Year 2019, Volume 6 , Issue 1, Pages 93 - 123 2019-06-30

İbrahim Hakkı Hazretleri’nin Şiirlerinin Biblioterapi Bağlaminda Değerlendirilmesi
The Evaluation of the Poem İbrahim Hakki Hazretleri’s in the Context of Bibliotherapy

Gülcan ABBASOĞULLARI [1]


Biblioterapi okumayla iyileşme demektir. Yani doğru kitabı, doğru zamanda doğru kişiyle buluşturarak rahatlama elde etmektir. Eski toplumlardan bu yana kütüphanelerin şifahane gibi kabul edilmeleri, okumanın bilişsel ve duyuşsal anlamda pek çok faydası olduğunu göstermektedir. Biblioterapi, özdeşim, katarsis ve içgörü olmak üzere üç aşama olarak sınıflandırılmıştır. Özdeşim, kişinin eserdeki kahramanla özdeşim kurması; katarsis, okuyucunun gerginlikten kurtulması ve yahut ruhsal yenilenişe kavuşması; içgörü ise farkındalık kazanma, çözüm yolları bulma durumudur.

İbrahim Hakkı Hazretleri, 2 Muharrem 1115 (18 Mayıs 1703) tarihinde Erzurum’un Hasankale ilçesinde doğmuştur. Pek çok ilimle meşgul olan İbrahim Hakkı Hazretleri, eserlerinde tevekkül, teslimiyet, rıza, sabır gibi konulara sıkça yer vermiştir. Bu çalışmada ise İbrahim Hakkı Hazretlerinin şiirleri, biblioterapi bağlamında değerlendirilmeye çalışılacaktır.

Bibliotherapy means healing with reading. The right book is to get relief by bringing the right person at the right time. Bibliotherapy is defined as three stages: identification, catharsis and insight. Identification, the person is identified with the hero in the work. Catharsis, the reader to get rid of tension or spiritual renewal. Insight is to gain awareness and to find solutions. Individuals, through a literary work through these stages can realize their spiritual evolution.

There are many works in Turkish literature that will help people to relax by reading and affect their personal development. The works of Ibrahim Hakkı Hazretleri, who is engaged in many sciences, are of this kind. In his works, Ibrahim Hakkı Hazretleri gave place to subjects such as surrender, consent, patience. In these works, it provides solutions for how people will deal with the troublesome situations and contribute to the self-development of inviduals in the cognitive and affective sense. At the same time, these works have a preventive effect without problems. In this study, the poems of Ibrahim Hakkı Hazretleri will be evaluated in the context of bibliotherapy


  • Ackerson, Joseph- Scogin, Forrest- McKendree-Smith, Nancy- Lyman, Robert D. “Cognitive Bibliotherapy for Mild and Moderate Adolescent Depressive Symptomatology”. Journal of Consulting and Clinical Psychology 66/4, (1998): 685-690.
  • Acluni, Keşfü'l-hafa, II/87.
  • Ak, Mehmet- Eşen, Elif- Özdengül, Faik. “Mevlana Penceresinden Bilişsel Terapiler”. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi 3, (2014): 133-141.
  • Aracı, Ulaş. “Sufi Hikâyelerinin Kullanıldığı Bilişsel-Davranışçı Yaklaşımla Bütünleştirilmiş Bibliyoterapinin İşlevsel Olmayan Düşünceler ve Kendini Gerçekleştirme Üzerindeki Etkisi”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2007.
  • Aristotales, Poetika. Çev. İsmail Tunalı, İstanbul: Remzi Kitabevi, 1987.
  • Berber Çelik, Çiğdem- Odacı, Hatice. “Öğretmen Adaylarının Kendilik Algılarını Yordayıcı Olarak Boyun Eğici Davranışlar”. Journal of New World Sciences Academy, 6/2, (2011): 1388-1396.
  • Bilich, Linda L.- Deane, Frank P.- Phipps, Andrew B.- Barisin, Marcella- Gould, Graham. “Effectiveness of Bibliotherapy Self-help for Depression with Varying Levels of Telephone Helpline Support”. Clinical Psychology and Psychotherphy, 15/2, (2008): 61-74.
  • Briggs, Cynthia A.- Pehrsson, Dale-Elizabeth. “Use of Bibliotherapy in The Treatment of Grief and Loss: A Guide to Current Counseling Practices”. Adultspan Journal, 7/1, (2008): 32-41.
  • Bowman, Daniel- Scogin, Forrest- Lyrene, Brenda. “The Efficacy of Self-Examination Therapy and Cognitive Bibliotherapy in the Treatment of Mild to Moderate Depression”. Psychotherapy Research, 5/2, (1995): 131-140.
  • Bulut, Sefa. “Biblioterapi Yönteminin Okullarda Psikolojik Danışmanlar ve Öğretmenler Tarafından Kullanılması”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 9/34, (2010): 17-31.Can, Hülya. “Aristotales’te Katharsis Kavramı”. Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, 2, (2006): 63-72.
  • Cebecioğlu, Ethem. Tasavvuf Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü. 6. Baskı, Ankara: Otto Yayınları, 2014.
  • Cohen, Laura. “The Experience of Therapeutic Reading”. Western Journal of Nursing Research, 16/4, (1994): 426-437.
  • Corr, Charles A. “Pet Loss in Death Related Literature for Children”. Omega: Journal of Death and Dying, 48/4, (2004): 399-414.
  • Çelik, İsa. “Tasavvufî Bir Terim Olarak Fakr”, EKEV Akademi Dergisi, 3/2, 2001, 191-206.
  • Febraro, Greg A. R.- Clum, Gretchen A.- Roodman, Allison A.- Wright, Joseph H. “The Limits of Bibliotherapy: A Study of the Differential Effectiveness of Self-Administered Interventions in Individuals with Panic Attacks”. Association for Advancement of Behavior Therapy, 30/2, (1999): 209-222.
  • Forgan, James W. “Using Bibliotherapy to Teach Problem Solving”. Intervention in School and Clinic, 38/2, (2002): 75-82.
  • Güler, Meltem- Yetim, Ünsal. “Ebeveyn Rolüne İlişkin Kendilik Algısı Ölçeği Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Türk Psikoloji Yazıları, 11/22, 2008, 34-43.Goleman, Daniel. Duygusal Zekâ. Çev. Banu Seçkin Yüksel, 49. Baskı, İstanbul: Varlık Yayınları, 2018.
  • Gould, Robert A.- Clum, George A.- Shapiro, David. “The Use of Bibliotherapy in the Treatment of Panic: A Preliminary Investigation”. Behavior Therapy, 24/2, (1993): 241-252.
  • Gregory, Robert J.- Canning, Sally Schwer- Lee, Tracy W.- Wise, Joan C. “Cognitive Bibliotherapy for Depression: A Meta-Analysis”. Professional Psychology: Research and Pratice, 3/35, (2004): 275-280.
  • Hakkı, İbrahim. Divan. TBMM Kütüphanesi Açık Erişim Koleksiyonu. Erişim Tarihi: 27/03/2019. https://acikerisim.tbmm.gov.tr/xmlui/handle/11543/1143
  • Hakkı, İbrahim. Marifetnâme. Sad. M. Fuad Başar, İstanbul: Âlem Yayınları.
  • Herbert, Thomas P.- Furner, Joseph M. “Helping High Ability Students Overcome Math Anxiety Through Bibliotherapy”. The Journal for Secondary Gifted Education, 8/4, (1997): 164-178.
  • Hoagland, Joan. “Bibliotherapy: Aiding Children in Personality Development”. National Council of Teachers of English, 49/3, (1972): 390-394.
  • Iaquinta, Anita- Hipsky, Shellie. “Practical Bibliotherapy Strategies for The Inclusive Elementary Classroom”. Early Childhood Education Journal, 34/3, (2006): 209-213.Karaköse, Şaban- Karaköse, Rukiye. Mevlana’dan Ruhsal Terapiler. 15. Baskı, İstanbul: Yediveren Yayınları, 2016.
  • Karataş, Turan. Ansiklopedik Edebiyat Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Sütun Yayınları, 2011.
  • Kâşânî, Abdürrezzak. Tasavvuf Sözlüğü. Çev. Dr. Ekrem Demirli, 4. Baskı, İstanbul: İz Yayınları, 2015.
  • Kindî, Yakup b. İshak. Üzüntüden Kurtulmanın Yolları. 3. Baskı, Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2017.
  • Landreville, Philippe- Landry, Julie- Baillargeon, Lucie- Guérette, Anne- Matteau, Évelyne. “Older Adults’ Acceptance of Psychological and Pharmacological Treatments for Depression”. The Journals of Gerontology Series B Psychological Sciences and Social Sciences, 56/5, (2001): 285-291.
  • Leana, Marilena Z. Taşçılar. “Üstün Zekâlı ve Yetenekli Öğrencilerin de Bulunduğu Sınıflarda Biblioterapi Kullanımı: Model Önerisi”. Türk Üstün Zeka ve Eğitim Dergisi, 2/2, (2012): 118-136.
  • Lindeman, Barbara- Kling, Martin. “Bibliotherepy: Definitions, Uses and Studies”. Journal of School Psychology, 7/2, (1969): 36-41.
  • Liz, Brewster. “Books on Prescription: Bibliotherapy in the United Kingdom”. Journal of Hospital Librarianship, 9/4, (2009): 399-407.
  • Marrs, Rick W. “A Meta-Analysis of Bibliotherapy Studies”. American Journal of Community Psychology, 23/6, (1995): 843-861.
  • McCulliss, Debbie. “Bibliotherapy: Historical and Research Perspectives”. Journal of Poetry Therapy, 25/1, (2012): 23-38.
  • Nicholson, Janice I.- Pearson, Quinn M. “Helping Children Cope with Fears: Using Children’s Literature in Classroom Guidance”. Professional School Counseling, 7, (2003): 5-19.
  • Öncü, Hüseyin. “Biblioterapi Yönteminin Okullarda Psikolojik Danışma ve Rehberlik Amacıyla Kullanılması”. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 16/1, (2012): 147-170.
  • Öner, Uğur. “Biblioterapi”. Çankaya Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Journal of Arts and Sciences, 7, (2007): 133-150.
  • Öz, Fatma- Bahadır Yılmaz, Emel, “Ruh Sağlığının Korunmasında Önemli Bir Kavram: Psikolojik Sağlamlık”. Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi, 16/3, (2009): 82-89.
  • Pala, İskender. Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü, 22. Baskı, İstanbul: Kapı Yayınları, 2012.
  • Pardeck, John T. “Bibliotherapy and Clinical Social Work”. Journal of Independent Social Work, 5/2, (1991): 53-63.
  • Pardeck, John T. “Bibliotherapy: An Innovative Approach for Helping Children”. Early Child Development and Care, 110/1, (1995): 83-88.
  • Platon. Sofist. Çev. Furkan Akderin, İstanbul: Say Yayınları, 2015.
  • Pardini, Jamie- Scogin, Forrest- Schriver, Jennifer- Domino, Marla- Wilson, Dawn- LaRocca, Michael. “Efficacy and Process of Cognitive Bibliotherapy for the Treatment of Depression in Jail and Prison Inmates”. Psychological Services, 11/2, (2014): 141-152.
  • Rubin, Rhea J.- Monroe, Margaret E. “Bibliotherapy: Trends in the United States”. Libri, 25/2, 1975: 156-162.
  • Russell, David H.- Shrodes, Caroline. “Contributions of Research in Bibliotherapy to the Language Arts Program”. School Review, 58/6, (1950): 411-420.
  • Shechtman, Zipora. “The Contribution of Bibliotherapy to the Counseling of Aggressive Boys”. Psychotherapy Research, 16/5, (2006): 645-651.
  • Shrodes, Caroline. “Bibliotherapy”. The Reading Teacher, 9/1, (1955): 24-29.
  • Smith, Nancy M.- Floyd, Mark R.- Jamison, Christine S. “Three-Year Follow-Up of Bibliotherapy for Depression”. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 65/2, (1997): 324-327.
  • Stepherd, Terry- Iles, Lynn B. “What is Bibliotherapy?”. Language Arts, 53/5, (1976): 569-571.
  • Tarhan, Nevzat. Mesnevi Terapi. 12. Baskı, İstanbul: Timaş Yayınları, 2016.
  • Tolin, David, F. “Case Study: Bibliotherapy and Extinction Treatment of Obsessive-Compulsive Disorder in a 5-Year-Old Boy”. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 40/9, (2001): 1111-1114.
  • Van Lankveld, Jacques J. D. M. “Bibliotherapy in the Treatment of Sexual Dysfunctions: A meta- analysis”. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 66/4, (1998): 702-708.
  • Wilson, Watson J. “The Treatment of an Attitudinal Pathosis by Bibliotherapy, a Case Study”. Journal of Clinical Psychology, , 7/4, (1951): 345-351.
  • Yeşilyaprak, Binnur. “Biblioterapi: Okuma İle Sağaltım” 2009. Erişim Tarihi 25.02.2019. http://eduturkey.net/bibliyoterapi-okuma-ile-sagaltim-makale,18.htmlYılmaz, Müge. “Bilgi ile İyileşme”. Türk Kütüphaneciliği, 28/2, (2014): 169-181.
  • Yılmaz, Birsen Şahan- Duy, Baki. “Psiko-Eğitim Uygulamasının Kız Öğrencilerin Benlik Saygısı ve Akılcı Olmayan İnançları Üzerine Etkisi”. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4/39, (2013): 68-81.
Primary Language tr
Subjects Religion
Published Date Bahar
Journal Section Araştırma Makalesi
Authors

Orcid: 0000-0002-3490-4193
Author: Gülcan ABBASOĞULLARI (Primary Author)
Institution: KAFKAS ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Dates

Application Date : March 27, 2019
Acceptance Date : May 21, 2019
Publication Date : June 30, 2019

Bibtex @research article { tid545265, journal = {Trabzon İlahiyat Dergisi}, issn = {2651-4559}, eissn = {2651-4567}, address = {ktuifd@gmail.com}, publisher = {Trabzon University}, year = {2019}, volume = {6}, pages = {93 - 123}, doi = {10.33718/tid.545265}, title = {İbrahim Hakkı Hazretleri’nin Şiirlerinin Biblioterapi Bağlaminda Değerlendirilmesi}, key = {cite}, author = {ABBASOĞULLARI, Gülcan} }
APA ABBASOĞULLARI, G . (2019). İbrahim Hakkı Hazretleri’nin Şiirlerinin Biblioterapi Bağlaminda Değerlendirilmesi. Trabzon İlahiyat Dergisi , 6 (1) , 93-123 . DOI: 10.33718/tid.545265
MLA ABBASOĞULLARI, G . "İbrahim Hakkı Hazretleri’nin Şiirlerinin Biblioterapi Bağlaminda Değerlendirilmesi". Trabzon İlahiyat Dergisi 6 (2019 ): 93-123 <https://dergipark.org.tr/en/pub/tid/issue/45281/545265>
Chicago ABBASOĞULLARI, G . "İbrahim Hakkı Hazretleri’nin Şiirlerinin Biblioterapi Bağlaminda Değerlendirilmesi". Trabzon İlahiyat Dergisi 6 (2019 ): 93-123
RIS TY - JOUR T1 - İbrahim Hakkı Hazretleri’nin Şiirlerinin Biblioterapi Bağlaminda Değerlendirilmesi AU - Gülcan ABBASOĞULLARI Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.33718/tid.545265 DO - 10.33718/tid.545265 T2 - Trabzon İlahiyat Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 93 EP - 123 VL - 6 IS - 1 SN - 2651-4559-2651-4567 M3 - doi: 10.33718/tid.545265 UR - https://doi.org/10.33718/tid.545265 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Trabzon İlahiyat Dergisi İbrahim Hakkı Hazretleri’nin Şiirlerinin Biblioterapi Bağlaminda Değerlendirilmesi %A Gülcan ABBASOĞULLARI %T İbrahim Hakkı Hazretleri’nin Şiirlerinin Biblioterapi Bağlaminda Değerlendirilmesi %D 2019 %J Trabzon İlahiyat Dergisi %P 2651-4559-2651-4567 %V 6 %N 1 %R doi: 10.33718/tid.545265 %U 10.33718/tid.545265
ISNAD ABBASOĞULLARI, Gülcan . "İbrahim Hakkı Hazretleri’nin Şiirlerinin Biblioterapi Bağlaminda Değerlendirilmesi". Trabzon İlahiyat Dergisi 6 / 1 (June 2019): 93-123 . https://doi.org/10.33718/tid.545265
AMA ABBASOĞULLARI G . İbrahim Hakkı Hazretleri’nin Şiirlerinin Biblioterapi Bağlaminda Değerlendirilmesi. TİD. 2019; 6(1): 93-123.
Vancouver ABBASOĞULLARI G . İbrahim Hakkı Hazretleri’nin Şiirlerinin Biblioterapi Bağlaminda Değerlendirilmesi. Trabzon İlahiyat Dergisi. 2019; 6(1): 123-93.