Osmanlı Süreli Yayınlarında Batı Dünyasındaki Bilgi Kurumları ile İlgili Makaleler: Batılılaşma Bağlamında Bir Değerlendirme

Sinan Sümbül

doi:10.24146/tk.1284746

TR EN

Osmanlı Süreli Yayınlarında Batı Dünyasındaki Bilgi Kurumları ile İlgili Makaleler: Batılılaşma Bağlamında Bir Değerlendirme

Abstract

Amaç: Bu çalışmada, Osmanlı süreli yayınlarında neşredilen Batı ülkelerindeki bilgi kurumlarına dair makaleler incelenerek bunların, Osmanlı toplumunu bilgilendirici niteliklerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Kültür tarihinin önemli tanıklarından olan süreli yayınlar, yayınlandıkları dönemin hem siyasi hem de kültürel atmosferini yansıtması bakımından önemlidir. Süreli yayınlardan kültürel, toplumsal ve mesleki konulardaki gelişmeleri takip etmek mümkündür. Bu sebeple Osmanlı süreli yayınlarında Batı’daki bilgi kurumları hakkında yazılmış makaleleri odağa alan bir çalışma yapılmıştır.

Yöntem: Tarihsel yöntem ve belgesel tarama tekniği kullanılan çalışmada, konuyla ilgili 29 makaleye ulaşılmış ve bu makaleler incelenmiştir. İlgili makalelere Türkiye Diyanet Vakfı İslam Araştırmaları Merkezi (İSAM) Kütüphanesi Osmanlıca Makaleler Veri Tabanından erişilmiştir.

Bulgular: Osmanlı süreli yayınlarında yer alan makalelerde bilgi bilimleri alanındaki mesleki uygulamaların detaylarına girilmediği, çoğunlukla arşiv, müze ve kütüphanelerde bulunan bilgi kaynakları hakkında tanıtıcı bilgi verildiği tespit edilmiştir.

Sonuç: Çalışma sonucunda incelenen makalelerin bilgilendirme ve tanıtım amaçlı yazıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle ülkemizdeki mesleki gelişime ve alan yazına katkıları sınırlı olmuştur.

Özgünlük: Bilgi bilimleri alanında Osmanlı süreli yayınlarında Batı’daki bilgi kurumları ile ilgili makaleleri değerlendiren ilk yayın olması çalışmanın özgün yanını oluşturmaktadır.

Keywords

Osmanlı Devleti, Osmanlı süreli yayınları, Batılılaşma, Batı ülkeleri, Bilgi kurumları

Articles on Information Institutions in the Western World in Ottoman Periodicals: An Evaluation in the Context of Westernization

Abstract

Purpose: This study aims to examine the articles published in the Ottoman periodicals about information institutions in Western countries and to reveal the effects of these publications in Turkey. Periodicals, being substantial witnesses of cultural history, are significant in reflecting the political and cultural atmosphere of the period in which they were published. It is possible to follow the developments in cultural, social, and professional issues from periodicals. So a study has been conducted to focus on the articles about Western countries released in Ottoman periodicals.

Method: In the study, which used the historical method and documentary scanning technique, 29 articles related to the subject were accessed and examined. Related articles were reached via the Turkiye Diyanet Foundation, Center for Islamic Studies Library (ISAM), and Ottoman Articles Database.

Findings: It was determined that in the articles in the related periodicals, the details of the professional practices in the field of information sciences were not given, and information was mostly given about the information sources in archives, museums, and libraries.

Implications: As a result of the study, it was concluded that the examined articles were written for informational and promotional purposes. Therefore, their contribution to our country’s professional development and literature is limited.

Originality: The originality of the study is that it is the first publication that evaluates the articles about Western information institutions in Ottoman periodicals in terms of information sciences.

Keywords

Ottoman Empire, Ottoman periodicals, Westernization, Western countries, Information institutions

References

Abdurrahman Şeref. (1333 [1917]). Berlin hazine-i evrâkında vesâik-i kâdime-i Osmaniye. Tarih-i Osmani Encümeni Mecmuası, 8(44), 65-92.
American Library Association. (2023). History. https://www.ala.org/aboutala/node/230/
Avanzade Mehmed Süleyman. (1308 [1892]). Dünyada en büyük kütübhâne. Maârif Mecmuası, 3(68), 253-254.
Avrupa kitabhâneleri. (1298 [1881]). Mecmua-i Ebüzziya, 2(17), 542-543.
Batı. (2022). Türk Dil Kurumu güncel Türkçe sözlük içinde. https://sozluk.gov.tr/
Boston kütübhâne-i cedidi. (1310 [1895]). Resimli Gazete, 4(197), 486.
Boston Public Library. (2023). BPL History. https://www.bpl.org/bpl-history/
Britannica. (2023). History of publishing. https://www.britannica.com/topic/publishing/The-age-of-earlyprinting-1450-1550
Britannica. (2023). Gasparino da Barzizza. https://www.britannica.com/biography/Gasparino-da-Barzizza
British Museum. (2023). Sir Hans Sloane. https://www.britishmuseum.org/about-us/british-museum-story/sirhans-sloane

Cerrahoğlu, İ. (1996). Garibü’l-Kur’ân. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 13, 379-380. https://islamansiklopedisi.org.tr/garibul-kuran
Columbia University. (2019). Library & Information Science. https://library.columbia.edu/about/policies/collection-development-policies-strategies/subject/library_information_science.html
Dewey, M. (1993). Dewey Onlu Sınıflama ve bağıntılı dizin 20. basımın Türkçe çeviri ve uyarlaması (F. N. Ayhan, Çev.). T.C. Kültür Bakanlığı Milli Kütüphane Başkanlığı.
Deutsches Museum. (2023). Gabriel von Seidl, 100 years of death. https://blog.deutsches-museum.de/2013/06/13/100-jahre-todestag-gabriel-von-seidl
Duman, H. (1986). İstanbul kütüphaneleri Arap harfli süreli yayınlar toplu kataloğu 1828-1928. The Research Centre for Islamic History Art and Culture.
Durmuş, İ. (2020) Muamma. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 30, 319-320. https://islamansiklopedisi.org.tr/muamma
Ebüzziya Tevfik. (1330 [1912]). Almanya’nın 1910 senesindeki kitap ihracatı. Mecmua-i Ebüzziya, 13(132), 109-113.
Erünsal İ. E. (1982). Kütüphanecilikle ilgili Osmanlıca metinler ve belgeler I. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi.
Erünsal İ. E. (1990). Kütüphanecilikle ilgili Osmanlıca metinler ve belgeler II. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi.
Erünsal İ. E. (2008). Tanzimat sonrası Türk kütüphaneciliği ile ilgili belgeler. Osmanlı Araştırmaları, XXXI, 229-339.
Fransa’da mevcut kitabhâneler ile kütüb mevcudu. (1302 [1884]). Mecmua-i Ebüzziya, 4(40), 1277-1278.
Georges Labit Museum. (2023). The Georges Labit Museum. https://www.museegeorgeslabit.fr/musee/
Hanioğlu, M. Ş. (1992). Batılılaşma. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 5, 148-152. https://islamansiklopedisi.org.tr/batililasma#1-giris
Haşim Veli. (1326 [1910]). Vatikan Kütübhânesi’nde âsar-ı İslamiyye. Sırât-ı Mustakîm, 6(138), 118.
Haşim Veli. (1326 [1910]). Vatikan Kütübhânesi’ndeki âsar-ı İslamiyye. Sırât-ı Mustakîm, 6(136), 91.
Haşim Veli. (1327 [1911]). Vatikan Kütübhânesi’nde asar-ı İslamiyye. Sırât-ı Mustakîm, 6(141), 167-168.
Haşim Veli. (1327 [1911]). Vatikan Kütübhânesi’ndeki âsar-ı İslamiyye. Sırât-ı Mustakîm, 6(139), 137.
Haşim Veli., (1327 [1911]). Vatikan Kütübhânesi’nde asar-ı İslamiyye. Sırât-ı Mustakîm, 6(140), 159.
İngiltere matbuatı. (1302 [1884]). Mecmua-i Ebüzziya, 4(38), 1215.
İngiltere Müzesinin dar’ül kırâesi. (1299 [1882]). Mecmua-i Ebüzziya, 2(23), 732-734.
İSAM. (2023). Osmanlıca makaleler veri tabanı. http://ktp.isam.org.tr/
İsviçre matbuatı. (1302 [1884]). Mecmua-i Ebüzziya, 4(38), 1216.
Kaptan, S. (1998). Bilimsel araştırma ve istatistik teknikleri (11. bs.). Tek Işık Web Ofset.
Karaaslan, Ü. (2011). Ta‘rîb. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 40, 26-28. https://islamansiklopedisi.org.tr/tarib
Keskin, İ. (2009). İkdam Gazetesi’nde okul kütüphaneleri hakkında yayınlanan bir makale ve düşündürdükleri.
İ. Keskin, M. H. Kutluoğlu, S. Pamuk (Yay. Haz.), Tülin Aren Armağanı içinde (ss. 133-146). Pamuk Yayıncılık.
M. Kazım. (1309 [1893]). Berlin Posta Müzesi. Resimli Gazete, III(137), 1135-1136.
McMenemy, D. (2018). Public Libraries in the UK - history and values. https://cdn.ymaws.com/www.cilip.org.uk/resource/resmgr/cilip_new_website/plss/l1_and_l2_ethics.pdf
Mehmet Ekrem. (1899). Fransa Bahriye Müzesine mahsus hediye-i kıymettâr. Mecmua-i Edebiye, 1(6), 4.
Mehmet Ekrem. (1900). Amerika’da kütübhâneler müessesesi (bir zengin). Mecmua-i Edebiye, 1(46), 4.
Milli Kütüphane. (2023, 4 Mart). Süreli yayınlar hakkında. https://dijital-kutuphane.mkutup.gov.tr/tr/periodicals
Münih’te Schack Resim Müzesi. (1310 [1894]). Resimli Gazete, 4(171), 171-172.
New York Public Library. (2023). History of the New York Public Library. Erişim adresi: https://www.nypl.org/help/about-nypl/history
New York’ta bir kitabhâne. (1300 [1883]). Mecmua-i Ebüzziya, 3(31), 990-991.
New York’ta yeni kütübhâne-i umûmi. (1330 [1912]). Mecmua-i Ebüzziya, 13(135), 215-217.
Odabaş, H. ve Odabaş, Z. Y. (2007). Osmanlıca metinler: matbaacılık, Osmanlı kütüphaneleri ve şehirleri. Türk Kütüphaneciler Derneği.
Özdemir, M. (1995). Elhamra Sarayı. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 11, 29-31. https://islamansiklopedisi.org.tr/elhamra-sarayi
Öztürk, S. (2000). İstanbul kütüphanelerinde bulunmayan bazı Arap harfli Türkçe süreli yayınlar. Simurg, 1(2-3), 130-137.
Paris Kütübhâne-i Kraliyesinde mevcud yazma kütüb-i şarkiye. (1286 [1869]). Ulûm Gazetesi, 2(13), 778-780.
Pinakothek. (2023). Sammlung Schack. https://www.pinakothek.de/en/visit/sammlung-schack
Posta müzesi. (1310 [1894]). Resimli Gazete, 4(191), 414-415.
Rukancı, F. ve Odabaş. H. (2006). Osmanlıca metinler: kütüphanecilik ve çeşitli alanlara ait belgelerin transkripsiyonu. Ankara Üniversitesi Basımevi.
Strauss, J. (1993). İstanbul’da kitap yayını ve basımevleri (E. Üyepazarcı, Çev.). Müteferrika: Kitabiyat Dergisi, 1, 5-17.
Şakiroğlu, M. H. (2012). Vatikan. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 42, 564-568. https://islamansiklopedisi.org.tr/vatikan
Şehabeddin. (1926). Münih’te Arma Museum. Milli Mecmua, 5(59), 957-958.
Şehabeddin. (1926). Münih’te Deutsches Museum. Milli Mecmua, 5(57), 925-927.
Şehabeddin. 1341 [1925]. Münih’te National Museum. Milli Mecmua, 2(37), 603-605.)
Tahir Harimi. (1924). Tarih-i medeniyette kütübhâneler. Mihrab Mecmuası, 1(12), 364-372.
Tahir Harimi. (1924). Tarih-i medeniyette kütübhâneler. Mihrab Mecmuası, 1(13-14), 452-455.
Tıbaâtın Fransa’da İntişârı. (1298 [1881]). Mecmua-i Ebüzziya, 2(17), 533-535.
Toulouse’da Georges Labit Müzesi. (1310 [1894]). Resimli Gazete, 4(178), 256-257.
Vatican Apostolic Library. (2023). History. https://www.vaticanlibrary.va/en/the-library/history-of-BAV.html
Yılmaz Şentürk, E. (2022). Avrupa’daki tasnif sistemlerine dair gelişmelerin Türk arşivcilik tarihine etkisi: arşivlerde usul ve kaide. Türk Kütüphaneciliği, 36(1), 90-119.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Library and Information Studies

Journal Section

Research Article

Authors

Sinan Sümbül ^*
Türkiye

Early Pub Date

September 29, 2023

Publication Date

September 30, 2023

Submission Date

April 18, 2023

Acceptance Date

July 18, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 37 Number: 3

DOI

https://doi.org/10.24146/tk.1284746

IZ

https://izlik.org/JA95PS42RD

APA

Sümbül, S. (2023). Osmanlı Süreli Yayınlarında Batı Dünyasındaki Bilgi Kurumları ile İlgili Makaleler: Batılılaşma Bağlamında Bir Değerlendirme. Türk Kütüphaneciliği, 37(3), 175-190. https://doi.org/10.24146/tk.1284746

AMA

1.Sümbül S. Osmanlı Süreli Yayınlarında Batı Dünyasındaki Bilgi Kurumları ile İlgili Makaleler: Batılılaşma Bağlamında Bir Değerlendirme. TL. 2023;37(3):175-190. doi:10.24146/tk.1284746

Chicago

Sümbül, Sinan. 2023. “Osmanlı Süreli Yayınlarında Batı Dünyasındaki Bilgi Kurumları Ile İlgili Makaleler: Batılılaşma Bağlamında Bir Değerlendirme”. Türk Kütüphaneciliği 37 (3): 175-90. https://doi.org/10.24146/tk.1284746.

EndNote

Sümbül S (September 1, 2023) Osmanlı Süreli Yayınlarında Batı Dünyasındaki Bilgi Kurumları ile İlgili Makaleler: Batılılaşma Bağlamında Bir Değerlendirme. Türk Kütüphaneciliği 37 3 175–190.

IEEE

[1]S. Sümbül, “Osmanlı Süreli Yayınlarında Batı Dünyasındaki Bilgi Kurumları ile İlgili Makaleler: Batılılaşma Bağlamında Bir Değerlendirme”, TL, vol. 37, no. 3, pp. 175–190, Sept. 2023, doi: 10.24146/tk.1284746.

ISNAD

Sümbül, Sinan. “Osmanlı Süreli Yayınlarında Batı Dünyasındaki Bilgi Kurumları Ile İlgili Makaleler: Batılılaşma Bağlamında Bir Değerlendirme”. Türk Kütüphaneciliği 37/3 (September 1, 2023): 175-190. https://doi.org/10.24146/tk.1284746.

JAMA

1.Sümbül S. Osmanlı Süreli Yayınlarında Batı Dünyasındaki Bilgi Kurumları ile İlgili Makaleler: Batılılaşma Bağlamında Bir Değerlendirme. TL. 2023;37:175–190.

MLA

Sümbül, Sinan. “Osmanlı Süreli Yayınlarında Batı Dünyasındaki Bilgi Kurumları Ile İlgili Makaleler: Batılılaşma Bağlamında Bir Değerlendirme”. Türk Kütüphaneciliği, vol. 37, no. 3, Sept. 2023, pp. 175-90, doi:10.24146/tk.1284746.

Vancouver

1.Sinan Sümbül. Osmanlı Süreli Yayınlarında Batı Dünyasındaki Bilgi Kurumları ile İlgili Makaleler: Batılılaşma Bağlamında Bir Değerlendirme. TL. 2023 Sep. 1;37(3):175-90. doi:10.24146/tk.1284746

Cited By

Osmanlı Eğitiminin İstanbul Basınına Zaman İçindeki Yansımaları (1918-1919)

Anadolu Journal of Educational Sciences International

https://doi.org/10.18039/ajesi.1586728