Türkiye’de denetleme, cezalar ve trafik güvenliği göstergeleri arasındaki ilişkiler: 2008-2012 yılları analizi
Abstract
Amaç: Trafik denetiminin amacı, psikolojik caydırma ve öğrenme kuramı ilkelerine dayalı olarak yollarda trafik kurallarına ve düzenlemelerine tam uyumu sağlamaktır. Bu çalışmanın amacı Türkiye’de trafik denetimlerinin ve cezaların trafik kazaları, yaralanmaları ve ölümleri ile ilişkisini incelenmektir. Yöntem: Çalışmada 2008-2012 dönemine ait 81 ilin trafik denetleme, ceza ve kaza verileri kullanılmıştır. Bu amaçla, 81 ilde söz konusu dönemde araç başına düşen denetleme, ceza, kaza, yaralı ve ölümlere ilişkin trafik güvenliği göstergeleri hesaplanmış ve ilgili değişkenler arasındaki korelasyonlar incelenmiştir. Bulgular: Kaza, yaralanma ve ölüm oranın azaltılmasında, ceza sayısının denetim sayısından daha etkili olduğu gözlenmiştir. Denetim türleri arasında en yüksek düzeyde negatif anlamlı ilişki alkol denetimleri ile kaza riskine ilişkin çeşitli değişkenler arasında bulunmuştur. Emniyet kemeri ve aşırı hız denetimleri de trafikteki ölüm, yaralanma ve kazaları azaltmada anlamlı etkiye sahiptir. Genel olarak denetim/ceza ile trafik kazaları, ölümleri ve yaralanmaları arasındaki korelasyonlar -0,30 civarındadır. Bu da denetleme ve/veya ceza sayısının Türkiye’de kazaları %10 düzeyinde azalttığına işaret etmektedir. Sonuç: Hem beş yıllık toplamda, hem de yıllar bazında, trafik denetimlerinin ve cezalarının başta ölü, yaralı ve kaza sayısı olmak üzere, farklı trafik güvenliği göstergeleriyle negatif yönde ilişkili olduğu bulunmuştur.
Keywords
Trafik kazası, trafik güvenliği, trafik denetimi etkinliği, trafik cezası
References
- WHO (World Health Organization). WHO Global Status Report on Road Safety 2013: Supporting a Decade of Action [online]. WHO Press; 2014 [cited 2015 http://www.who.int/violence_injury_pr evention/road_safety_status/2013/repo rt/en/. Accesed March 19, 2013. at:
- IRTAD (International Traffic Safety Data and Analysis Group). Road Safety Annual Report 2013 [online]. IRTAD Press; http://www.internationaltransportforu m.org/pub/pdf/13IrtadReport.pdf. Accessed February 19, 2015. at:
- Sümer N, Kaygısız Ö. Trafik kazalarında Türkiye’nin Dünya’daki yeri. Ankara Trafik 2014;52(12):4-9. Trafik Dergisi
- TUİK (Türkiye İstatistik Kurumu). Karayolu trafik istatistikleri, 2013 [online]. http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBulten leri.do?id=18510. Accessed February 19, 2015. at:
- ETSC (European Transport Safety Council). Traffic Law Enforcement in the EU: An Overview [online]. ETSC Press; 2006. http://archive.etsc.eu/documents/Traff ic_Law_Enforcement_in_the_EU_An_Over view_May_2006_ETSC.pdf. February 19, 2015. at: Accessed
- Porter BE. Enforcement. In: Porter BE, editor. Handbook of Traffic Psychology. Washington, Elsevier; 2011. p.441-453.
- ETSC (European Transport Safety Council). Police Enforcement Strategies to Reduce Traffic Casualties in Europe [online]. ETSC Press; 1999 Available at: Accessed February 19, 2015.
- Elvik R, Vaa T, Erke A, Sorensen M, editors. The Handbook of Road Safety Measures. Bingley: Emerald Group Publishing; 2009.
- Sümer N. Trafik kazalarında sosyal psikolojik etmenler: sürücü davranışları, becerileri ve sosyal politik çevre. Türk Psikoloji Yazıları 2002;5:1-36.
- Zaidel, D. M. The impact of enforcement on accidents [online]. The ‘Escape” Project (Enhanced Safety Coming from Appropriate Police Enforcement) Press; 2002. http://virtual.vtt.fi/virtual/proj6/escap e/escape_d3.pdf. Accessed February 19, 2015. at: