Kuzey Kıbrıs’ta Kadın Sağlığı ile İlgili Yapılmış Hemşirelikte Lisansüstü Tezlerin Özellikleri: Bir İçerik Analizi Çalışması
Öz
Kuzey Kıbrıs’taki kadın sağlığının durumunu gösteren sağlık ölçütlerinde veri eksiklikleri bulunmakta ve bu durum kadın sağlığı hizmetlerinin planlanmasını olumsuz etkilemektedir. Hemşirelik alanında yapılan araştırmaların yeterli nitelikte ve nicelikte olmaması hemşireliğin bilimselleşme yolunda önemli bir sorunudur. Tüm bu sorunlar doğrultusunda, ülkedeki kadın sağlığı ile ilgili yapılmış hemşirelik araştırmalarının incelenmesi önemli görülmektedir. Bu makalenin amacı, Kuzey Kıbrıs’ta yer alan bir üniversitede kadın sağlığı ile ilgili yapılmış hemşirelikte lisansüstü tez çalışmalarını incelemektir. Araştırmanın tipi, nitel araştırma yöntemlerinden belgesel kaynak analizi ve içerik analizi yöntemidir. Araştırmanın evrenini, Kuzey Kıbrıs’ta yer alan bir üniversitenin Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Programında 2010-2020 yılları arasında yapılan İngilizce ve Türkçe lisansüstü tezler (93 tez) oluşturmuştur. Örneklem kapsamında ise kadın sağlığı ile ilgili yapılmış 21 hemşirelikte lisansüstü tez çalışması yer almaktadır. Verilerin toplanmasında, belgeler/yayınlar yoluyla bilgi toplama tekniği kullanılmıştır. Üniversitenin kütüphane veritabanında dizinlenen tezler taranmış; veriler, araştırmacılar tarafından oluşturulan yayın sınıflama formu aracılığı ile toplanmıştır. Bu form, araştırma stratejileri-yöntemleri, konu başlıkları, veri toplama teknikleri, örnekleme tekniği, örgüt türü ve görsel içerik türü olmak üzere altı kategoride sınıflandırılmıştır. Çalışmada, tezlerin %81 ile çoğunluğunun yüksek lisans tezi ve %57,1’inin tanımlayıcı tipte araştırma olduğu, sadece 1 deneysel çalışmanın yapıldığı, %66,7’sinde görsel içeriğin bulunduğu ve çoğunlukla kadın sağlığını geliştirmeye yönelik çalışmaların yapıldığı saptanmıştır. Çalışmada, tezler üzerinde veri toplama tekniği ile örnekleme teknik türü bildirimi yapılmasında hata ve eksikliklerin olduğu ve ölçek kullanımının az olduğu (%33,3) bulunmuştur. Ülkede kadın sağlığının korunmasına, geliştirilmesine, iyileştirilmesine ve sürdürülmesine yönelik çok yönlü hemşirelik araştırmalarının artırılması, tezlerin yayına dönüştürülmesi, hemşirelikte yapılan doktora tezlerinde kuram/model kullanılması, çalışmaların yöntem ve tekniklerinde görülen eksikliklerin gelecekte yapılacak olan çalışmalarda dikkate alınması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
References
- Akalpler, Ö. ve Eroğlu, K. (2015). Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde üniversite öğrencilerinin sık görülen cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara ilişkin bilgileri ve cinsel davranışları. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 2(2), 1-19. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/88660
- Akalpler, O. ve Okumus, H. (2018). Gum chewing and bowel function after caesarean section under spinal anesthesia. Pakistan Journal of Medical Sciences, 34(5), 1242-1247. doi:10.12669/pjms.345.15772
- Aksayan, S., Bahar, Z. ve Bayık, A. (2004). Hemşirelik disiplini ve araştırma. İ. Erefe (Ed.). Hemşirelikte Araştırma İlke Süreç ve Yöntemleri (3. bs.) (s. 13-26) içinde. Ankara: Hemşirelikte Araştırma ve Geliştirme Derneği.
- Ardahan, M. ve Özsoy, S. (2015). Türkiye’de hemşirelik araştırmalarındaki eğilimler: Yüksek lisans ve doktora tezleri üzerine bir çalışma. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(4), 516-534.
- Asit, G. (2019). Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti medyasında etik sorunsalı: Kürtaj davası haberleri örneği. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 7(1), 321-344. doi: 10.19145/e-gifder.424181
- Best, J. (1959). Research in education. New Jersey: Prentice Hall.
- Bogdan, R. C. ve Biklen, S. K. (1982). Qualitative research for education: An introduction to theory and medhods. Boston: Allyn and Bacon.
- Çakıcı, M., Çakıcı, E., Bayraktar, F., Subaşı, B., Karademir, D., Kayagül, F. ve Atabey, E. (2001). KKTC’de kadına yönelik şiddet. Kıbrıs Türk Tıp Dergisi, 2(2), 4-23.
- Çakıcı, M., Düşünmez, S. ve Çakıcı, E. (2007). Kuzey Kıbrıs’ta kadına yönelik şiddet. Lefkoşa: Kıbrıs Türk Ruh Sağlığı Derneği.
- Dağcı, M. (2019). Türkiye’de 2008-2018 yılları arasında model ve kuram kullanılmış hemşirelik araştırmaları: Sistematik inceleme. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, (9), 929-943. doi: 10.38079/igusabder.591038