Dilin Gönderge İşlevi Bağlamında Yûsuf Sûresi’nin Bazı Âyetlerinin Tahlili
Abstract
Dil, çeşitli işlevler için kullanılan bir sistemdir. Bu sistemin işlevleri arasında gönderge, çağrı, şiirsel, üstdil, kanalı kontrol ve heyecana bağlı gibi işlevler yer alır. Bu işlevler, dilin çeşitli yönlerini ve iletişim süreçlerindeki rollerini anlamak için kapsamlı bir çerçeve sunar. Dilin bilgi aktarımı dışında sosyal ve duygusal etkileşimlerdeki rolünü de ortaya koyarak, dilin çok boyutlu doğasını daha iyi anlamamıza yardımcı olur. Dilin işlevlerinden gönderge işlevi, haber vermek, olayları, nesneleri ve ilişkileri açıklamak, analiz etmek ve tanımlamak amacıyla kullanılır. Çalışmamız, dilin gönderge işlevi bağlamında Yûsuf Sûresi’nin bazı âyetlerini tahlil ederek Kur’an’ın anlatım üslûbundaki zenginliği göstermeyi ve Kur’an’ın anlaşılmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Gönderge işlevi ile ilgili tüm âyetleri bir makalede incelemek mümkün olmadığından, dört âyet seçilmiştir. Bu âyetlerde öncelikle ileti, kaynak, alıcı gibi iletişim unsurları tespit edilmekte, ardından âyetlerde dilin hangi işlevde kullanıldığı analiz edilmektedir. Âyetlerde çağrı işlevi ve heyecana bağlı işlev gibi farklı işlevler de bulunmakla birlikte, baskın olan işlevin gönderge işlevi olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Keywords
Tefsir, Kur’an-ı Kerim, Dilin İşlevleri, Gönderge İşlevi, Yûsuf Sûresi
References
- Abdu’lkerîm, Hâga. “el Vazîyfetü’l-Lügaviyyetü ve Tatbîgâtühê fi’l-Kur’âni’l-Kerîm”. Mecelletü’l-Câmiatü li’Dirâsetü’l-İslâmiyyetü 29/2 (Haziran 2019), 470-491. https://dspace.univ-eloued.dz/items/9fecc20e-0adf- 4bd0-a55d-60b7fcca8b51
- Aksan, Doğan. Her Yönüyle Dil Ana Çizgileriyle Dilbilim. Ankara: TDK Yayınları, 5. Basım, 2009.
- Aktaş, Elif. “Dilin İşlevleri ve Söz Varlığı Açısından Pepee”. IJOES'ler 8/26 (Mart 2017), 336-337. https://www.ijoess.com/DergiTamDetay.aspx?ID=1666&Detay=Ozet
- Âl Hûli, Muhammed Ali. Esêlîbü Tedrîsi’l-Lügatî. Ürdün: Dâru’l-Felâh, 3. Basım, 2000.
- Aliyah, Bilkâsım vd. Vezâifü’l-Lügati ve Efâlü’l-Kelâmi fi Divânı Mevâkıbi’l-Bûhi li’ş-Şâir Sâid Mirdifî. Cezayir: Demokratik Halk Cumhuriyeti Yüksek Öğrenim ve Bilimsel Araştırma Bakanlığı Şehit Hama Lakhdar Üniversitesi Yayınları, 1. Basım, 2021.
- Arslanoğlu, İbrahim –Duman, Ekrem Ziya. İnsan İlişkileri ve İletişim. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım, 1. Basım, 2018.
- Askerî, Ebû Hilâl. Kitâbu’s-Sınâ‘ateyn. nşr. Muhammed el-Bicâvî-Ebu’l-Fazl İbrâhim. Kâhire: Dâru’l-Kütübi’l- Hadîse, 1971.
- Avcı, Gülbahar. “Şuarâ Suresinin Dilin İşlevleri Açısından Tahlili”. International Marmara Social Sciences Congress. ed. Öznur Gökkaya vd. 1/226-232. Kocaeli: Kocaeli Üniversitesi Rektörlüğü, 2020.
- Bulut, Ali. Belâğat Meâni-Beyan-Bedî. İstanbul: MÜ İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 9. Basım, 2019.
- Coşkun, Svıtlana Nesterova. “Roman Jakobson’da Dilin İşlevleri ve İşleyiş Mekanizması”. Rumelide Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi 36/17 (Ekim 2023), 326-339. https://doi.org/10.29000/rumelide.1372353