Modernleşme Sürecinde Tasavvuf ve Günümüzde Tasavvuf Kültürünün Taşıyıcıları

Modernization is a social life style that started in Europe in the seventeenth century and spread the culture of enlightenment and the lifestyle of capitalism to the world. Pluralism and individualization processes that started with the modernization have revealed a relaxation in religious integrity and institutionalized religiosity. The shocking effect of modernization on the meaning of religion has weakened the traditional structures and institutional identities of Sufi movements. It has also weakened the ability of these secondary structures, which are between the individual and the state, to fulfill their social functions. This study focuses on the effect of modernization on the Sufi movements and who the bearers of this culture are today. This study aims to understand the transformative effect of the modernization process, which comes as a package that includes patterns of consciousness and directs behaviors, on the traditional religious institutions. Qualitative data obtained through screening method were discussed within the framework of Berger and Luckmann's theses. In the study, it has been concluded that new religious groups have emerged with the Republic period, which surpass traditional forms, are compatible with modern public structures and tolerate individualization at a certain level, and that these groups are the stakeholder bearers of Sufi culture today.

Modernleşme, on yedinci yüzyılda Avrupa’da başlayan, aydınlanma kültürünü ve kapitalizmin hayat tarzını dünyaya yayan toplumsal bir yaşam tarzıdır. Modernleşme ile birlikte başlayan çoğulculuk ve bireyselleşme süreçleri dinî bütünlükte ve kurumlaşmış dindarlıkta bir gevşeme ortaya çıkarmıştır. Modernleşmenin dinin anlam dünyası üzerindeki sarsıcı etkisi tasavvuf hareketlerinin geleneksel yapılarını ve kurumsal kimliklerini zayıflatmış ve fertle devlet arasındaki bu ikincil yapıların sosyal fonksiyonlarını yerine getirme becerilerini zayıflatmıştır. Çalışmada modernleşme sürecinin tasavvuf hareketleri üzerindeki etkisi ve günümüzde bu kültürün taşıyıcılarının kimler olduğu problemine odaklanılmıştır. Çalışmanın amacı, bilinç kalıpları içerici ve davranışları yönlendirici bir paket olarak gelen modernleşme sürecinin geleneksel dinî kurumlar üzerindeki dönüştürücü etkisini anlamaktır. Tarama yöntemiyle elde edilen nitel verilerin Berger ve Luckmann’ın tezleri çerçevesinde ele alındığı bu çalışmada, Cumhuriyet dönemi ile birlikte geleneksel formları aşan, modern kamusal yapılarla uyumlu ve bireyselleşmeyi belli düzeyde hoş gören yeni dinî grupların ortaya çıktığı ve bu grupların günümüzde tasavvuf kültürünün paydaş taşıyıcıları olduğu sonucuna ulaşılmıştır.