Erken Çocukluk Döneminde E-Kitaplar: TRT Çocuk E-Kütüphanesi’nin Eğitsel ve Teknik Açıdan Değerlendirilmesi

Purpose: The purpose of this study is to examine the educational and technical characteristics of digital books offered to the 3–5 age group in TRT child e-Library. The quality of digital content designed for children is critically important in supporting developmental achievements during early childhood. In this regard, the books were examined in a multidimensional manner based on the criteria for “best e-book practices for children” developed by Fisher (2015). Method: The study was conducted using a basic qualitative research design, and document analysis was employed as the data analysis method. A total of 50 e-books from TRT child e-Library, encompassing all categories (“Hayatın İçinden,” “Meraklı Bilgin,” “Bizim Masallar,” “Doğanın Masalı,” and “Bizim Kahramanlar”), were systematically examined through a qualitative evaluation form developed based on Fisher’s nine criteria. The data were analyzed and interpreted using descriptive analysis technique. Findings: All of the analyzed books demonstrated strong aspects in modeling print book behaviors, audio narration, age-appropriate story structure, and interactive questions and games that support a love of literacy. Additionally, many books were observed to effectively use animations and interactive elements that support the narrative. However, none of the books included features such as word highlighting, phonetic learning tools, alternative reading options, or personalization. In some books, animations and visual elements were found to be excessively intense and distracting. Implications: It was concluded that the digital books include fundamental educational elements suitable for early childhood, but they also exhibit a structure that is open to improvement in terms of technical features that could further support interactive learning. Based on these findings, several recommendations were presented. Originality: This study is one of the first comprehensive studies to examine the digital books in TRT child e-Library both educationally and technically through a systematic analysis based on Fisher’s (2015) criteria. It offers an original contribution to the literature on the qualitative evaluation of digital books intended for early childhood.

Amaç: Bu araştırmanın amacı, TRT Çocuk e-Kütüphanesi’nde 3–5 yaş grubuna yönelik sunulan dijital kitapların eğitsel ve teknik niteliklerini değerlendirmektir. Çocuklara yönelik dijital içeriklerin niteliği, erken çocukluk dönemindeki gelişimsel kazanımlar açısından kritik öneme sahiptir. Bu bağlamda, Fisher (2015) tarafından geliştirilen “çocuklar için en iyi e-kitap uygulamaları” ölçütleri temel alınarak, kitapların çok boyutlu bir biçimde analiz edilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma temel nitel araştırma deseniyle yürütülmüş; veri analizi yöntemi olarak doküman analizi kullanılmıştır. TRT Çocuk e-Kütüphanesi’nde yer alan tüm kategorileri (“Hayatın İçinden”, “Meraklı Bilgin”, “Bizim Masallar”, “Doğanın Masalı” ve “Bizim Kahramanlar”) kapsayan toplam 50 e-kitap, Fisher’ın dokuz ölçütü doğrultusunda oluşturulan nitel değerlendirme formu aracılığıyla sistematik olarak incelenmiştir. Veriler betimsel analiz tekniği ile çözümlenmiş ve yorumlanmıştır. Bulgular: Analiz edilen kitapların tamamı, basılı kitap davranışlarının modellenmesi, sesli anlatım, gelişim düzeyine uygun hikâye yapısı ve okuryazarlık sevgisini destekleyen etkileşimli soru ve oyunlar açısından güçlü yönler sergilemektedir. Ayrıca, pek çok kitapta anlatıyı destekleyen animasyon ve etkileşimli unsurların etkili biçimde kullanıldığı gözlemlenmiştir. Ancak kitapların hiçbirinde kelime vurgulama, fonetik öğrenme araçları, alternatif okuma seçenekleri ve kişiselleştirme özelliklerine yer verilmemiştir. Bazı kitaplarda ise dikkat dağıtıcı yoğunlukta animasyon ve görsel unsurlar tespit edilmiştir. Sonuç: TRT Çocuk e-Kütüphanesi’nde yer alan dijital kitapların, erken çocukluk dönemine uygun temel eğitsel unsurları barındırdığı; ancak etkileşimli öğrenmeyi daha derinlemesine destekleyecek bazı teknik özellikler açısından geliştirilmeye açık bir yapı sergilediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda öneriler sunulmuştur. Özgünlük: Bu çalışma, Fisher’ın (2015) ölçütlerine dayalı sistematik bir analiz ile TRT Çocuk e-Kütüphanesi’ndeki dijital kitapları hem eğitsel hem de teknik boyutlarıyla inceleyen ilk kapsamlı araştırmalardan biri olup, erken çocukluk dönemine yönelik dijital kitapların nitel değerlendirmesine alanyazında özgün bir katkı sunmaktadır.