Antikçağda Bilim ve Kütüphane
Öz
Bilim, büyü, din ve akıl aşamaları sonucu çağdaş kimliğine kavuşur. Yazının bulunmasıyla din aşaması başlar ve Eski Yunanda Thales ile bu aşama yerini “akıl”a bırakır. Bilgi dinsel inançlardan sıyrılır. Bilginin ne olduğu yanında, doğru, güvenilir, gerçekçi bilgiye ulaşma yolları aranır. Bu nedenle bilimin başlangıcı felsefe ile birlikte ele alınır. Çalışmanın amacı, Antikçağ bilgisi ve bilimini Mezopotamya, Mısır ve Eski Yunan’da genel çizgilerle ele almak ve buralarda üretilen bilgilerle kurulmuş kütüphaneler arasındaki ilişkiyi kurmaktır. Hipotez ise “bilim tarihinin başlangıç noktasındaki Mısır ve Mezopotamya ile Eski Yunan’da bilim ve kütüphane birbirine koşut gelişmiştir” biçiminde belirlenmiştir. Çalışmanın kapsamı, Mezopotamya, Mısır, Eski Yunan ile sınırlandırılmış; Eski Yunan’a ilişkin kısım ise İyonya, Atina, Helenistik ve Roma dönemleri çerçevesinde kısaca betimleme yöntemiyle açıklanmıştır. Antikçağda kurulan pek çok arşiv ve kütüphaneden söz edilmeden önce arşiv ve kütüphane arasındaki ayırıma değinilerek, Mezopotamya’da Ninova, Eski Yunan’da İskenderiye, Mısır’da da birçok kütüphane tanıtılmıştır. Bilgi üretimi ile kütüphane arasında sıkı bir ilişki olduğu; özellikle İskenderiye Kütüphanesi ile belirgin biçimde öne çıkmıştır.
Anahtar Kelimeler
References
- Adıvar, A.A. (1980). Bilim ve din (ilim ve din). İstanbul: Remzi.
- Ancient Egyptian institutions: The House of life (2009). Per-ankh: The House of Life. Erişim adresi: http://www.reshafim.org.il/ad/egypt/institutions/house_of_life.htm
- Arda, Z., Şahin, H. ve Büyükkol, S. (2013). İlkçağdan modernizme; bilim, sanat ve felsefe buluşmaları. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 2(3), 148-156.
- Aslıyüksek, M.K. (2013). Viyana'da İskenderiye izleri: Papirüs Müzesi. Türk Kütüphaneciliği, 27(3), 537-543.
- Barnes, J. (2004). Sokrates öncesi Yunan felsefesi, (H. Portakal, Çev.). İstanbul: Cem Yayınevi.
- Baysal,J. (1991).Kitap ve kütüphane tarihine giriş.İstanbul: Türk Kütüphaneciler Derneği İstanbul Şubesi.
- Bernal, J.D. (2009). Tarihte bilim. Cilt 1. (T. Ok, Çev.). 2.bs. İstanbul: Evrensel Basım Yayın.
- Bernal, J.D. (1976). Bilimler tarihi. Cilt 1. (E. Marlalı, Çev.). İstanbul: Sosyal Yayınları.
- Berti, M. ve Costa, V. (2009). The ancient library of Alexandria. A model for classical scholarship in the age of million book libraries in CLIR Proceedings of the International Symposium on the Scaife Digital Library. Erişim adresi: http://www.perseus.tufts.edu/publications/BertiCosta_Alexandria_Kentucky.pdf
- Biddle, S.F. (1993). The ancient Kemetic Roots of Library and Information Science, Culture Keepers: Enlightening and Empowering Our Communities, Proceedings of the First National Conference of African American Librarians 4-6 Eylül 1992 içinde (ss. 246-266), Columbus, Ohio.