Safiyye bint Huyey Rivayetinin Şaibeyi Önleme Hususunda İncelenmesi

This study examines a narration by Safiyya bint Huyayy (RA) in which the Prophet (s.a.w.), while walking at night, clarified the identity of the woman accompanying him to the passing two companions without being prompted, stating, "The Devil circulates in the human body as blood circulates in the veins." The report is analyzed through the lenses of chain of transmission and textual content, addressing its authenticity and the lexical variations among its diverse paths of transmission. By evaluating the hadith commentators regarding the phrase "the Devil's circulation in the veins," the study establishes a link between this expression and innate human vulnerabilities and the phenomenon of diabolical suggestions. Consequently, the study concludes that eliminating suspicious thoughts in Islamic social ethics is not merely a matter of etiquette, but a social responsibility undertaken to prevent others from falling into the sins of backbiting and slander.

Safiyye bint Huyey (r. anha) tarafından rivayet edilen bir hadise göre Hz. Peygamber (s.a.v.) gece yürürken yanındaki hanımının kimliğine dair herhangi bir soru sorulmasını beklemeksizin yanlarından geçen iki sahabîye açıklama yapmış ve “Şeytan, insanın damarlarında (kanın dolaştığı gibi) dolaşır.” buyurmuştur. Rivayet, senet ve metin yönünden incelenmiş, sıhhat durumu ile muhtelif tarikler arasındaki lafız farklılıklarına değinilmiştir. Hadis şarihlerinin, "şeytanın damarlarda dolaşması" ifadesine dair zahirî ve manevî yorumları incelenerek mezkûr ifadenin insanın fıtrî zaafları ve vesvese olgusuyla bağı kurulmuştur. Çalışma neticesinde, İslam toplum ahlakında suizannı bertaraf etmenin sadece bir nezaket kuralı değil, aynı zamanda başkasını gıybete ve iftiraya sevk etmemek adına üstlenilmesi gereken bir sosyal sorumluluk ve önleyici bir ahlak yasası olduğu ortaya konulmuştur.