Çok merkezli sağlık araştırmalarında tasarım etkisinin tahmini ve örnek büyüklüğüne etkisi
Abstract
Amaç: Bu makalenin amacı, tasarım etkisi (Deff) değerinden yararlanarak, çok merkezli araştırmalarda farklı sınıf içi korelasyon katsayıları için örneklem büyüklüğünü incelemektir. Yöntem: Çok merkezli çalışmalar çok sayıda metodolojik ve ekonomik avantaj sağlar. Kümelenmiş / gruplanmış bir yapının söz konusu olduğu durumlarda küme ilişkili veriler ile karşılaşılmaktadır. Bu tür veriler, bireylerin çok farklı şekillerde gruplanabilir olmasından dolayı, çoğunlukla sosyal, davranış ve sağlık bilimlerinde ortaya çıkmaktadır. Basit rasgele örnekleme yöntemine göre kompleks bir tasarımla üretilen tahminlerin hassaslığındaki fark, tasarım etkisi olarak bilinmektedir. Tasarım etkisi bir araştırma istatistiğidir. Büyük ölçekli örneklem araştırmalarında, çıkarımlar genellikle araştırma yapılan örneklemin rasgeleliği ilkesine dayanır. Böyle bir yaklaşımla, rasgeleliğin yalnızca örneklemin oluşturulmasındaki olasılık mekanizmasından kaynaklandığı varsayılır. Bulgular: Tasarım etkisinin iyi bir tahmini kümelenmenin söz konusu olduğu araştırmalarda en uygun örneklem büyüklüğünü hesaplamak için kritik önem taşır. Kümeleme, gerçek kitle varyansını olduğundan daha düşük tahmin eder ve bu eğer doğru tahmin edilmiş ise, aynı büyüklükteki basit rasgele örneklemden elde edilecek standart hatalardan büyük olan standart hatalara yansır. Sonuç: Tasarım etkisi ölçülen göstergeye göre kümeler arasındaki heterojenliği hesaplamak için bir "düzeltme faktörü" dür. Unutulmamalıdır ki, Deff bir çarpım faktördür, bu nedenle bir araştırmada Deff değerinin 2 olarak hesaplanması, araştırmada dikkate alınacak örneklem büyüklüğünün iki kat daha fazla olması demektir.
Keywords
Çok merkezli araştırma, küme tabanlı araştırma, örneklem büyüklüğü, araştırma tasarımı, tasarım etkisi
References
- Anello C, O’Neill RT, Dubey S. Multicentre trials: a US regulatory perspective. Stat Methods Med Res 2005; 14(3): 303-318.
- Vierron E, Giraudeau B. Sample size calculation for multicenter randomized trial: taking the centre effect into account. Contemp Clin Trials 2007; 28(4): 451-458.
- Localio AR, Berlin JA, Ten Have TR, Kimmel SE. Adjustments for center in multicenter studies: an overwiev. Ann Inter Med 2001; 135(2): 112-123.
- Bland JM. Cluster randomised trials in the medical literature: two bibliometric surveys. BMC Med Res Methodol 2004; 4: 21.
- Perera R, Glasziou P. A simple method to correct for the design effect in systematic reviews of trials using paired dichotomous data. J Clin Epidemiol 2007; 60(9): 975-978.
- Gambino JG. Design effect caveats. Am Stat 2009; 63(2): 141-146.
- Kish L. (1965) Survey Sampling. John Wiley and Sons, Inc. London.
- Liu J, Iannacchione V, Byron M. Decomposing design effects for stratified sampling. In: Proceedings of the American Statistical Association’s Section on Survey Section on Survey Research Methods – JSM 2012 Research Methods, 2012.
- Kaiser R, Woodruff BA, Bilukha O, Spiegel PB, Salama P. Using design effects from previous cluster surveys to guide sample size calculation in emergency settings. Disasters 2006; 30(2): 199-211.
- Bell BA, Onwuegbuzie AJ, Ferron JM, Jiao QG, Hibbard ST, Kromrey JD. Use of design effects and sample weights in complex health survey data: A review of published articles using data from 3 commonly used adolescent health surveys. Am J Public Health 2012; 102(7): 1399-1405.