Hadislerde Görülen Dil Kaynaklı Hataların Sebepleri

Hadislerde dil kaynaklı hata denilince aklımıza ilk gelen kavramlar tahrif, tashîf ve lahn’dır. Bu kavramlarla ifade edilen problem, kelimelerin harf, hareke ve i’râbında hatta bazen de anlamında meydana gelen ve temelde Arap dilini tam olarak bilememekten ya da yanlış anlamaktan kaynaklanan hatalardır. Zamanla fıkhi hükümlerde olumsuz yansımaları da görülen bu problem, geçmişten günümüze başta hadis olmak üzere İslami ilimlerle meşgul olanların üzerinde çalıştıkları ve her zaman zihinleri meşgul eden konulardan birisi olmuştur. Yaptığımız bu çalışmada tahrif, tashîf ve lahn’in kısaca tanımlarından sonra tashîfin ne zaman başladığı, sebeplerinin neler olduğu ve olabileceği ve bu durumla karşılaşan İslam âlimlerinin nasıl bir duruş sergilediği incelenmiştir. Ayrıca söz konusu hataya düşmemek için Arap dilinin ve semâ’ın önemi, raviyi olumsuz yönden nasıl etkilediği ve fıkhi hükümler üzerinde etkisinin nasıl olduğu gibi hususlar da izah edilmeye çalışılmıştır. Bu hususlar incelenirken kelimenin harf, hareke ve i’râbında meydana gelen hataya on bir tane, lafzı yanlış anlamaktan kaynaklanan hataya ise beş tane örnek verilerek izah edilmeye gayret edilmiştir.

The first concepts that come to our minds when we say language-based error in Hadiths are falsification, tashif and lahn. The problem expressed with these concepts is the mistakes that occur in the letters, movements and pronunciations of the words, and sometimes even in their meanings, mainly due to not knowing or misunderstanding the Arabic language. This problem, which has negative reflections in the provisions of fiqh over time, has always been one of the issues that those who deal with Islamic sciences, especially hadith, have always worked on and occupied their minds. In this study, after the brief definitions of the concepts of falsification, tashif and lahn, when the falsification started, what the reasons were and could be, and what stance Islamic scholars took in the face of this situation were examined. In addition, in order not to fall into the aforementioned mistake, the importance of the Arabic language and the sama, how it negatively affects the narrator and how it affects the provisions of fiqh has been tried to be explained. While examining these issues, it was tried to be explained by giving eleven examples for the error in the letter, movement and pronunciation of the word, and by giving five examples each for the error caused by the misunderstanding of the style.