Aklın Yolu Birdir: Yaygın Bir Sözün Plotinosçu Temaşa İçerimleri Üzerine

Bu çalışma, Türkçede yaygın söz olarak Aklın Yolu Birdir ifadesini soruşturmaktadır. Gündelik hayatta da sıkça karşılaşılan bu ifadenin, felsefi olarak ne anlama gelebileceği üzerine tartışma yürütmektedir. Bu ifadenin öncelikle sentaktik ve ardından semantik yapısı incelenecektir. Daha sonra bu ifadenin, Plotinos felsefesindeki yakınlığı bulunmaya çalışılacaktır. Bu çalışma, yaygın sözün, Plotinos’un felsefi sisteminde özellikle Nous ile irtibatını kurarak bir yakınlaştırma sağlamayı hedeflemektedir. Nous’un birleyici ve birleştirici işlevi, bu kapsamda temel bağlantı noktasıdır. Diğer taraftan Plotinos felsefesindeki Bir kavramı, çalışmaya bir başka izlek daha sunmaktadır. Dolayısıyla Nous ve Bir arasındaki ilişki de bu çalışmanın tezine yardımcı bir unsur görevi görmektedir. Nous’un en yüksek yetkin etkinliği olarak temaşa kavramı bu yolda bize zengin ipuçları sunmaktadır. Temaşa ediminde, düşünme ile düşünce nesnesinin birleşmesi, başkalıklarının kaybolması en temel dayanağımızdır. Bununla birlikte Plotinos düşüncesindeki Çok olandan Bir olana yükselişin de bu çalışmaya kılavuzluk yaptığından söz edilmelidir. Böylelikle Plotinos felsefesinin ışığında Aklın yolunun bir, birleyici ve birleştirici olduğu sonucuna varılacaktır.