0-10 Yaş Grubu Çocuklara Yönelik Çocuk Şiir Kitaplarına İlişkin Fiziksel ve İçerik Özelliklerin İncelenmesi
Abstract
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Nilüfer Belediyesi Şiir Kütüphanesi ve Misi Çocuk Kütüphanesinde en çok ödünç alınan çocuk şiir kitaplarının fiziksel, iç yapı ve resimleme özelliklerinin incelenerek, kitapların çocuk edebiyatı ilkelerine uygunluğunun belirlenmesidir. Yöntem: Şiir Kütüphanesi ve Misi Çocuk Kütüphanesi dermesinde bulunan ve ödünç alınan 98 kitap bu araştırma kapsamında değerlendirilmiştir. Verilerin doküman incelemesi yoluyla toplandığı çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmadan elde edilen bulgulara göre; kitapların %95,9’u orta büyüklük, %61,2’si dikiş ciltleme, %95,9’u saman kağıt ve %40,8’i 71 ve daha fazla sayfa fiziksel özelliklerine sahiptir. Sayfa düzeni ve dilbilgisi özelliklerinin incelendiği aşamada; kitapların %42,9’u tek satır aralıkla, %56,1’i 12 yazı puntosu ile %91, 8’i sola yaslı olarak yazılmış ve %55,1’inde noktalama işaretleri kullanılmıştır. Kitapların resimlendirme özellikleri açısından; %88,8’inde kapak resmi içerikle uyumlu, %73,5’inde resimlerde duygu ifadelerine yer verildiği, %44,9’unda resimlerin renkli olduğu, %74,5’inde her sayfada resim olmadığı ve %60,2’sinde aynı sayfadaki resimlerle metinlerin birbirini tamamladığı tespit edilmiştir. Kitapların iç yapı özelliklerine göre; %34,7’sinde ‘değerler’ teması işlenmiş ve %64,3’ünün pastoral türde yazıldığı belirlenmiştir. Sonuç: Nilüfer Belediyesi Şiir Kütüphanesi ve Misi Çocuk Kütüphanesinden ödünç alınan çocuk şiir kitaplarının çoğunluğunda yazar tanıtımının olduğu, en fazla ödünç alınan çocuk şiir kitabının Fazıl Hüsnü Dağlarca’ya, ikinci olarak ise Mavisel Yener ve Aytül Akal’a ait olduğu saptanmıştır. Kitapların çoğunluğunda resimleyen vardır ve en fazla resimleyen Mustafa Delioğlu’dur. Çocuk şiir kitaplarını en çok yayımlayan yayınevi Yapı Kredi, ikinci olarak ise Can Çocuk olmuştur. Çocuk şiir kitaplarının basım yıllarının en çok 2012 ve 2008 yıllarına ait kitaplar olduğu ve kitapların çoğunluğunun birinci basım olduğu belirlenmiştir. Çocuk şiir kitaplarının çoğunluğunda yaş bilgisi bulunmamaktadır. Özgünlük: Çocuk kitaplarının fiziksel, içerik ve resimlendirme unsurlarını inceleyen çalışmalar yapılmaktadır. Ancak şiir kitapları ile ilgili çalışmalara literatürde fazla rastlanmamıştır. Çalışma, çocuk şiir kitaplarının fiziksel ve içerik özelliklerini incelemesi açısından özgündür. Çalışmanın, çocuk şiir kitaplarına ve kütüphane koleksiyonlarındaki yerine dikkat çekeceği düşünülmektedir.
Keywords
çocuk edebiyatı, çocuk şiir kitapları, fiziksel özellikler, içyapı özellikleri, çocuk kütüphanesi
Thanks
Bu çalışmayı gerçekleştirebilmek adına verileri elde etmemizde bize gerekli desteği sağlayan Bursa Nilüfer Belediyesi Kütüphane Müdürü Şafak Baba Pala’ya, kitapları ödünç almamız esnasında bize yardımcı olan Şiir Kütüphanesi ve Misi Çocuk Kütüphanesi çalışanlarına ve listelerin hazırlanması aşamasında iletişim halinde olduğumuz Aylin Ertürk’e değerli yardımlarından dolayı çok teşekkür ederiz.
References
- Altuntaş, İ. (2018). Ayla çınaroğlu’nun “şiir gemisi” adlı kitabının dil ve anlatım açısından incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 7(1), 237-253.
- Aslan, C., & Güldenoğlu, B. N. D. (2018). Çok satılan çocuk edebiyatı kitaplarında çocuk hakları üzerine bir çözümleme. Y. Karaman Kepenekçi ve P. Taşkın (Ed.), Prof. Dr. Emine AKYÜZ’e Armağan Akademisyenlikte 50 Yıl içinde (ss. 90-102), Pegem.
- Aytekin, H. (2016). Çocuk ve gençlik edebiyatı. Ankara: Anı Yayıncılık.
- Bağçeli Kahraman, P. & Özdemir, H. (2019). Resimli çocuk kitaplarının toplumsal cinsiyet rolleri açısından incelenmesi. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 13(27), 64-85. https://doi.org/10.29329/mjer.2019.185.4
- Bağçeli Kahraman, P. B., Kartal, T., & Yıldız, S. (2020). Resimli çocuk kitaplarında çocuk hakları. Çocuk Edebiyat ve Dil Eğitimi Dergisi, 3(2), 138-163.
- Balat, G. U., Kılıç, Z., Değirmenci, Ş., & Ünsal, F. Ö. (2017). Okul öncesi dönem çocuklarına yönelik resimli çocuk kitaplarında yer alan temel kavramların incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (44), 424-441. https://doi.org/10.21764/maeuefd.319461
- Brookshire, J., Scharff, L. F. V. & Moses, L. E. (2002). The influence of illustrations on children’s book preferences and comprehension. Reading Psychology, 23 (4). 323-339. https://doi.org/10.1080/713775287
- Budak, İ. & Budak, A. (2014). Nicel, nitel ve karma araştırmalarda örnekleme. S. Beşir Demir (Ed.). Eğitim araştırmaları nicel nitel ve karma yaklaşımlar içinde, pp. 215-242, Eğiten.
- Büyükalan, F. S., & Harmankaya, T. (2019). Ödüllü resimli çocuk kitaplarında çocuk haklarının incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 48(1), 769-791.
- Çakmak Güleç H. & Geçgel, H. (2005). Çocuk Edebiyatı, Kök.