Research Article

Evrende Moleküler Bölgeler ve Astrokimya

Volume: 3 Number: 3 December 31, 2022
EN TR

Evrende Moleküler Bölgeler ve Astrokimya

Öz

1940’lı yıllardan beri yıldızlararası ortamlarda 13 atomlu molekül ve 60 ve 70 karbonlu nano kafesler dahil yüzlerce molekül keşfedilmiştir. Teleskoplarda yüksek çözünürlüğün elde edilmesi, uyarlanmış optik teknolojilerinin kullanımı, IR, mm-altı ve radyo teleskoplarının sayısının artması, moleküllerin bıraktığı parmak izlerini okumaya önemli katkılar sağlamakta ve astrokimya için çok önemli bir çağı başlatmaktadır. Dünya atmosferindeki su çizgilerinin yakın-IR bölgeyi kalabalıklaştırması uzay teleskoplarından elde edilen tayflar sayesinde ortadan kalktığı için, bu bölgedeki çizgi geçişlerini okumak kolaylaşmıştır. Fizik, kimya ve astronominin birlikte çalıştığı interdisipliner bir alan olan astrokimya, kozmik ortamda elde edilen gözlem sonuçlarını ilgili koşullardaki labaratuvar modelleriyle tutarlı hale getirmekle ilgilenir. Moleküler reaksiyonların ihtiyaç duyduğu enerjiyi başlatan koşullar, evrendeki madde dokusunun evrim süreçlerindeki dinamikleri ile iç içedir. Yıldızlararası ortam maddesi, yıldızların kütle atımı ile ortama gaz aktarımı ve nükleer yanmaların külleriyle birlikte sürekli yenilenir. Kozmik ortamda moleküler reaksiyonların oluşması, gazları iyonlaştırabilen enerji koşulları sayesinde mümkündür. Moleküler bulutlarda madde yoğunluğu ve sıcaklık düşük değerlerde olmasına rağmen, gözlemlenebilir miktarlarda karmaşık moleküller sentezlenebilmesi uzun ömürleri ve devasa büyüklükleri sayesinde mümkündür. Döteryum bolluğu bulunan ortamlar, moleküllerin elektronik, dönme ve titreşimsel geçişleri, manyetik yarılma ve spin seçilim kuralları gibi olgular, moleküler bolluk hesaplamaları için kullanılabilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Thanks

Ege Üniversitesi Gözlemevi Çalıştay Ekibi

References

  1. Bergin E. A., Neufeld D. A., Kleiner S. C., Wang Z., Melnick G. J.,2001, Comet C/1999 T1 (McNaught-Hartley, IAU Circ., 7596, 3, ADS
  2. Blum J., et al., 2002, Physico-chemistry of ices in space: from Earth to the ISS to the solar system and beyond, in 34th COSPAR Scientific Assembly. p. 2433
  3. Cherchneff I., 2012, The inner wind of IRC+10216 revisited: new exotic chemistry and diagnostic for dust condensation in carbon stars, A&A, 545, A12
  4. Crutcher R. M., Hakobian N., Troland T. H., 2009, Testing Magnetic Star Formation Theory, ApJ, 692, 844
  5. Ehrenfreund P., 2002, From dark clouds to comets, in 34th COSPAR Scientific Assembly. p. 2863
  6. Fraser H. J., McCoustra M. R. S., Williams D. A., 2002, Astrochemistry : The molecular universe, Astronomyand Geophysics, 43, 2.10
  7. Geballe T. R., Oka T., 1996, Detection of H3+ in interstellar space, Nature, 384, 334
  8. Gibb E. L., et al., 2000, An Inventory of Interstellar Ices toward the Embedded Protostar W33A, ApJ, 536, 347

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Astronomical Sciences (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 31, 2022

Submission Date

December 19, 2021

Acceptance Date

January 14, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 3 Number: 3

TJAA is a publication of Turkish Astronomical Society (TAD).