Research Article

Türk Kütüphaneciliği Dergisi Dijital Arşivindeki Bilimsel Makalelere Erişimin Artırılması: Türkçe Özlerden Anahtar Kelimeler Atanması

Volume: 38 Number: 4 December 30, 2024
EN TR

Türk Kütüphaneciliği Dergisi Dijital Arşivindeki Bilimsel Makalelere Erişimin Artırılması: Türkçe Özlerden Anahtar Kelimeler Atanması

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Türk Kütüphaneciliği dergisinin web sitesinde yer alan ve anahtar kelime ataması yapılmamış hakemli makalelere Türkçe özlerini kullanarak anahtar kelime atamaları gerçekleştirmektir. Bu sayede anahtar kelime eksikliği nedeniyle erişimde güçlük çekilen web arşivindeki çalışmalara daha etkin bir şekilde erişim sağlanması hedeflenmektedir. Yöntem: Çalışmada, 1995 ile 1999 yılları arasında anahtar kelime olmaksızın yayımlanmış olan 58 hakemli makale incelenmiştir. Anahtar kelime ataması için Türkçe özleri girdi olarak kullanılan YAKE algoritması kullanılmış, metinlerin işlenmesi için Zemberek doğal dil işleme aracı ve Python programlama dili tercih edilmiştir. Atanan anahtar kelimelerin anlamlılığı, Anlamlılık Kontrol Oranı (AKO) ve Ortalama Mutlak Hata (OMH) değerleri ile ölçülmüştür. Atanan anahtar kelimelerin bağlamsal geçerliliği üç uzman değerlendirici ile algoritmanın atadığı anahtar kelimeler arasında değerlendirici uyumunu ölçen AC1 oranı ile ölçülmüştür. Bulgular: Anahtar kelime ataması yapılan makalelerde en sık atama yapılan kelimelerin “kütüphane”, “bilgi”, “hizmet” ve “makale” olduğu tespit edilmiştir. Algoritmanın OMH değeri 0,099 olarak belirlenmiş, bu da algoritmanın yüksek doğrulukla anahtar kelime atadığını göstermektedir. Ancak, uzman değerlendiriciler ile algoritma tarafından atanan anahtar kelimeler arasında düşük seviyede uyum tespit edilmiştir. Sonuç: Çalışma, Türkçe özlerden anahtar kelime çıkarımı yapmanın dijital belge erişimini artırmada önemli bir yöntem olduğunu göstermektedir. Algoritmaların daha yüksek performans göstermesi için, uzmanlar tarafından belirlenen veri setleri ile eğitilmeleri gerekmektedir. Ayrıca, yapılandırılmış öz kullanımı ve öz metinlerin uzunluğunun artırılması önerilmektedir. Özgünlük: Bu çalışma bilimsel makalelerin Türkçe özlerden anahtar kelime çıkarımı yaparak dijital belge erişimini artırmaya yönelik özgün bir yaklaşım sunmaktadır. Kütüphanecilik ve Bilgi Bilim alanındaki dijitalleşmiş makaleleri web ortamından erişimin arttırılmasına yönelik yapılan ilk çalışmalardan biridir.

Anahtar Kelimeler

Anahtar kelime ataması , YAKE , Türkçe öz , dijital arşiv

References

  1. Akın, A. A. (2024). Zemberek-NLP: Natural Language Processing tools for Turkish (Versiyon 0.17.1) [Java; Windows]. https://github.com/ahmetaa/zemberek-nlp
  2. Aldemir, A., ve Oğuz, E. S. (2006). Sayısal dijital kültürün korunması: Web arşivleme. Türk Kütüphaneciliği, 20(3), 283-312. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tk/issue/48940/624280
  3. Alharbi, L. M., ve Swales, J. M. (2011). Arabic and English abstracts in bilingual language science journals: Same or different? Languages in Contrast, 11(1), 70-86. https://doi.org/10.1075/lic.11.1.06alh
  4. Allen, E. J., ve Weber, R. K. (2015). An exploration of indexed and non-indexed open access journals: Identifying metadata coding variations. Journal of Web Librarianship, 9(2-3), 65-84. https://doi.org/10.1080/19322909.2015.1020185
  5. An, S., ve Jung, J. J. (2021). A heuristic approach on metadata recommendation for search engine optimization. Concurrency and Computation: Practice and Experience, 33(3), e5407. https://doi.org/10.1002/cpe.5407
  6. Atanassova, I., Bertin, M., ve Larivière, V. (2016). On the composition of scientific abstracts. Journal of Documentation, 72(4), 636-647. https://doi.org/10.1108/JDOC-09-2015-0111
  7. Atılgan, D. (2002). Türk Kütüphaneciliği dergisinin yayın yaşamındaki yeri. Türk Kütüphaneciliği, 16(3), 248-256. http://tk.org.tr/index.php/TK/article/view/918/911
  8. Bayter, M. (2009). Türkçe web sitelerinin kataloglanmasının önemi. Türk Kütüphaneciliği, 23(3), 563-585. https://dergipark.org.tr/en/pub/tk/issue/48915/623745
  9. Beel, J., Gipp, B., ve Wilde, E. (2010). Academic Search Engine Optimization (ASEO): Optimizing Scholarly Literature for Google Scholar & Co. Journal of Scholarly Publishing, 41(2), 176-190. https://doi.org/10.3138/jsp.41.2.176
  10. Beliga, S. (2014). Keyword extraction: A review of methods and approaches. University of Rijeka, Department of Informatics, Rijeka, 1(9). http://langnet.uniri.hr/papers/beliga/Beliga_KeywordExtraction_a_review_of_methods_and_approaches.pdf
APA
Yayla, K. (2024). Türk Kütüphaneciliği Dergisi Dijital Arşivindeki Bilimsel Makalelere Erişimin Artırılması: Türkçe Özlerden Anahtar Kelimeler Atanması. Türk Kütüphaneciliği, 38(4), 205-224. https://doi.org/10.24146/tk.1487124