Bir Klişenin Şerhi: Hamdele, Salvele Ve Ba’dü İfadesinin Davud el-Hanefî el-Karsî el-Birgivî’de Çağrıştırdıkları

Hamdele, salvele, salât ve selâm, dinî, ilmî ve edebî literatürün mukaddimelerinde esas mevzuya geçmeden önce teberrüken zikredilen geleneksel bir klişedir. Hutbetü’l-Kitab olarak da isimlendirilir. Esas mevzuya ve sonra anlamına gelen ve ba’d- emmâ ba’d ifadesinden sonra geçilir. Tekrar edilmesi sebebiyle klişe diye isimlendirdiğimiz bu ifade, genellikle besmele şerhi veya tefsiri başlığı altında ilim ehli tarafından farklı açılardan incelenmiştir. Onu inceleyen birisi de Dâvûd el-Karsî el-Birgivî’dir. Besmele tefsiri konusunda iki farklı risale yazdığını düşündüğümüz Karsî, Risâletü’l- Besmele li’l-Fâdıl Dâvud el-Hanefî el-Birgivî başlıklı risalesinde geleneksel nitelikli bu klişeyi Belagat, Nahiv ve Kelâm ilimleri müktesebatıyla tafsîlî bir bakış ile ele almış ve şerh etmiştir. Müellifin diğer risalesi de besmele, hamdele ve salvele üzerine olmakla beraber, amacı zahirî anlamın ihtiva ettiği bâtınî faydaları gözler önüne sermektir.

İş bu makalede Davud el-Hanefî el-Karsî el-Birgivî’nin besmele, hamdele ve salvele ve ba’dü klişesi üzerine yaptığı açıklamalar incelenecektir.

Hamdala, salvala, salat and salâm, that‘s cited in the entry of religious, scientific and literary literature  before the main issue and mentioned for abundance is a traditional cliché. Also known as Hutbatu’l-kitab. That are passed to main subject after phrase which “ve ba’du/ ammâ ba’du” is meaning and then. This expression, which we call cliche because of its repetition, is generally examined by scholars from various perspectives under the title of besmele annotation or commentary. One of these scholars is Dâvûd el-Karsî el-Birgivî.           Karsî, whom we think he has written in two different treatises on the interpretation of Besmele, took this traditional cliché with a detailed view by the acquis Eloquence, Nahiv and Kalam sciences in his treatise al-Basmala For Fâdıl Dâvud al-Hanafi al-Birgivî. The other treaty of the author is about the Basmala, hamdala and the salvala. But his aim in this treatise is to reveal the hidden meanings of the words. The work will be examined in this article David al-Hanafi al-Karsî al-Birgivî and his explanations on basmala, hamdala and salvala and and his descriptions on cliché.