Yönetici Yaklaşımıyla Türkiye’deki Halk Kütüphanelerinin Sürdürülebilirlik Olgusu

Amaç: Bu araştırmanın temel amacı, hizmet çeşitliliği ve kullanıcı kitlesinin genişliği ile öne çıkan halk kütüphanelerinin, kurumsal sürdürülebilirlik bağlamındaki durumunu yönetici perspektifinden incelemektir. Çalışma, Türkiye’deki il halk kütüphanelerinin bina, derme, personel, bütçe, kullanıcı, hizmetler ve yönetişimsel yaklaşımlarını sürdürülebilirlik ekseninde değerlendirmeyi hedeflemektedir. Yöntem: Araştırmanın evrenini Türkiye genelindeki 81 il halk kütüphanesi oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak katılımcıların demografik özellikleri ile bina, derme, personel, bütçe, kullanıcı, hizmetler ve kurumsal sürdürülebilirliğe ilişkin görüşlerini içeren sekiz bölümden oluşan çevrimiçi bir anket kullanılmıştır. Çalışmaya 69 kütüphane yöneticisi katılım sağlamış ve elde edilen veriler tanımlayıcı istatistik yöntemleri (frekans ve yüzde) kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Analiz sonuçları, halk kütüphanesi yöneticilerinin sürdürülebilirlik kavramına ilişkin farkındalık düzeylerinin genel olarak düşük olduğunu ve bu kavramın yönetimsel süreçlere sistematik bir şekilde entegre edilemediğini göstermektedir. Bulgulara göre; çevresel ve ekonomik sürdürülebilirlik boyutları sınırlı düzeyde dikkate alınırken, sosyal sürdürülebilirlik boyutu daha çok kullanıcı hizmetleri aracılığıyla dolaylı bir biçimde benimsenmektedir. Sonuç: Elde edilen veriler ışığında, halk kütüphanelerinde sürdürülebilirlik bilincinin artırılması ve uygulamaya geçirilebilmesi için politika desteğine, yöneticilere yönelik eğitimlere ve kapsamlı kurumsal stratejilerin geliştirilmesine ihtiyaç duyulduğu sonucuna varılmıştır. Özgünlük: Kütüphanecilik alanında sürdürülebilirlik konusunun yeni tartışılmaya başlanması ve özellikle Türkçe literatürde halk kütüphanelerine yönelik sürdürülebilirlik ölçütlerinin belirlenmesi konusundaki çalışmaların sınırlı olması, bu araştırmanın özgün değerini oluşturmaktadır.

Purpose: The main purpose of this research is to examine the current state of public libraries—which are distinguished by their diversity of services and broad user base—within the context of corporate sustainability from a managerial perspective. The study aims to evaluate the buildings, collections, personnel, budget, users, services, and governance approaches of provincial public libraries in Türkiye from a sustainability perspective. Method: The population of the research consists of 81 provincial public libraries across Türkiye. An online survey comprising eight sections—covering participants’ demographic characteristics and their views on buildings, collections, staff, budgets, users, services, and corporate sustainability—was used as the data collection tool. A total of 69 library managers participated in the study, and the data obtained were analyzed using descriptive statistical methods (frequencies and percentages). Findings: The analysis results indicate that public library managers’ awareness levels regarding the concept of sustainability are generally low, and this concept has not been systematically integrated into managerial processes. The findings reveal that while the dimensions of environmental and economic sustainability are considered to a limited extent, the dimension of social sustainability is adopted indirectly, primarily through user services. Implications: In light of the data obtained, it is concluded that policy support, training for managers, and the development of comprehensive corporate strategies are required to increase sustainability awareness in public libraries and to ensure its implementation. Originality: The fact that the topic of sustainability is a relatively new area of discussion in the field of librarianship, and that studies on determining sustainability criteria for public libraries are particularly limited in the Turkish literature, constitutes the original value of this research.