuryazarlık algıları cinsiyet, kıdem ve okul türüne göre anlamlı şekilde farklılık göstermemektedir. Programa bağlılık, cinsiyete göre değişmezken kıdem ve okul türüne göre anlamlı farklılık göstermektedir. Özerklik düzeyleri cinsiyet ve kıdeme göre değişmezken okul türüne göre anlamlı şekilde farklılık göstermektedir. Araştırmada son olarak; öğretmenlerin öğretim programı okuryazarlık, öğretim programına bağlılık ve özerklik düzeyleri arasında orta düzeyde pozitif yönlü anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir.

Keywords

• Öğretim programı okuryazarlığı
• öğretim programına bağlılık
• öğretmen özerkliği

Ethical Statement

Bu çalışmada Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi'nde belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Bu araştırmanın etik kurul izni Ordu Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Etik Kurulu'nun 24/05/2024 tarih ve 2024-88 karar yazısı ile alınmıştır.

ANALYSIS OF THE RELATIONSHIP BETWEEN TEACHERS’ CURRICULUM LITERACY, CURRICULUM FIDELITY AND TEACHER AUTONOMY LEVELS

Abstract

This study aimed to examine the relationship between curriculum literacy, curriculum fidelity, and autonomy levels of primary, secondary, and high school teachers. Conducted with 210 teachers using a relational research design, the study employed a simple random sampling method. Data were collected through the “Curriculum Literacy Perception Scale,” “Curriculum Fidelity Scale,” and “Teacher Autonomy Scale” and analyzed using statistical methods. Findings revealed that teachers’ perceptions of curriculum literacy were high, while their levels of curriculum fidelity and autonomy were moderate. Curriculum literacy perceptions did not significantly differ by gender, seniority, or school type. Curriculum fidelity levels showed no significant difference by gender but varied significantly by seniority and school type. Autonomy levels did not differ by gender or seniority, yet showed significant variation based on school type. Lastly, a moderate, positive, and statistically significant relationship was found among teachers’ curriculum literacy, curriculum fidelity, and autonomy levels.

Keywords

• Curriculum literacy
• curriculum fidelity
• teacher autonomy

Ethical Statement

In this study, all the rules specified in the Scientific Research and Publication Ethics Directive of Higher Education Institutions were followed. The ethics committee permission of this research was obtained with the decision letter of Ordu University Educational Research Ethics Committee dated 24/05/2024 and 2024-88.

References

1. Adem, S. (2023). Branş öğretmenlerinin program okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası Temel Eğitim Çalışmaları Dergisi, 4(1), 14-20. Doi: 10.59062/ijpes.1267978
2. Akkaya, T. (2023). Öğretmenlerin öğretim programına bağlılıklarının incelenmesi. Premium E-Journal of Social Sciences (PEJOSS), 7(28), 288-94. Doi: 10.37242/pejoss.4375
3. Aktan, Ö., Çağlarca, E., Akkoyunlu, N., Bakır, Ö., Dinç, Ö., Güneş, M., Karakaya, K. ve Tunca, Ö. (2023). Eğitim kurumlarında öğretmen özerkliğinin farklı değişkenlere göre incelenmesi. Yönetim ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(4), 640-645. Doi: 10.5281/zenodo.10807898
4. Akyıldız, S. (2020). Öğretim programı okuryazarlığı kavramının kavramsal yönde analı̇zı̇: bı̇r ölçek gelı̇ştı̇rme çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(73), 315-332. Doi: 10.17755/esosder.554205
5. Altuncu, N. (2021). Lise öğretmenlerinin program okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi (Kayseri ili örneği). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kayseri: Erciyes Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
6. Aslan, M. ve Erden, R. Z. (2020). Ortaokul öğretmenlerinin öğretim programına bağlılıklarının incelenmesi. YYÜ Eğitim Fakültesi Dergisi 17(1), 175-199. Doi: 10.33711/yyuefd.691525
7. Aslan, O. (2019). İlk ve ortaokul yöneticilerinin program okuryazarlığına ilişkin algılarının çeşitli değişkenlere göre analizi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Şanlıurfa: Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
8. Aslan, S. ve Gürlen, E. (2019). Ortaokul öğretmenlerinin program okuryazarlık düzeyleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 171-186. Doi: 10.29299/kefad.2018.20.01.006

9. Aşçı, M. ve Yıldırım, R. (2020). Öğretmen failliği ile öğretim programına bağlılık arasındaki ilişki: Yunus Emre ilçesi örneği. OPUS International Journal of Society Researches, 16 (Eğitim ve Toplum Özel sayısı), 6126-6149. Doi: 10.26466/opus.806477
10. Atilla, M. E. (2012). Fen ve teknoloji dersi öğretim programındaki yapılandırmacılığa dayalı öğelerin öğretmenler tarafından algılanışı ve uygulanışı. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Erzurum: Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
11. Aynas, N. (2023). Sınıf öğretmenlerinin program okuryazarlık düzeyleri ve programa bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (57), 1426-1445. Doi: 10.53444/deubefd.1270292
12. Ayral, M., Özdemir, N., Türedi, A., Fındık, L. Y., Büyükgöze, H., Demirezen, S. ve Tahirbegi, Y. (2014). Öğretmen özerkliği ile öğrenci başarısı arasındaki ilişki: PISA örneği. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 207-218. Doi: 10.12973/jesr.2014.4os12a
13. Barut, C. ve Gündoğdu, K. (2023). Öğretmenlerin program okuryazarlık düzeyleri ve eleştirel düşünme eğilimleri arasındaki ilişki. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(37), 198-217. Doi: 10.35675/befdergi.1213781
14. Bayat, E. ve Akbaba, A. (2022). Okul müdürlerinin etik liderlik özellikleri ile öğretmenlerin özerklik davranışları arasındaki ilişki. Türk ve İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(33), 16-38. Doi: 10.29228/TIDSAD.62240
15. Bayrı, S. (2022). Özel eğitim kurumlarında görev alan öğretmenlerin program okuryazarlık durumları ve özel eğitim özel alan yeterliklerinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Erzurum: Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
16. Berkant, H. G. ve Mansuroğlu, C. (2023). Öğretmenlerin eğitim programı okuryazarlıkları ile yansıtıcı düşünme eğilimlerinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(1), 97-116. Doi: 10.31592/aeusbed.1104843
17. Boncuk, A. (2021). Öğretmenlerin program okuryazarlıkları ile öğretim programına bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Anadolu Türk Eğitim Dergisi, 3(1), 88-108.
18. Bozkurt, B. ve Kara, M. (2022). İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin öğretmen özerkliği algılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 21(82), 628-644. Doi: 10.17755/esosder.1024522
19. Burul, C. (2018). Öğretmenlerin eğitim programı tasarım yaklaşımı tercihlerinin öğretim programına bağlılıklarıyla olan ilişkisinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir: Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü.
20. Burul, C., ve Tezci, E. (2022). Öğretmenlerin öğretim programına bağlılıklarını belirlemeye yönelik bir ölçek geliştirme çalışması. Milli Eğitim Dergisi, 51(235), 2417-2446. Doi: 10.37669/milliegitim.896628
21. Bümen, N. T, Çakar, E. ve Yıldız, D. G. (2014). Türkiye’de öğretim programına bağlılık ve bağlılığı etkileyen etmenler kuram ve uygulamada. Eğitim Bilimleri Dergisi, 14(1): 203-228. Doi: 10.12738/estp.2014.1.2020
22. Büyüköztürk, Ş., Çakmak Kılıç, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
23. Can, Ö. (2020). Sınıf öğretmenlerinin eğitim inançlarının ve öğretim programına bağlılıklarının incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kahramanmaraş: Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
24. Çelik, P. ve Karaorman, H. (2024). İngilizce öğretmenlerinin program okuryazarlık düzeyleri ile programa bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi: the relationship between English teachers’ curriculum literacy levels and their commitment to the curriculum. Socrates Journal Of Interdisciplinary Social Researches, 10(47), 44-60.
25. Çetinkaya, S. ve Tabak, S. (2019). Öğretmen adaylarının eğitim programı okuryazarlık yeterlilikleri. Ondokuz Mayis University Journal of Education, 38(1), 296-309. Doi: 10.7822/omuefd.535482
26. Çolak, İ. (2016). Okul iklimi ile öğretmenlerin özerklik davranışları arasındaki ilişki (Muğla ili örneği). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Muğla: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
27. Çolak, İ. ve Altınkurt, Y. (2017). Okul iklimi ile öğretmenlerin özerklik davranışları arasındaki ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 23(1), 33-71. Doi: 10.14527/kuey.2017.002
28. Çolak, İ., Altınkurt, Y. ve Yılmaz, K. (2017). Öğretmenlerin özerklik davranışları ile iş doyumları arasındaki ilişki. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 189-208.
29. Dağ, Ş. (2021). Öğretmenlerin program okuryazarlıkları ve öğretme motivasyonlarının incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
30. Demir, E. ve Toraman, Ç. (2021). Öğretmenlerin eğitim programı okuryazarlığı düzeyleri. Trakya Eğitim Dergisi, 11(3), 1516-1528. Doi: 10.24315/tred.858813
31. Demir, İ., Çetinkaya, A., Uğur, N. B., Yavuzatmaca, H. ve Yavuzatmaca, F. (2024). Okul İklimi ile öğretmen özerkliği arasındaki ilişkinin incelenmesi. International QMX Journal, 3(1), 412-430. Doi: 10.5281/zenodo.10602453
32. Demir, M. (2022). Ortaokul öğretmenlerinin bilişsel esneklik ve program okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişki. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Elâzığ: Fırat Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
33. Demirel, Ö. (2009). Eğitimde program geliştirme. Pegem Akademi.
34. Dikmen, Ş. (2023). Öğretmenlerin öğretim programı okuryazarlığı, program özerkliği, pedagojik bilgi ve beceri düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Aydın: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
35. Doğuş, F. ve Tabak, S. (2024). Kırsalda ve kent merkezinde görev yapan ortaokul öğretmenlerinin öğretim programına bağlılıkları: Bir durum çalışması. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14(3), 958-986. Doi: 10.48146/odusobiad.1467632
36. Durlak, J. A. ve DuPre, E. P. (2008). Implementation matters: A review of research on the influence of implementation on program outcomes and the factors affecting implementation. American Journal of Community Psychology, 41, 327-350. Doi: 10.1007/s10464-008-9165-0
37. Dusenbury, L., Brannigan, R., Falco, M. ve Hansen, W. B. (2003). A review of research on fidelity of implementation: Implications for drug abuse prevention in school settings. Health Education Research, 18(2), 237-256. https://doi.org/10.1093/her/18.2.237
38. Er, O. ve Demir, Ö. (2025). The mediating role of critical reading self-efficacy perception in the effect of philosophy of education dispositions on curriculum literacy. Sage Open, 15(3), 1-15. Doi: 10.1177/21582440251357673
39. Erdamar, F. S. (2020). Sınıf öğretmenlerinin program okuryazarlık algıları ve ilkokul yöneticilerinin öğretmenlerin program okuryazarlık becerisine yönelik algılarının ilerlemeci felsefe bağlamında analizi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Elâzığ: Fırat Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
40. Erdem, C. ve Eğmir, E. (2018). Öğretmen adaylarının eğitim programı okuryazarlığı düzeyleri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(2), 123-138. Doi: 10.32709/akusosbil.428727
41. Erdem, Z. ve Zincirli, M. (2024). Kolaylaştırıcı okul yapısı ve öğretmen özerkliği arasındaki ilişki. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 34(3) 1243-1258. Doi: 10.18069/firatsbed.1435760
42. Ertürk, R. (2020). Öğretmen özerkliği: Kavramsal bir inceleme. Uluslararası Pegem Eğitim Kongresi (IPCEDU) içinde (ss. 452-464). Diyarbakır.
43. Esen, D. (2023). Hizmetkar liderliğin iş performansı üzerindeki etkisinde öğretmen özerkliğinin aracılık rolü. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 14(27), 55-86. Doi: 10.58689/eibd.1245874
44. Göl, H. (2023). Özel eğitim öğretmenlerinin program okuryazarlık, öz yeterlik inanç ve programa bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Mardin: Mardin Artuklu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
45. Göloğlu Demir, C. ve Kızılhan, P. (2021). The examination of the relationship between teachers’ commitment to the curriculum and teacher autonomy behaviors. Psycho-Educational Research Reviews, 10(3), 221-238. Doi: 10.52963/PERR_Biruni_V10.N3.14
46. Güler, Ş. Y. (2021). Okul öncesi öğretmenlerinin program okuryazarlıkları, öz yeterlik inançları ve sınıf yönetimi becerileri arasındaki ilişki. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kahramanmaraş: Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
47. Güleş, E. ve Kılınç, H. H. (2024). İlkokul ve ortaokul öğretmenlerinin program okuryazarlıkları ve öğretim programına bağlılıklarının incelenmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 14(1), 183-202. Doi: 10.30783/nevsosbilen.1413385
48. Gülpek, U. (2020). Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının program okuryazarlık ve beden eğitimi öğretim yeterliliği düzeylerinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Bursa: Uludağ Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
49. Gündoğan, G. (2019). Öğretmenlerin program okuryazarlıkları hakkında nitel bir değerlendirme. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kahramanmaraş: Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
50. Güneş Şınego, S. ve Çakmak, M. (2021). Öğretmenlerin eğitim programı okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi. Kesit Akademi Dergisi, 7(27), 233-256. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1849602
51. Gürbüz, Ç. (2020). Müzik öğretmenlerinin müzik dersi öğretim programına bağlılık düzeylerinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep: Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
52. Gürbüz, Ş. (2021). Öğretmenlerin öğretim programı okuryazarlık düzeyleri ve öğretim programına bağlılık durumları. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
53. Güzel Yüce, S. (2022). Öğretim programına bağlılık ve öğretim programını uyarlama ikilemini aşmak: Bir öğretmenin öğretim programını kullanma modeli. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(9), 1-21. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2134069
54. Hamurcu, G. C. (2023). Examination of curriculum literacy levels of secondary school teachers: a mixed method research. Türk Akademik Yayınlar Dergisi, 7(2), 640-667. Doi: 10.29329/tayjournal.2023.543.13
55. Han, Ç. (2013). Öğretmenlerin işlevsel paradigmaları ve eğitim reformu. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 59-79. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/20036
56. Howe, E. R. ve Watson, G. C. (2021). Finding our way through a pandemic: Teaching in alternate modes of delivery. Frontiers, (6). Doi: 10.3389/feduc.2021.661513
57. Kahramanoğlu, R. (2019). Öğretmenlerin öğretim programı okuryazarlığına yönelik yeterlik düzeyleri üzerine bir inceleme. Journal of International Social Research, 12(65). Doi: 10.17719/jisr.2019.3495
58. Karadağ Çaydaşi, S. (2019). Sınıf öğretmenlerinin değer öğretimine ilişkin görüşleri ve öğretim programına bağlılıklarının değerlendirilmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kars: Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
59. Karadeniz, D., Fer, S. ve Karataş, F. (2024). Öğretmen özerkliği ve öğretim duygu durumları arasındaki dinamik ilişki. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (47), 30-64. Doi: 10.14520/adyusbd.1477269
60. Karakuyu, A. ve Oğuz, A. (2021). İlkokul ve ortaokul öğretmenlerinin öğretim programlarına bağlılıkları. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8(16), 85-103. Doi: 10.29129/inujgse.915003
61. Karatay, M., Günbey, M., ve Taş, M. (2020). Öğretmen profesyonelliği ile öğretmen özerkliği arasındaki ilişki. Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 173-195. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1271854
62. Keskin, A. (2019). Öğretmenlerin öğretim programı okuryazarlık düzeylerine yönelik algılarının belirlenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara: Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
63. Keskin, A. ve Korkmaz, H. (2017). Öğretmenlerin program okuryazarlığı kavramına yükledikleri anlam. 5. Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi. Muğla, 26-28 Ekim. Doi: 10.14527/9786052410998
64. Keskin, A. ve Korkmaz, H. (2021). Öğretmenlerin öğretim programı okuryazarlığı algı ölçeğinin geliştirilmesi. TEBD, 19(2), 857-884. Doi: 10.37217/tebd.917130
65. Kılıçer, N., Doru, R., Karaca, C. ve Dağ, S. (2024). Öğretmenlerin özerklik davranışlarını etkileyen faktörlerin incelenmesi. Journal of Social Education, (1), 1-13. Erişim adresi: https://www.journaljose.com/index.php/journaljose/article/view/56/43
66. Kızıltepe, A. H., Sadioğlu Savaş, E., Okumuş, M. M., Demirel, S. ve Demir, S. (2024). Anaokulu öğretmenlerinin okul iklimi ve öğretmen özerkliği algıları arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. International QMX Journal, 3(2), 1136-1151. Doi: 10.5281/zenodo.10792587
67. Kuloğlu, M. E. (2023). Program özerkliği, öğretmen özerkliği, öğretim programı okuryazarlığı, öğretim programına bağlılık ve TPAB arasındaki ilişkiler. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Bolu: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
68. Mansuroğlu, C. (2019). Öğretmenlerin eğitim programı okuryazarlıkları ile yansıtıcı düşünme eğilimlerinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kahramanmaraş: Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
69. Maviş Sevim, F. Ö., Yazıcı, L. & Maviş, R. (2017). Avrupa ülkeleri ve Türkiye’de okul ve öğretmen özerkliğinin karşılaştırılması. Route Educational and Social Science Journal, 4(2), 1-12. Doi: 10.17121/ressjournal.595
70. Mihalic, S. (2002). The importance of implementation fidelity. Boulder: CO Center for the Study and Prevention of Violence.
71. Öner, F. (2023). İlkokul İngilizce öğretmenlerinin program okuryazarlık becerileri: Resmî ve işlevsel program bağlamında bir inceleme. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
72. Saracaloğlu, A. S. ve Gündüz Çetin, İ. (2023). Öğretmenlerin eğitim programı okuryazarlığı ve mesleki öz-yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(1), 61-74. Doi: 10.17539/amauefd.1243057
73. Saracaloğlu, A. S., Madran, F. ve Altın, M. (2019). Öğretmenlerin eğitim programı okuryazarlığının incelenmesi. III. Uluslararası Öğretmen Eğitimi ve Akreditasyon Kongresi, Ankara: TED Üniversitesi ve EPDAD, 30 Kasım 2019-01 Aralık 2019.
74. Saral, N. Ç. (2019). Türkiye’deki İngilizce öğretmenlerinin öğretim programı okuryazarlıklarının incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
75. Sarıca, R. (2021). Öğretmenlerin eğitim programı okuryazarlıkları üzerine bir çalışma. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(1), 132-170. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1224011
76. Shawer, S. F. (2017). Teacher driven curriculum development at the classroom level: Implications for curriculum, pedagogy and teacher training. Teaching and Teacher Education, 63, 296-313. Doi: 10.1016/j.tate.2016.12.017
77. Sökmen, Y. ve Kılıç, D. (2019). The relationship between primary school teachers’ self- efficacy, autonomy, job satisfaction, teacher engagement and burnout: a model development study. International Journal of Research in Education and Science, 5(2), 709-721. Erişim adresi: https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1223635.pdf
78. Süer, S. ve Kınay, İ. (2022). Investigation of primary teachers’ curriculum fidelity. International Journal of Curriculum and Instructional Studies, 12(1), 191-214. https://doi.org/10.31704/ijocis.2022.009
79. Süral, S. ve Dedebali, N. C. (2018). Study of curriculum literacy and ınformation literacy levels of teacher candidates in department of social sciences education. European Journal of Educational Research, 7(2), 303-317. Doi: 10.12973/eu-jer.7.2.303
80. Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (Sixth ed.) Boston: Pearson.
81. Tanaş, R. ve Tuncer, M. (2023). The relationship between teachers’ curriculum literacy skills and their curriculum fidelity. Journal of Educational Reflections, 7(1), 13-21. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3043222
82. Tanaş, R. ve Tuncer, M. (2024). Öğretmenlerin program okuryazarlık, öğrenme öğretme süreci yeterlikleri, başarı hedefleri ve programa bağlılıkları arasındaki ilişkiler. Cumhuriyet International Journal of Education, 13(2): 426-437. Doi: 10.30703/cije.1326230
83. Taşdemircanan, A. (2023). Öğretmenlerin özerklik algılarının ve eğitim programı okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Sivas: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
84. Tokgöz Can, M. (2019). Öğretmenlerin öğretimi planlama ve uygulamada özerklik algısı ve beklentileri üzerine bir araştırma. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İzmir: Ege Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
85. Tokgöz Can, M. ve Bümen, N. T. (2021). Turkish teachers’ autonomy in using and adapting curriculum: A mixed methods study. Issues in Educational Research, 31(4), 1270-1292. Erişim adresi: https://www.iier.org.au/iier31/tokgoz-can.pdf
86. Tutuş, F. (2020). İngilizce öğretmenlerinin program okuryazarlık düzeyleri ve İngilizce öğretimine yönelik görüşleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Elâzığ: Fırat Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
87. Tyler, R. W. (1949). Basic principles of curriculum and instruction. The University of Chicago Press.
88. Ünal, Ö. (2022). Özel eğitim okullarında görev yapan öğretmenlerin öz yeterlikleri, sınıf yönetim becerileri ve program okuryazarlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
89. Ünlü, E. ve Çakar Özkan, E. (2023). Ortaokul öğretmenlerinin özerklik davranışlarının, öz yeterlik inançlarının, mesleğe yönelik tutumlarının incelenmesi. Araştırma ve Deneyim Dergisi, 8(1), 99-114. Doi: 10.47214/adeder.1257875
90. Üzüm, P. ve Karslı, M. D. (2013). Sınıf öğretmenlerinin öğretmen özerkliğine ilişkin farkındalık düzeyleri (İzmir ili örneği). İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 79-94. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/92368
91. Varış, F. (1997). Eğitimde program geliştirme: Teoriler-teknikler. Alkım.
92. Yavuz, M. (2016). Eğitimde özerklik üzerine. TEDMEM. https://tedmem.org/yazilar-detay/doc-dr-mustafa-yavuz-ile-egitimde-ozerklik-uzerine adresinden erişim tarihi: 12/12/2024
93. Yazıcı, A. Ş. ve Akyol, B. (2017). Okul müdürlerinin liderlik davranışları ile öğretmen özerkliği arasındaki ilişki. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(10), 189-208. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/563252
94. Yıldırım, V. Y. (2020). Öğretmenlerin program okuryazarlıkları ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21, 208-224. Doi: 10.17679/inuefd.590695
95. Yılmaz, G. ve Kahramanoğlu, R. (2021). Öğretmenlerin program okuryazarlık düzeyleri, program yönelimleri ve programa bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(10), 178-187.
96. Yolcu, M. A. (2021). Ortaöğretim kurumlarında örgütsel sessizlik ile öğretmen özerkliği arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Karaman: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
97. Yurt, E. (2024). Öğretmenlerin eleştirel düşünme eğilimleri ile öğretim programına bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 152-169. Doi: 10.17240/aibuefd.2024..-1326141
98. Zöğ, H. (2022). Öğretmenlerin öğretim programına bağlılıkları, eğitim felsefelerine yönelik eğilimleri ve öğretme öğrenme süreci yeterlilik algıları arasındaki ilişki. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Balıkesir: Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü.