Research Article

Ruh sağlığı ve sosyal politika

Volume: 15 Number: 3 September 30, 2024
EN TR

Ruh sağlığı ve sosyal politika

Abstract

Amaç: Sağlık ve sağlıklı yaşam hakkı, her canlının türünün devamını sağlayabilmesi için korunması gereken temel değerlerdir. Bu yaklaşım sağlık konusunun devletlerin temel sorumlulukları arasında yer almasına neden olmuştur. Sağlıklı yaşama hakkı, birçok ulusal ve uluslararası anlaşma ve sözleşmede en temel insan hakkı olarak tanımlanmış ve sağlığın korunması, insanların hastalıklarının tedavi edilmesi ve rehabilitasyonunun sağlanması görevleri devletlerin asli sorumlulukları arasına alınmıştır. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 25. maddesine göre sağlık hakkı, temel insan haklarından biri olarak kabul edilmiştir (İleri, Seçer ve Ertaş, 2016). Gereç ve Yöntemler: Sağlık ikame edilemeyecek bir ihtiyaç olduğu için sunulan hizmetlerin güncel tutulması, en az sunulması kadar önemlidir. Sağlık alanında hazırlanan politikalar ve çalışmalar ile sağlığın hukuki konusunun kapsamı genişlemeye devam etmektedir. Sağlık politikaları dar anlamda sağlık hizmetlerini kapsamı alanına alırken; geniş anlamda sosyal, ekonomik, kültürel ve çevresel unsurları doğrudan veya dolaylı olarak kapsamaktadır. Bu geniş anlamda sağlık politikalarında devlet yaklaşımının ön plana çıktığı söylenebilir (Atabey, 2020). Bu nedenle 1950'lerin başında birçok OECD ülkesi sağlık sistemlerinin; politika tasarımı, planlaması, araştırması ve geliştirilmesi için doğrudan sorumluluk alan bir devlet yaklaşımını benimsemiştir. Çünkü sağlık politikası sadece sağlık hizmetlerini değil, sağlığı doğrudan veya dolaylı olarak etkileyen sosyal, ekonomik ve çevresel faktörleri de kapsamaktadır. Bu geniş kapsam nedeniyle devlet bu yaklaşımı benimsenmiş ve bu işleyiş üzerinden politikalar ve sağlık sistemleri başlatılmıştır (İleri vd., 2016). Bulgular: Sağlık politikası, sağlık sisteminin; kurumlarını, hizmetlerini ve finansman düzenlemelerini etkileyen tüm eylemleri içermektedir. Sağlık politikası aynı zamanda, sağlık hizmetlerinin ötesinde sağlık üzerinde etkisi olan tüm kamu, özel ve gönüllü kuruluşların faaliyetlerini de içermektedir. Başka bir deyişle sağlık politikasının, sağlık hizmetlerinin sunumuna yönelik stratejiler veya yaklaşımlar oluşturan birbiriyle ilişkili kararlar ağı olduğu söylenebilir. Ayrıca sağlık politikaları, politika oluşturma sürecinin en doğru sonuca ulaşabilmesi için mevcut sağlık hizmetlerinin yanı sıra sağlığı etkileyen her türlü sosyal, ekonomik ve çevresel etkilerin de araştırılmasını gerektirmektedir (Atabey, 2020). Sonuçlar: Bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, her ne kadar hem ülkemizde hem de Dünya’nın pek çok ülkesinde biyolojik temelli sağlık politikaları ve buna dayalı hizmet sunumunun olgusal gerçekliğine rağmen, sağlık; biyolojik, psikolojik ve sosyal bileşenleri ile beraber sistemli bir bütünün çerçevesini oluşturmaktadır. Başka bir deyişle sağlık salt biyolojik bir iyilik hali olmayıp, psikolojik ve sosyal boyutları da ayrılamaz, bölünemez özelliklere sahip olup, kritik öneme haizdir. Ruh sağlığı, bireylerin zihinsel, duygusal ve sosyal iyi olma halini ifade eder. Ruh sağlığı politikaları ise toplumun ruh sağlığını koruma ve iyileştirme amacıyla geliştirilen stratejiler, yasalar ve uygulamalardır. Sosyal politika ise, toplumun genel refahını artırmayı hedefleyen, özellikle sağlık, eğitim, sosyal güvenlik ve istihdam gibi alanlarda yapılan düzenlemeler ve uygulamaları içermektedir. Genel sağlığın uzmanlık alanlarından olan ruh sağlığı alanı ise sosyal, ekonomik ve çevresel koşulları ve özellikleri ile kompakt ve simbiyotik bir ilişki içinde olup, ruh sağlığı ve ruh sağlığı hizmetlerinin bu yapısal değişkenlere yönelik duyarlılığı yüksektir. Dolayısıyla ruh sağlığı ve ruh sağlığı hizmet sunumu sosyal politikanın fonksiyonları ve araçları ile simbiyotik bir ilişki içinde olup, bu ilişkinin varlığı zorunlu bir sonuçtur.

Keywords

Ethical Statement

Yazım kurallarına azami ölçüde özen gösterilmiştir.

Thanks

Teşekkür ederim

References

  1. Atabey, S. E. (2020). Sağlık Sistemleri ve Sağlık Politikası (4. Baskı). Ankara: Gazi Kitabevi
  2. Amerio, A., Vai, E., Bruno, E., Costanza, A., Escelsior, A., Odone, A., Berardis, D. D., Aguglia, A., Serafini, G., Amore, M., & Ghaemi, S. N. (2023). COVID-19 impact on the Italian community-based system of mental health care: Reflections and lessons learned for the future. Clinical Psychopharmacology and Neuroscience, 21(1), 2–9.
  3. Aravacik, E. D. (2018). Social Policy and the Welfare State. In Public Economics and Finance. Intech Open, London. Retrieved February 25, 2022 from https://www.intechopen.com/chapters/64579
  4. Çubuk, A. (1979). Sosyal Politika. Ankara: İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Yayını.
  5. Bambra, C. (2011). Health inequalities and welfare state regimes: theoretical insights on a public health ‘puzzle’. Journal of Epidemiology & Community Health, 65(9), 740-745.
  6. Barker, R. L. (2003). The Social Work Dictionary. NASW Press.
  7. Brown, R., Martin, D., Hickman, N., & Barber, P. (2023). Mental health law in England and Wales: A guide for mental health professionals. Sage.
  8. Carbone, S. (2023). The management of mental health, and service networks in Italy. International Journal of Mental Health Promotion, 25(8), 927-935.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Preventative Health Care, Social Determinants of Health, Mental Health Services

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 30, 2024

Submission Date

June 7, 2024

Acceptance Date

July 2, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 15 Number: 3

APA
Akgül, İ. (2024). Ruh sağlığı ve sosyal politika. Turkish Journal of Clinics and Laboratory, 15(3), 321-336. https://doi.org/10.18663/tjcl.1497328
AMA
1.Akgül İ. Ruh sağlığı ve sosyal politika. TJCL. 2024;15(3):321-336. doi:10.18663/tjcl.1497328
Chicago
Akgül, İsmail. 2024. “Ruh Sağlığı Ve Sosyal Politika”. Turkish Journal of Clinics and Laboratory 15 (3): 321-36. https://doi.org/10.18663/tjcl.1497328.
EndNote
Akgül İ (September 1, 2024) Ruh sağlığı ve sosyal politika. Turkish Journal of Clinics and Laboratory 15 3 321–336.
IEEE
[1]İ. Akgül, “Ruh sağlığı ve sosyal politika”, TJCL, vol. 15, no. 3, pp. 321–336, Sept. 2024, doi: 10.18663/tjcl.1497328.
ISNAD
Akgül, İsmail. “Ruh Sağlığı Ve Sosyal Politika”. Turkish Journal of Clinics and Laboratory 15/3 (September 1, 2024): 321-336. https://doi.org/10.18663/tjcl.1497328.
JAMA
1.Akgül İ. Ruh sağlığı ve sosyal politika. TJCL. 2024;15:321–336.
MLA
Akgül, İsmail. “Ruh Sağlığı Ve Sosyal Politika”. Turkish Journal of Clinics and Laboratory, vol. 15, no. 3, Sept. 2024, pp. 321-36, doi:10.18663/tjcl.1497328.
Vancouver
1.İsmail Akgül. Ruh sağlığı ve sosyal politika. TJCL. 2024 Sep. 1;15(3):321-36. doi:10.18663/tjcl.1497328

Cited By