Gender related issues

Abstract

Cinsiyet büyük oranda doğumda belirlenirken; toplumsal cinsiyet, toplumsal açıdan belirlenmiş görev ve sorumlulukların dağılımı ile nitelendirilen bir cinsiyet yorumlamasına atıfta bulunmaktadır. Toplum tarafından oluşturulan cinsiyet kalıpları, kadın ve erkekleri basitçe birbirinden farklılaştırmakla kalmayıp, sosyal kaynaklara erişimi, fırsatların kullanımını, sorumlulukların ve kaynakların dağılımını da önemli ölçüde etkilemektedir. Kadınlar yaşamlarının farklı dönemlerinde cinsiyet eşitsizliklerinden kaynaklanan farklı risklerle karşı karşıya kalmaktadır. Cinsiyet eşitliği ulusal ve uluslararası düzenlemelerle güvence altına alınmış olmasına karşın dünyada toplumsal cinsiyet eşitliğinin tam olarak sağlanabildiği hiç bir ülke yoktur. Bununla birlikte bu eşitsizlik bazı bölgelerde daha belirgindir. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği, Türkiye’nin de önemli sorunlarından biridir. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği her geçen gün büyümektedir ve bu gerileme birçok açıdan kadınların günlük yaşamlarını önemli bir biçimde etkilemektedir. Bu çalışmada cinsiyet eşitsizliğinin kadınların yaşamı üzerindeki etkileri, toplumsal cinsiyet eşitliğine dayalı politika uygulayan ve uygulamayan ülkeler karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Cinsiyet eşitliği ve ülkelerdeki ilgili temel göstergeler incelenmiş ve özgün tablolar oluşturulmuştur.

Keywords

• Gender,gender discrimination,women

References

1. 1. World Health Organization (WHO) Gender and Health Technical Paper. http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/63998/1/WHO_FRH_WHD_98.16.pdf. Erişim tarihi: Ekim 11,2016
2. 2. Akın A. Toplumsal cinsiyet (gender) ayırımcılığı ve sağlık. Toplum Hekimliği Bülteni 2007;26(2):1-9.
3. 3. Eroğlu F. Avrupa Ülkeleri Anayasalarında Toplumsal Cinsiyet ve Kadın-Erkek Eşitliği ile İlgili Düzenlemeler. Ankara: Türkiye Büyük Millet Meclisi Araştırma Merkezi, 2011
4. 4. Kültürler Arası İletişim Sempozyumu Bildiriler Kitabı. Toplumsal Cinsiyet Ayrımcılığının kadın statüsüne yansımaları. Gümüşhane: Gümüşhane Üniversitesi Yayınları, 2006.
5. 5. 2008-2013 Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ulusal Eylem Planı. Erişim adresi: http://kadininstatusu.aile.gov.tr/ulusal-eylem-planlari/toplumsal-cinsiyet-esitligi-ulusal-eylem-plani Erişim tarihi: Mayıs 2, 2017
6. 6. Dursun Ç. Öztürk R. Evliyaoğlu G. Becerikli SY. Poyraz B. Memiş E. Ankara Üniversitesi Toplumsal Cinsiyet Eşitliği İklimi ve Kültürü Araştırma Raporu. Ankara,2013.
7. 7. WHO Gender Fact Sheets. http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs403/en/. Erişim tarihi: Ekim 11, 2016
8. 8. Öner C. Sağlığın Sosyal Belirleyicileri ve Yaşam Kalitesi ile İlişkisi. Turkiye Klinikleri J Fam Med-Special Topics 2014;5(3):15-8.

9. 9. Ökten Ş. Toplumsal Cinsiyet ve İktidar: Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin Toplumsal Cinsiyet Düzeni. Uluslar arası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2009;2(8):302-312.
10. 10. Şimşek H. Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliğinin Kadın Üreme Sağlığına Etkisi: Türkiye Örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 2011;25(2):119-126
11. 11. Türmen T. Sağlık ve Kadın. Akın A, editör. Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Sağlığı. Hacettepe Üniv. Kadın Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi (HÜK- SAM). HÜ Yayınları; 2003.
12. 12. Özvarış ŞB. Toplumsal Cinsiyet, Kadın ve Sağlık. Hacettepe Tıp Dergisi 2008; 39:168-174
13. 13. Kılıç M. Arslanyılmaz M. Özvarış ŞB. Savaş ve Çatışma Ortamında Kadın Sağlığı. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 2015;24(6): 237-244.
14. 14. Tuzcu A. Ilgaz A. Göçün Kadın Ruh Sağlığı Üzerine Etkileri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 2015; 7(1):56-67.
15. 15. Aksu TF. Woman in Migration: Beyond Statistics. World Medical Journal 2016;6:84-85
16. 16. Cengiz D. Zorunlu Göçün Mekansal Etkileri ve Yerel Halkın Algısı; Kilis Örneği. International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 2015;10(2):101-122
17. 17. United Nations Development Programme (UNDP) Gender Inequality Index. http://www.undp.org/content/dam/turkey/docs/Publications/hdr/HDR2014%20FAQ%20GII%20EN.pdf. Erişim tarihi: Ekim 14,2016
18. 18. UNDP Human Developmen Reports. http://hdr.undp.org/en/composite/GII. Erişim tarihi: Ekim 18, 2016
19. 19. World Economic Forum The Global Gender Gap Report. http://www3.weforum.org/docs/GGGR16/WEF_Global_Gender_Gap_Report_2016.pdf. Erişim tarihi: Ekim 31, 2016
20. 20. Demirdirek H. Şener Ü. Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi. Ankara: TEPAV, 2014
21. 21. Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ile İlgili Yasal Çerçeve. http://aciktoplumvakfi.org.tr/pdf/akademi14122015.pdf. Erişim tarihi: Ekim 13,2016
22. 22. Özaydınlık K. Toplumsal Cinsiyet Temelinde Türkiye’de Kadın ve Eğitim. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 2014;14(33):93-112.
23. 23. United Nations Millennium Project. http://www.unmillenniumproject.org/goals/gti.htm#goal3. Erişim tarihi: Ekim 13, 2016
24. 24. Sürdürülebilir Kalkınma İçin 2030 Gündemi. http://www.tr.undp.org/content/turkey/tr/home/post-2015/sdg-overview.html. Erişim tarihi: Kasım 14, 2016
25. 25. 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri. http://unesco.org.tr/dokumanlar/duyurular/skh.pdf. Erişim tarihi: Kasım 14, 2016
26. 26. World Economic Forum, The Global Gender Gap Report 2015. http://reports.weforum.org/global-gender-gap-report-2015/the-global-gender-gap-index-2015/. Erişim tarihi: Ekim 18, 2016
27. 27. Şahin M. Gültekin M. Toplumsal Cinsiyet Eşitliğine Dayalı Politika Uygulayan Ülkelerde Kadın ve Aile. Sosyal, Ekonomik ve Kültürel Araştırmalar Merkezi. SEKAM yayınları, 2014
28. 28. The Act on Equality Between Woman and Man. https://www.hsph.harvard.edu/population/womenrights/finland.women.05.pdf. Erişim tarihi: Ekim 19, 2010
29. 29. Worldbank gender statistics. http://databank.worldbank.org/data/reports.aspx?source=Gender%20Statistics. Erişim tarihi: Ekim 27, 2016
30. 30. World economic forum gender gap report 2015. http://reports.weforum.org/global-gender-gap-report-2015/. Erişim tarihi: Ekim 27, 2016
31. 31. Toplumsal Cinsiyet. http://www.toplumsalozgurluk.org/belgeler/ToplumsalCinsiyet.pdf. Erişim tarihi: Ekim 24, 2016
32. 32. Tanrıverdi O Yaşar N. Suudi Arabistan’da Kadın Hakları. Middle Eastern Analysis/ Ortadogu Analiz. 2013;5(50):70-78.
33. 33. Merter F. Kızların Okullaşması Açısından Bazı Avrupa Birliği Topluluğu Üyesi Ülkeler ve Asya Ülkelerinin Karşılaştırılması. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2007;(16):221-244.
34. 34. Şimşek H. Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin kadın üreme sağlığına etkisi: Türkiye örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Degisi, 2011;25(2):119-126.
35. 35. ‘Türkiye’de Toplumsal Cinsiyet, Kadın ve Sağlık’ Rapor. https://www.ttb.org.tr/en/index.php/tuem-haberler-blog/44-yeni-raporlar/945-qtuerkiyede-toplumsal-cinsiyet-kadn-ve-salkq-rapor. Erişim tarihi: Kasım 8, 2016
36. 36. Şavran TG. Sağlıkta Toplumsal Cinsiyet Eşitsizlikleri: Eskişehir'de Kırsal ve Kentsel Alanlarda Kadın Sağlığı. Fe Dergisi: Feminist Elestiri. 2014;6(1):98-116.
37. 37. Braveman P. Health disparities and health equity: concepts and measurement. Annu. Rev. Public Health. 2006:27,167-194.
38. 38. Varol ZS. Çiçeklioğlu M. Sağlık Hizmet Sunumunda Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği. Ege Tıp Dergisi 2016;55(3):122-128.
39. 39. Arda B. Türkiye’de Kadın Çalışmaları: Bilanço 1975- 2010. Tıbbın Cinsiyeti Ve Biyoetik Açısından Kadın bölümü. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayını; 2011. s.825-846.
40. 40. Harryson L. Novo M. Hammarström A. Is gender inequality in the domestic sphere associated with psychological distress among women and men? Results from the Northern Swedish Cohort. Journal of Epidemiology and Community Health. 2012;66(3):271-277.
41. 41. Kocabacak S. Kadın Yoksulluğu ve Kadın Sağlığı Üzerine Yansımaları. Sosyal Güvence Dergisi, 2014;1(6):135-161.
42. 42. WHO Health Statistics 2016 .http://www.who.int/gho/publications/world_health_statistics/2016/en/. Erişim tarihi: Kasım 8, 2016
43. 43. WHO Turkey Statistics. http://www.who.int/countries/tur/en/. Erişim tarihi: Kasım 8, 2016
44. 44. Dünya Bankası Dünya Kalkınma Raporu 2012. http://documents.worldbank.org/curated/en/753081468338506032/pdf/646650V10WDR0B0URKISH0Overview02012.pdf. Erişim tarihi: Kasım 14, 2016
45. 45. Aslan D. Kadınlar Arasında Tütün Kullanımının Dinamikleri. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 2016;25(özel sayı):13-26.
46. 46. Hiscock R. Bauld L. Amos A. Fidler J. A. Munafò M. Socioeconomic status and smoking: a review. Annals of the New York Academy of Sciences. 2012;1248(1):107-123.
47. 47. Karlıkaya C. Öztuna F. Solak ZA. Özkan M. Örsel O. Tütün Kontrolü. Toraks Dergisi, 2006;7(1):51-64.006
48. 48. Aksu B. Sivil toplum kuruluşları için toplumsal cinsiyet rehberi. Ankara: STGM Yayınları, 2008
49. 49. Piyal, B. Politik Hedefler ve Öncelikli Görevler-Çevre. HASUDER Türkiye Sağlık Raporu 2014 Türkiye’de Sağlığı Geliştirme Bölümü, Ankara 2014. s.1-5.
50. 50. Unicef Education Overview. https://data.unicef.org/topic/education/overview/. Erişim tarihi: Kasım 9, 2016
51. 51. Alkan A. Erdem R. Çelik R. Sağlık Alanındaki Ayrımcı Tutum ve Davranışlar: Kavramsal Bir İnceleme. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 2016;19(3):365-390.
52. 52. Türkçelik E. Türkiye’de Toplumsal Cinsiyet Ayrımcılığı, Sorunlar, Gelişmeler. HASUDER Türkiye Sağlık Raporu 2014 Kadın Sağlığı, Üreme Sağlığı Bölümü, Ankara 2014. s.113-119.