Research Article

EKONOMİK VE PSİKOLOJİK BELİRSİZLİK BAĞLAMINDA DOOM SPENDİNG: KAVRAMSAL BİR MODEL ÖNERİSİ

Volume: 9 Number: 19 January 31, 2026
TR EN

EKONOMİK VE PSİKOLOJİK BELİRSİZLİK BAĞLAMINDA DOOM SPENDİNG: KAVRAMSAL BİR MODEL ÖNERİSİ

Abstract

Bu çalışma, ekonomik ve psikolojik belirsizliklerin bireylerin duygusal durumları ve tüketim davranışları üzerindeki etkisini inceleyen kavramsal bir model önermektedir. Belirsizlik → duygusal bozukluk → doom spending süreci temel alınarak oluşturulan modelde, sosyal medya maruziyetinin bu ilişkiyi güçlendirici, finansal okuryazarlığın ise zayıflatıcı etkileri olduğu varsayılmıştır. Türkiye özelinde özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde gözlenen irrasyonel harcama davranışları, modelin geçerliliğini destekler niteliktedir. Model, tüketici psikolojisi, davranışsal ekonomi ve dijital medya etkilerini bütüncül olarak ele alması açısından literatüre disiplinlerarası bir katkı sunmaktadır. Ayrıca bu çalışma, sosyal medya içerikleri ve finansal okuryazarlık düzeylerinin doom spending davranışları üzerindeki etkilerinin gelecek araştırmalarda ampirik olarak test edilmesine zemin hazırlamaktadır

Keywords

References

  1. Aktaş, H., & Erkan, H. (2024). Belirsizlik ortamında bireysel harcama motivasyonları: Pandemi sonrası dönemde davranışsal etkiler. Tüketici ve Pazar Araştırmaları Dergisi, 11(1), 17–39. https://www.proquest.com/dissertations-theses/sağlık-iletişimi-ve-panik-söylemi-yeni-medyada/docview/3122662576/se-2?accountid=191755
  2. Bachmann, R., Elstner, S., & Sims, E. R. (2013). Uncertainty and economic activity: Evidence from business survey data. American Economic Journal: Macroeconomics, 5(2), 217–249. DOI: 10.1257/mac.5.2.217.
  3. Baker, S. R., Bloom, N., & Davis, S. J. (2016). Measuring Economic Policy Uncertainty. Quarterly Journal of Economics, 131(4), 1593–1636. https://doi.org/10.1093/qje/qjw024
  4. Başçı,E.(2005).Credit growth in Turkey: drivers and challenges. Bank for International Settlements, BIS Papers No. 28. https://www.bis.org/publ/bppdf/bispap28y.pdf.
  5. Baumeister, R. F. (2002). Yielding to temptation: Self‐control failure, impulsive purchasing, and consumer behavior. Journal of Consumer Research, 28(4), 670–676. https://doi.org/10.1086/338209
  6. Ben Salah A, DeAngelis BN, al'Absi M. Uncertainty and psychological distress during COVID-19: What about protective factors? Curr Psychol. 2022 May 28:1-8. doi: 10.1007/s12144-022-03244-2. Epub ahead of print. PMID: 35669208; PMCID: PMC9145118. https://doi.org/10.1086/338209
  7. Bloom, N. (2014). Fluctuations in uncertainty. Journal of Economic Perspectives, 28(2), 153–176. DOI: 10.1257/jep.28.2.153
  8. Bonciani, D., & Roye, B. (2015). Uncertainty shocks, banking frictions and economic activity. ECB Working Paper Series, No. 1785. https://doi.org/10.1016/j.jedc.2016.09.008

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Digital Marketing, Consumer Behaviour

Journal Section

Research Article

Publication Date

January 31, 2026

Submission Date

October 10, 2025

Acceptance Date

December 24, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 9 Number: 19

APA
Karadağ, M. (2026). EKONOMİK VE PSİKOLOJİK BELİRSİZLİK BAĞLAMINDA DOOM SPENDİNG: KAVRAMSAL BİR MODEL ÖNERİSİ. İstanbul Ticaret Üniversitesi Girişimcilik Dergisi, 9(19), 201-216. https://doi.org/10.55830/tje.1801065
AMA
1.Karadağ M. EKONOMİK VE PSİKOLOJİK BELİRSİZLİK BAĞLAMINDA DOOM SPENDİNG: KAVRAMSAL BİR MODEL ÖNERİSİ. İstanbul Ticaret Üniversitesi Girişimcilik Dergisi. 2026;9(19):201-216. doi:10.55830/tje.1801065
Chicago
Karadağ, Mümine. 2026. “EKONOMİK VE PSİKOLOJİK BELİRSİZLİK BAĞLAMINDA DOOM SPENDİNG: KAVRAMSAL BİR MODEL ÖNERİSİ”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Girişimcilik Dergisi 9 (19): 201-16. https://doi.org/10.55830/tje.1801065.
EndNote
Karadağ M (January 1, 2026) EKONOMİK VE PSİKOLOJİK BELİRSİZLİK BAĞLAMINDA DOOM SPENDİNG: KAVRAMSAL BİR MODEL ÖNERİSİ. İstanbul Ticaret Üniversitesi Girişimcilik Dergisi 9 19 201–216.
IEEE
[1]M. Karadağ, “EKONOMİK VE PSİKOLOJİK BELİRSİZLİK BAĞLAMINDA DOOM SPENDİNG: KAVRAMSAL BİR MODEL ÖNERİSİ”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Girişimcilik Dergisi, vol. 9, no. 19, pp. 201–216, Jan. 2026, doi: 10.55830/tje.1801065.
ISNAD
Karadağ, Mümine. “EKONOMİK VE PSİKOLOJİK BELİRSİZLİK BAĞLAMINDA DOOM SPENDİNG: KAVRAMSAL BİR MODEL ÖNERİSİ”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Girişimcilik Dergisi 9/19 (January 1, 2026): 201-216. https://doi.org/10.55830/tje.1801065.
JAMA
1.Karadağ M. EKONOMİK VE PSİKOLOJİK BELİRSİZLİK BAĞLAMINDA DOOM SPENDİNG: KAVRAMSAL BİR MODEL ÖNERİSİ. İstanbul Ticaret Üniversitesi Girişimcilik Dergisi. 2026;9:201–216.
MLA
Karadağ, Mümine. “EKONOMİK VE PSİKOLOJİK BELİRSİZLİK BAĞLAMINDA DOOM SPENDİNG: KAVRAMSAL BİR MODEL ÖNERİSİ”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Girişimcilik Dergisi, vol. 9, no. 19, Jan. 2026, pp. 201-16, doi:10.55830/tje.1801065.
Vancouver
1.Mümine Karadağ. EKONOMİK VE PSİKOLOJİK BELİRSİZLİK BAĞLAMINDA DOOM SPENDİNG: KAVRAMSAL BİR MODEL ÖNERİSİ. İstanbul Ticaret Üniversitesi Girişimcilik Dergisi. 2026 Jan. 1;9(19):201-16. doi:10.55830/tje.1801065