Ortaçağ İslam Dünyası’nda Arşivcilik: Fatımi Dönemi Arşivciliğine ve Arşivcilik Uygulamalarına Dair Bir Değerlendirme
Öz
Ülkemizde arşivcilik tarihini konu alan araştırmalarda daha çok ilgili dönemlerin bürokratik yapıları incelenmektedir. Bunun nedeni, bu dönemlerle alakalı arşiv uygulamalarına yönelik çalışmaların ve arşiv malzemelerinin bulunmamasıdır. Arşiv malzemesinin bulunduğu durumlarda, o dönemde üretilen belgelerin iç düzenlemeleri hakkında yorumlar yapılabilmektedir. Bu çalışmanın asıl konusunu oluşturan Fatımi dönemi ise, bürokratik geleneğin yanı sıra dönemin arşivcilik uygulamaları hakkında önemli bilgiler içeren bir eseri günümüze taşımasıdır. Bu durum, İslam dünyası arşivciliğinin hem teorik ve hem de metodik anlamdaki tarihsel sürecinin ortaya konması hususunda önemli bir zemin oluşturmakta; bu tarihsel sürecin öğrenilmesi de mesleki bilincin ve özgüvenin sağlanmasında önemli bir rol oynamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Arşivcilik tarihi,arşivcilik teorisi,arşivcilik metodolojisi,Fatımiler,İbnüssayrafi
References
- Aykaç, Mehmet. (1997). Abbasi Devleti’nin İlk Dönemi İdari Yapısında Dîvânlar (132-232/750-847). Ankara: Türk Tarih Kurumu.
- Bloom, Jonathan M. (2003). Kâğıda İşlenen Uygarlık: Kağıdın Tarihi ve İslam Dünyasına Etkisi. Çeviren: Zülal Kılıç, İstanbul: Kitapyayınevi.
- Bonebakker, S. A. (1977). “A Fatimid Manual for Secretaries”, ANNALI, 37/3 (Nuova Serie XXVII): s. 295 337.
- Brenneke, Adolf. (1953). Archivkunde: Ein Beitrag zur Theorie und Geschichte des europaischen Archivwesens. Editör: Wolfgang Leesch, Leipzig: Koehler & Amelang.
- Çetin, Nihad M. (1988). “İslâmda Paleografyanın Doğuşu ve Gelişmesi”, Tarih Boyunca Paleografya ve Diplomatik Semineri - 30 Nisan / 2 Mayıs 1986- Bildiriler içinde (113-139). İstanbul: İ.Ü. Edebiyat Fakültesi.
- Dûrî, Abdülaziz ed-. (1994). “Dîvan”, Diyanetİslam Ansiklopedisi (DİA) içinde (377-381). c. 9.
- Fekete, Lajos. (1955). Die Siyaqat-Schrift in der türkischen Finanzverwaltung. Beitrag zur türkischen Palaographie mit 104 Tafeln. c. I. Almanya'ya Çeviren: A. Jacobi. Budapest: Akademiai Kiado Budapest.
- Genç, Reşat. (1992). “Karahanlılar”, Doğuştan Günümüze Büyük İslam Tarihi içinde (137-179). C. VI., Editör: Hakkı Dursun Yıldız. İstanbul: Çağ Yayınlan.
- Göyünç, Nejat. (1994). “Defter”, Diyanetİslam Ansiklopedisi (DİA) içinde (88-90). C. IX.
- Gutas, Dimitri. (2003). Yunanca Düşünce Arapça Kültür: Bağdat’ta Yunanca-Arapça Çeviri Hareketi ve Erken Abbasi Toplumu. Çeviren: Lütfü Şimşek. İstanbul: Kitapyayınevi.