Mesleki Bir Örgüt Olarak Türk Kütüphaneciler Derneği’nin Altmış Yıllık Gelişim Çizgisi

In the field of professional organizations for Librarianship started with the establishment ofAmerican Library Association ALA in 1876. From the founding of ALA over the course oflast 133 years until 2009, the library /librarianship associations have been established in more than 150 countries. Library/ librarianship professional associations has undertaken important functions in determination ofpolicies, in the creation of standards, defending freedom of thought and expression, to transfer the issues to the public, to fight against censorship, and in the formation oflibrarianship's intellectual heritage. The first association in librarianship in Turkey wasfounded with the name of Turkish Librarians'Association TKD in 1949. On strugglingfor the existence since its establishment, The Association started to organize running professional publications, librarianship-related conventions, conferences and panels. Since 1961 TKD started organizational studies at the level of the branches. During the sixty year period the Association tried to take many steps in the subjects of legal regulations, employee rights, professional outside assignments, the development oflibrarianship services etc. but could not obtain a concrete development of implementing these. Until 1990 while TKD only deal with professional qualifications in an institution, since then the institution has become sensitive to other professional and non-governmental organizations highlighting the cooperation with these institutions. In this study, the board decision books; published magazines, books, etc.; the professional activities and other studies related to associations of TKD Headquarters andAnkara branch, were examinedand assessed in the historicalperspective.

Kütüphanecilik alanındaki mesleki örgütlenmeler 1876 yılında American Library Association ALA ’nın kurulması ile birlikte başlamıştır. ALA’nın kuruluşundan 2009 yılına kadar geçen 133 yıllık süreç içerisinde, 150’den fazla ülkede kütüphane/kütüphanecilik dernekleri kurulmuştur. Kütüphane/kütüphanecilik dernekleri mesleki politikaların saptanmasında, standartların oluşturulmasında, düşünce ve ifade özgürlüğünün savunulmasında, sansüre karşı mücadele edilmesinde, sorunların kamuoyuna aktarılmasında ve kütüphaneciliğin entelektüel birikiminin oluşumunda önemli işlevler üstlenmiştir.Türkiye’de ilk kütüphanecilik derneği 1949 yılında Türk Kütüphaneciler Derneği TKD adıyla kurulmuştur. Dernek kuruluşundan itibaren bir taraftan var olma mücadelesi verirken bir taraftan da, mesleki yayınlar yayınlanmaya, kütüphanecilikle ilgili kongre, konferans ve paneller düzenlenmeye başlamıştır. TKD 1961 yılından itibaren şubeler düzeyinde örgütlenme çalışmalarına başlatmıştır. Altmış yıllık süreç içerisinde yasal düzenlemeler, özlük hakları, meslek dışı atamalar, kütüphanecilik hizmetlerinin gelişimi vb. konularda birçok adım atmaya çalışmış ancak bunlarınhayata geçirilmesinde somut bir gelişme elde edememiştir. TKD 1990’lı yıllara kadar sadece mesleki sorunlarla ilgilenen bir kurum niteliğinde iken, bu yıllardan itibaren toplumsal olaylara duyarlı, diğer mesleki ve sivil toplum örgütleriyle işbirliğini ön plana çıkaran bir kurum niteliğine bürünmeye başlamıştır.Çalışmada, TKD Genel Merkezi’nin ve Ankara Şubesi’nin yönetim kurulu karar defterleri, yayınlamış olduğu dergiler, kitaplar vb. yayınlar ile düzenlemiş olduğu mesleki etkinlikler ve dernek konusunda yapılan diğer çalışmalar incelenerek tarihsel perspektifte bir değerlendirme yapılmıştır.