Research Article

Declaration of Green Areas, National Parks, Protected Areas and Groves from Environmental Protection Practices in the Context of Urbanism in Islamic Environmental Law

Volume: 7 Number: 3 September 30, 2023
TR EN

İslâm Çevre Hukukunda Harem ve Himâ Kavramları Bağlamında Yeşil Alan, Milli Park, Koruluk ve Sit Alanıyla İlgili İlkeler

Öz

Günümüzde bütün uygar devletler tarafından bir takım kanun, kural ve yaptırımlar bağlamında özen ve titizlikle tahripten korunmak istenen çevrenin insanların istifadesine sunulabilmesini sağlayabilmek için “yeşil kuşak, sit alanı, milli park” uygulamasına tarihte ilk defa Mekke’de rastlanılmaktadır. Hz. İbrahim (a.s.) tarafından haram bölge ilân edilen Mekke’yi kuşatan belirli bir alan, Hz. Peygamber (s.a.s.)’den haramlık ve yasaklığını muhafaza etmiştir. Bu tarihî yasağa, vaktiyle Cahiliye Arapları dahi özenle uymuşlardır. Hz. Peygamber, Mekke'nin yanında Taif’in bazı bölgeleri olmak üzere Medine’nin de dört bir tarafını çevreleyen alanı; haram, dokunulmaz, koruluk ve sit alanı diye tabir edilebilecek anlamda yasak bölge ilan etmiştir. Bu haram bölgelerin ve ormanın ağacını kesmek, kuş ve yabani hayvanlarını avlamak, otunu yolmak gibi yeşilliğine zarar vermek gibi davranışlar yasaklanmıştır. Bu yasakları çiğneyenlerin malzemelerinin müsadere edilmesi gibi bazı maddi yaptırımlar da uygulanmıştır. İlk İslam şehri, kendisinden sonrakileri etkileyerek merkezde cami, etrafı yeşil sit alanı olmak üzere halkalar şeklinde tek merkezli bir yapıdadır. Hz. Peygamber, ortalama ekonomik durum, başkalarına karşı övünme, israf gibi kaygılardan dolayı en fazla iki katlı ev yapımına izin vermiştir. Bunun yanında Yahudilerden kalıp anıtsal değeri olan üç katlı taş evleri de övmüş onları Medine’nin süsü olarak isimlendirmiştir.

Anahtar Kelimeler

İslâm Çevre Hukuku , Şehircilik , Haram Bölge , Himâ , Sit Alanı , Yeşil Alan , Orman.

References

  1. Kur’ân-ı Kerîm Meâli. Metin ve Meal, Çev. Halil Altuntaş - Muzaffer Şahin. Ankara: DİB Yayınları, 15. Basım. 2008.
  2. Hadis Kaynakları. Mevsu’atu’s-Sünne el-Kütübü’s-Sünne ve Şurûhuha (Kütüb-i Tis’a’dan; Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd, Tirmizî, Neseî, İbn Mâce, Muvatta, Dârimî, Ahmed b. Hanbel). İstanbul: Çağrı Yayınları - Dâru Sahnûn, 1992.
  3. Kitâb-ı Mukaddes. Eski ve Yeni Ahit. İstanbul: Kitâb-ı Mukaddes Şirketi - Zafer Matbaası, 1991.
  4. Abd Al-Kader, Ali. “Land Property and Land Tenure in Islam”. Islamic Quarterly 5/1-2 (1959), 4-11.
  5. Abdurrezzak, Ebû Bekr b. Hemmâm es-San’ânî. Musannef. thk. Merkezu’l-buhûs bi-dâri’t-te’sil. 10 Cilt. Kahire: Dâru’t-Te’sil, 2015.
  6. Armağan, Servet. İslâm ve Çevre. İstanbul: Gündönümü Yayınları, 2000.
  7. AYBGBK, Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu. Resmi Gazete 17552 (22 Aralık 1981). Kanun No. 2565. Erişim 4 Nisan 2023. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?
  8. MevzuatNo=2565&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
  9. Belâzürî, Ebû’l-‘Abbâs Ahmed İbn Yahyâ. Fütûḥu’l-büldân. thk. ‘Abdullah Enis et-Tabba’ ve Ömer Enis et- Tabba’. Beyrut: Müessesetu’l-Mu’âz, 1987.
  10. Beyhakî, Ahmed b. el-Hüseyin b. Ali. Sünenü'l-kübrâ. thk. Muhammed Abdülkadir 'Atâ. 10 Cilt. Mekke: Mektebetu Dâri’l-Bâz, 1994.
ISNAD
Karaaslan, Muhammet Abdulmecit. “İslâm Çevre Hukukunda Harem Ve Himâ Kavramları Bağlamında Yeşil Alan, Milli Park, Koruluk Ve Sit Alanıyla İlgili İlkeler”. Türkiye İlahiyat Araştırmaları Dergisi 7/3 (September 1, 2023): 470-489. https://doi.org/10.32711/tiad.1280692.