Öğretmenlerin Kitap Önerisinde Kullandıkları Ölçütlerin Çocuk Edebiyatının Temel İlkelerine Göre İncelenmesi

Amaç: Bu çalışma, ilkokul, ortaokul ve ortaöğretim kademelerinde görev yapmakta olan Türkçe, Türk dili ve edebiyatı ile sınıf öğretmenlerinin öğrencilere kitap önerirken göz önünde bulundurdukları ölçütleri ortaya koymak ve çocuk edebiyatı eserlerinde bulunması gereken temel ölçütler bağlamında değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yöntem: Temel nitel araştırma modelinde tasarlanmış olan bu çalışmada on sorudan oluşan bir yarı yapılandırılmış görüşme formu veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından hazırlanıp beş alan uzmanı tarafından gözden geçirilerek düzenlenmiş on adet açık uçlu sorudan oluşan form; beş sınıf öğretmeni, beş Türkçe öğretmeni ile beş Türk dili ve edebiyatı öğretmenine çevrimiçi görüşme yoluyla sunularak veriler elde edilmiştir. Elde edilen veriler betimsel analize tabi tutularak bulgulara ulaşılmıştır. Bulgular: Öğretmenlerin kitap önerisinde bulunurken göz önünde bulundurdukları ölçütlere bakıldığında görüşme yapılan 15 öğretmenin tamamının eğitsel öğeleri, 12 öğretmenin dil ve anlatım unsurlarını, 11 öğretmenin içerik unsurlarını, 7 öğretmenin de biçim unsurlarını dikkate aldıkları bulgusuna ulaşılmıştır. Ayrıca 15 öğretmenin tamamı kitapların çocuğa görelik ilkesine uygun olup olmamasını dikkate alırken yalnızca 6 öğretmen kitapların çocuk gerçekliği ilkesine uygunluğunu dikkate almıştır. Sonuç: Çalışmanın sonucunda öğretmenlerin çocuk edebiyatı ürünlerinde en çok çocuğa görelik ilkesine önem verdikleri, çocuk edebiyatı ürünlerinin eğitsel yönünün tüm branşlar tarafından en çok önemsenen özellik olduğu, öğrencilerin yaş ve gelişim seviyelerine bağlı olarak öğretmenlerin kitapların içerik yönüyle ilgili beklentilerinin yerini dil ve anlatım unsurlarının aldığı, öğretmenlerin öğrencilerine en çok önerdikleri türler olarak öykü türünün öne çıktığı anlaşılmıştır. Özgünlük: Sınıf, Türkçe ve Türk dili ve edebiyatı öğretmenlerinin öğrencileri için kitap seçmede göz önünde bulundurdukları ölçütleri ortaya koyan bu çalışma, bu ölçütleri çocuk edebiyatının temel ölçütleri çerçevesinde değerlendirmesi bağlamında özgün bir çalışmadır.

Purpose: This study was carried out to reveal the criteria that Turkish, Turkish language and literature and class teachers, who are working at primary and secondary education levels, consider when recommending books to students, and to evaluate them in the context of the main principles that should be found in children's literature works. Method: In this study, which was designed in the basic qualitative research model, a semi-structured interview form consisting of ten questions was used as a data collection tool. The form consisting of ten open-ended questions prepared by the researchers and reviewed by five field experts. Data were obtained by interviewing five class teachers, five Turkish teachers, and five Turkish language and literature teachers through online meetings. The obtained data were subjected to descriptive analysis and the findings were reached. Findings: Looking at the criteria that the teachers considered while suggesting a book, it was found that all the 15 teachers interviewed took into account the educational elements, 12 teachers considered the language and expression elements, 11 teachers considered the content elements, and 7 teachers considered the form elements. In addition, while all 15 teachers took into account whether the books were suitable for the principle of being suitable for the child, only 6 teachers considered the compliance of the books with the principle of child reality. Implications: As a result of the study, it was concluded that the principle of being suitable for children in children's literature products is given the most importance by teachers, the educational aspect of children's literature products is considered the most important feature by all branches, the language and expression elements have replaced the teachers' expectations about the content of the books, depending on the age and development levels of the students, and it was understood that the genre of story is the most recommended genre by the teachers to their students. Originality: This study, which reveals the criteria that class, Turkish and Turkish language and literature teachers consider in choosing books for their students, is an original study in the context of evaluating these criteria within the framework of the main principles of children's literature.