Conference Paper

Göktaşlarında Yeryüzünün Kirleticileri Konusuna UUİ Uzay Tozu Ölçümü Girişimi ve Yer Laboratuvarı Toz Sayım Örnekleri

Volume: 6 Number: Special Issue: UAK2024 Proc. July 1, 2025
EN TR

Göktaşlarında Yeryüzünün Kirleticileri Konusuna UUİ Uzay Tozu Ölçümü Girişimi ve Yer Laboratuvarı Toz Sayım Örnekleri

Abstract

Göktaşları Yer atmosferine girdikleri andan itibaren “kirlenmeye” ve taşıdıkları bilgiler eksilmeye başlamaktadır. Düştükleri yerlerde “bulaş” olma durumu da kaçınılmaz olmaktadır. Bulununcaya kadar ve sonrasında kirlilik ve bulaş yine devam etmektedir. Orijinal haline geri dönüşü olamayan kirlilik ve bulaşın modellenebilmesi için yüksek olasılıkla en temiz uzayda UUİ şartlarında ve en kirli de diyebileceğimiz yeryüzü şartlarında mesela toz örnekleri kullanılabilir. Bu amaçla, yeryüzü laboratuvarlarından (İÜ, İÜ-C, İBB, Acme-Kanada ve NASA) elde edilen Çanakkale göktaşı analiz sonuçlarının, UUİ’ndan elde edilenlerden farklı olup olmayacağının belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu çalışmada söz konusu amaç doğrultusunda, (1) UUİ uzay tozu ölçümü girişiminde bulunulmuş ve bunun bilgisi burada paylaşılmıştır. (2) İÜ Aziz Sancar Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü laboratuvarında farklı konumlarda 6 lam üzerinde 18 dikdörtgen alanda UUİ görevine uyumlu olarak 7 gün (168) saat süresince toz birikimine (model girdisi-1) ilişkin sonuçlar verilmiştir. Göktaşların inceleneceği araştırma laboratuvarında farklı büyüklüklerde ve şekillerdeki toz yoğunluğu açık alanlarda ortalama 4.1±4.3 toz/m3 ve kapalı ortamlarda 0.7±0.4 toz/m3 (açık alanlar kapalı mekanlara göre yaklaşık 5.7 kat daha kirletici) olduğu belirlenmiştir. Benzer şekilde, tozlanma açık alanlarda ortalama 381.8±317.9 (saatte 2.27) toz ve kapalı mekanlarda ortalama 27.3±17.6 (saatte 0.16) toz (açık alanlar kapalı mekanlara göre yaklaşık 14 kat daha çok kirletici) olduğu belirlenmiştir. Her iki ortalama değerin standart sapmaları (±317.9 ve ±17.6) çok büyük çıkmıştır. Bu durum, seçilen sayım istasyonlarının birbirlerine göre büyük farklılıklarını belirtir ki çevre ve kullanım şartlarına duyarlılığını göstermiştir. Sonuç olarak, göktaşları gibi hassas inceleme ve ölçümlemelerin iyi çevre koşulları altında ve kapalı mekanlarda yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, toplanan tozların aynı sürede koruma altına alınarak bulaş (model girdisi-2) olup olmadıklarına ilişkin toz sayımları devam etmektedir. Sonuçlar, uzay tozu ölçümlerine ilişkin devam eden araştırmamızda, üzerinde durduğumuz göktaşların incelenmesinde ve yaşamın genetik araştırma ölçümlerinde Dünya’nın “kirleticilerini” orijinallerinden ayırmaya yönelik “güvenilirlik sınırlarının” belirlenmesinde yararlı olacaktır.

Keywords

Supporting Institution

İstanbul Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi–Cerrahpaşa

Project Number

690 Yüksek Lisans Tezi Projesi ve YADOP-4124

Ethical Statement

Yazarlar olarak etik kurallara uyduğumuzu beyan ederiz.

Thanks

İstanbul Üniversitesi–Cerrahpaşa Maden Mühendisliği Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim üyelerinden A.S. Öngen ve N. Hanilci'ye saha bilgileri ve laboratuvarların kullanımı konusunda verdikleri destekten dolayı teşekkür ederiz. Çeşitli analizler için İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa İleri Analiz Laboratuvarı'na da teşekkür ederiz. Bu çalışma, İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi'nin (BAP) aşağıdaki iki projesi tarafından desteklenmiştir: 690 Yüksek Lisans Tezi Projesi ve YADOP-4124.

References

  1. Aysal, N., Öztürk, B., Esenoğlu, H.H., Kaygusuz, E., Yeşiltaş, M., Öngen, S. 73. Türkiye Jeoloji Kurultayı, Ankara, 24-28 Mayıs 2021, sayı 143, ISBN: 978-625-7653-17-6 (2021) 371–372
  2. Bless, R.C., Discovering Cosmos, University Science Books (1996) Burton, A.S., Elsila, J.E., Glavin, D.P., Dworkin, J.P., Örnek, C.Y., Esenoğlu, H.H., Unsalan, O., Öztürk, B., 47th Lunar and Planetary Science Conference, The Woodlands, ABD, 21-25 Mart 2016 (2016) 1–2
  3. Ceplecha, Z., Bulletin of the Astronomical Institute of Czechoslovakia 12 (1961) 21–47
  4. Esenoğlu, H.H., Paçal, F., Şahin, A.E., Çakiris, A. Aysal, N., 3. Uzay Ekonomisi, Uzay Hukuku ve Uzay Bilimleri Sempozyumu, 4-5 Mayıs 2023, İstanbul University Press, baskıda (2023)
  5. Esenoğlu, H.H., IV. Sağlık Tarihi ve Müzeciliği Sempozyumu (Editörler: M.D.Çekin, B.Erdem), İstanbul, 6-7 Temmuz 2018, Zeytinburnu Belediyesi Kültür Yayınları No.85, ISBN: 978-625- 99034-8-4 (2024) 369–383
  6. Grün, E., Chapter 34: Solar System Dust, in Encyclopedia of the Solar System (Second Edition, edit. L.A.McFadden, P.R.Weissman, T.V.Johnson), Academic Press, ISBN 978-0-12-088589-3 (2007)
  7. Jiang, W., Liang, P., Wang, B., Fang, J., Lang, J., Tian, G., Jiang, J., Zhu, T.F., Nat Protoc 10 (2015) 768–779
  8. Kızılırmak, A., The Meteoritical Bulletin 33 (1965)

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Astronomical Sciences (Other)

Journal Section

Conference Paper

Early Pub Date

June 22, 2025

Publication Date

July 1, 2025

Submission Date

January 30, 2025

Acceptance Date

March 13, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 6 Number: Special Issue: UAK2024 Proc.

APA
Esenoğlu, H. H., Perçin Paçal, F., Çakiris, A., Şahin, A. E., Aysal, N., & Kaygısız, E. (2025). Göktaşlarında Yeryüzünün Kirleticileri Konusuna UUİ Uzay Tozu Ölçümü Girişimi ve Yer Laboratuvarı Toz Sayım Örnekleri. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics, 6(Special Issue: UAK2024 Proc.), 209-216. https://doi.org/10.55064/tjaa.1630197
AMA
1.Esenoğlu HH, Perçin Paçal F, Çakiris A, Şahin AE, Aysal N, Kaygısız E. Göktaşlarında Yeryüzünün Kirleticileri Konusuna UUİ Uzay Tozu Ölçümü Girişimi ve Yer Laboratuvarı Toz Sayım Örnekleri. TJAA. 2025;6(Special Issue: UAK2024 Proc.):209-216. doi:10.55064/tjaa.1630197
Chicago
Esenoğlu, Hasan H., Ferda Perçin Paçal, Aris Çakiris, Asum Eslem Şahin, Namik Aysal, and Ersin Kaygısız. 2025. “Göktaşlarında Yeryüzünün Kirleticileri Konusuna UUİ Uzay Tozu Ölçümü Girişimi Ve Yer Laboratuvarı Toz Sayım Örnekleri”. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics 6 (Special Issue: UAK2024 Proc.): 209-16. https://doi.org/10.55064/tjaa.1630197.
EndNote
Esenoğlu HH, Perçin Paçal F, Çakiris A, Şahin AE, Aysal N, Kaygısız E (July 1, 2025) Göktaşlarında Yeryüzünün Kirleticileri Konusuna UUİ Uzay Tozu Ölçümü Girişimi ve Yer Laboratuvarı Toz Sayım Örnekleri. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics 6 Special Issue: UAK2024 Proc. 209–216.
IEEE
[1]H. H. Esenoğlu, F. Perçin Paçal, A. Çakiris, A. E. Şahin, N. Aysal, and E. Kaygısız, “Göktaşlarında Yeryüzünün Kirleticileri Konusuna UUİ Uzay Tozu Ölçümü Girişimi ve Yer Laboratuvarı Toz Sayım Örnekleri”, TJAA, vol. 6, no. Special Issue: UAK2024 Proc., pp. 209–216, July 2025, doi: 10.55064/tjaa.1630197.
ISNAD
Esenoğlu, Hasan H. - Perçin Paçal, Ferda - Çakiris, Aris - Şahin, Asum Eslem - Aysal, Namik - Kaygısız, Ersin. “Göktaşlarında Yeryüzünün Kirleticileri Konusuna UUİ Uzay Tozu Ölçümü Girişimi Ve Yer Laboratuvarı Toz Sayım Örnekleri”. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics 6/Special Issue: UAK2024 Proc. (July 1, 2025): 209-216. https://doi.org/10.55064/tjaa.1630197.
JAMA
1.Esenoğlu HH, Perçin Paçal F, Çakiris A, Şahin AE, Aysal N, Kaygısız E. Göktaşlarında Yeryüzünün Kirleticileri Konusuna UUİ Uzay Tozu Ölçümü Girişimi ve Yer Laboratuvarı Toz Sayım Örnekleri. TJAA. 2025;6:209–216.
MLA
Esenoğlu, Hasan H., et al. “Göktaşlarında Yeryüzünün Kirleticileri Konusuna UUİ Uzay Tozu Ölçümü Girişimi Ve Yer Laboratuvarı Toz Sayım Örnekleri”. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics, vol. 6, no. Special Issue: UAK2024 Proc., July 2025, pp. 209-16, doi:10.55064/tjaa.1630197.
Vancouver
1.Hasan H. Esenoğlu, Ferda Perçin Paçal, Aris Çakiris, Asum Eslem Şahin, Namik Aysal, Ersin Kaygısız. Göktaşlarında Yeryüzünün Kirleticileri Konusuna UUİ Uzay Tozu Ölçümü Girişimi ve Yer Laboratuvarı Toz Sayım Örnekleri. TJAA. 2025 Jul. 1;6(Special Issue: UAK2024 Proc.):209-16. doi:10.55064/tjaa.1630197

TJAA is a publication of Turkish Astronomical Society (TAD).