Research Article

John Stuart Mill’in Bilimsel Yöntem Kavrayışına Genel Bir Bakış

Number: 20 December 15, 2023
EN TR

John Stuart Mill’in Bilimsel Yöntem Kavrayışına Genel Bir Bakış

Abstract

Sağlam ve güvenilir bilgiye ulaşmak için nasıl bir bilimsel yöntemin kullanılması gerektiği üzerine oldukça derinlikli tartışmalar yürütülmüştür. Çünkü evreni anlamak ve açıklamak adına bilim insanlarının mutabakata vararak izledikleri bilimsel yöntem(ler), bilim olan ile bilim olmayanın ayrılması noktasında önemli görülmüştür. Bununla bağlantısında bilimsel araştırmalarda hangi yolun takip edileceğiyle ilgili dikkat çekici bir yaklaşım tarzı ortaya koyan düşünürlerden biri de John Stuart Mill olmuştur. Bu makalenin amacı, siyaset felsefesi alanında öne çıkmış olsa da birbirinden farklı disiplinlerde çalışmalar yapan Mill’in bilimsel yöntem hakkındaki görüşlerini ele almaktır. Ampirizm, natüralizm, romantizm, liberalizm ve faydacılığı bir potada eriten eklektik bir anlayışa sahip olduğu savlanabilecek olan Mill, mantıksal ispatın özünü oluştursa da yeni bir bilgi vermediğini ileri sürerek tümdengelim yerine tümevarımı koyar. Düşünme sürecini deneyimle başlatıp yine deneyimle sağlanan bilgilerin bir araya getirilmesiyle devam ettiren Mill, deney ve gözlem verileri aracılığıyla temellenmediği için tümdengelimi geçersiz sayar. Oysaki düşünür açısından mantıksal işleyişin dayalı olduğu tümevarım, doğadaki düzenliliğin ve nedenselliğin açıklanmasını, genel önermelerin elde edilmesini ve kanıtlanmasını sağlar. Bu makalede, John Stuart Mill’in tümevarımla ilgili farklı görüşleri önceleyen bilimsel yöntem kavrayışı irdelenmeye çalışılarak düşünürün diğer alanlarda etkileyici bir biçimde sunduğu fikirleri gibi epistemolojiyle ilgili olanların da ne denli önemli olduğuna dikkat çekilecektir.

Keywords

References

  1. Aristoteles. Birinci Çözümlemeler. Çeviren: Ali Houshiary, Ankara: Dost Kitabevi Yayınları, 1998.
  2. Aristoteles. İkinci Çözümlemeler. Çeviren: Ali Houshiary, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2005.
  3. Aristoteles. Metafizik. Çeviren: Ahmet Arslan, İstanbul: Sosyal Yayınları, 1996.
  4. Bacon, Francis. Novum Organum. Çeviren: Sema Önal, İstanbul: Say Yayınları, 2012.
  5. Ball, Terence and Antis Loizides. “James Mill” in The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Editör: Edward N. Zalta, 2021. https://plato.stanford.edu/archives/win2021/entries/james-mill/
  6. Buhr, M., W. Schroeder ve K. Barck. Aydınlanma Felsefesi. Çeviren: Veysel Atayman, İstanbul: Yeni Hayat Kütüphanesi Yayınları, 2003.
  7. Capaldi, Nicholas. John Stuart Mill. Çeviren: İsmail Hakkı Yılmaz, İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları, 2011.
  8. Copleston, Frederick. Yararcılık ve Pragmatizm. Çeviren: Deniz Canefe, İstanbul: İdea Yayınları, 2000.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Philosophy of Science

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 15, 2023

Submission Date

September 6, 2023

Acceptance Date

December 3, 2023

Published in Issue

Year 2023 Number: 20

APA
Özsoy Somuncuoğlu, S. (2023). John Stuart Mill’in Bilimsel Yöntem Kavrayışına Genel Bir Bakış. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, 20, 184-196. https://doi.org/10.55256/temasa.1356239
AMA
1.Özsoy Somuncuoğlu S. John Stuart Mill’in Bilimsel Yöntem Kavrayışına Genel Bir Bakış. Temasa Journal of Philosophy. 2023;(20):184-196. doi:10.55256/temasa.1356239
Chicago
Özsoy Somuncuoğlu, Seda. 2023. “John Stuart Mill’in Bilimsel Yöntem Kavrayışına Genel Bir Bakış”. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, nos. 20: 184-96. https://doi.org/10.55256/temasa.1356239.
EndNote
Özsoy Somuncuoğlu S (December 1, 2023) John Stuart Mill’in Bilimsel Yöntem Kavrayışına Genel Bir Bakış. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi 20 184–196.
IEEE
[1]S. Özsoy Somuncuoğlu, “John Stuart Mill’in Bilimsel Yöntem Kavrayışına Genel Bir Bakış”, Temasa Journal of Philosophy, no. 20, pp. 184–196, Dec. 2023, doi: 10.55256/temasa.1356239.
ISNAD
Özsoy Somuncuoğlu, Seda. “John Stuart Mill’in Bilimsel Yöntem Kavrayışına Genel Bir Bakış”. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi. 20 (December 1, 2023): 184-196. https://doi.org/10.55256/temasa.1356239.
JAMA
1.Özsoy Somuncuoğlu S. John Stuart Mill’in Bilimsel Yöntem Kavrayışına Genel Bir Bakış. Temasa Journal of Philosophy. 2023;:184–196.
MLA
Özsoy Somuncuoğlu, Seda. “John Stuart Mill’in Bilimsel Yöntem Kavrayışına Genel Bir Bakış”. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, no. 20, Dec. 2023, pp. 184-96, doi:10.55256/temasa.1356239.
Vancouver
1.Seda Özsoy Somuncuoğlu. John Stuart Mill’in Bilimsel Yöntem Kavrayışına Genel Bir Bakış. Temasa Journal of Philosophy. 2023 Dec. 1;(20):184-96. doi:10.55256/temasa.1356239

Cited By