Son Dönem Mevlevî Müntesiplerinden Mehmed Eşref ve Manzumelerinde Mevlânâ ve Mevlevîlik
Abstract
Mevlâna ve onun fikir yapısı üzerine inşa edilen Mevlevilik, Türk tasavvuf ve kültür hayatında derin etkiler bırakmıştır. Yüzyıllarca kültür ve sanat çevrelerinde oldukça geniş bir çevre meydana getiren Mevleviler, üstatları Mevlâna’nın büyük bir şair oluşu sebebiyle şiire dolayısıyla şairliğe ayrı bir önem vermişlerdir. Bu durum edebiyatımızda bilhassa klasik şairlerin rağbet ettikleri tarikatların başına Mevleviliği yerleştirmiştir. Mevlevi şairlerin sayısı 16. yüzyıldan itibaren kayda değer bir artış göstermiştir. Bundan dolayı klasik edebiyatımızda en çok tarikata üye olan şair sayısı da Mevlevî tarikatı olmuştur. 20. yüzyılın başlarında Klasik edebiyatın son numunelerini ortaya koyan Mehmed Eşref de bu dergâha bağlanmıştır.
Okunmamış, ulaşılamamış her kitap, her bilgi, keşfedilmemiş bir kıta gibidir. Sahip olduğumuz değerleri daha iyi anlayabilmek, anlamlandırabilmek için bu değerlerin arkasında yatan dinamikleri bulmamız gerekmektedir. Klasik şiirin varlığını ortaya koymak da bu şiir çerçevesi içinde yetişen şairlerin eserlerini gün yüzüne çıkarmakla sağlanacaktır.
Bu çalışmada, bugüne dek yapılan Mevlevi edebiyatı araştırmalarında adı fazla anılmayan, hayatı hakkında yeni bilgilerin ışığında tekrar gözden geçirilmesi elzem olmuştur. Gençlik yıllarından sonra kendini Mevlevîliğe adayan ve Galata Mevlevihane’sinde çilesini tamamlayan bir Mevlevi’nin hayatı, eserleri, Mevlânâ ve Mevlevîlikle ilgili görüşleri ortaya konularak Mevlevî edebiyatının hangi mazmunları üzerinde durduğu gibi konuları örneklerle açıklanmaya çalışılacaktır.
Keywords
Mevlânâ, Mevlevîlik, Mehmed Eşref, Tasavvuf, İslam Edebiyatı, Mevlana, Mevlevi, Muhammad Eşref, Sufism, Islamic Literature
Mevlana and Mevlevism in the Last Period Mevlevi Followers Mehmed Eşref and His Manzumes
Abstract
Mevlevi, which was built on Mevlana and his intellectual structure, left a deep impact on Turkish mysticism and cultural life. The Mevlevis, who have created a wide circle in the cultural and artistic circles for centuries, have given a special importance to poetry, and therefore to poetry, due to the fact that their master Mevlana is a great poet. This situation has placed Mevlevism at the head of the sects in our literature, especially popular with classical poets. The number of Mevlevi poets has increased significantly since the 16th century. Therefore, the most number of poets who are members of the sect in our classical literature has been the Mevlevi sect. Mehmed Eşref, who revealed the last examples of Classical literature at the beginning of the 20th century, was also attached to this dervish lodge.
Every unread, unreachable book, every piece of information is like an undiscovered continent. In order to better understand and make sense of the values we have, we need to find the dynamics behind these values. Revealing the existence of classical poetry will be achieved by unearthing the works of poets who grew up within the framework of this poetry.
In this study, it has been essential to reconsider in the light of new information about his life, whose name has not been mentioned much in the studies of Mevlevi literature until today. The life of a Mevlevi who devoted himself to Mevlevi after his youth and completed his ordeal in the Galata Mevlevi Lodge, his works, his views on Mevlana and Mevlevi will be revealed, and the subjects such as which mazmuns of Mevlevi literature will be explained with examples.
Keywords
Mevlana, Mevlevi, Muhammad Eşref, Sufism, Islamic Literature
