Sovyetlerin Kutsal Yerlere Yönelik Politikası: Ahmet Yesevi Türbesi Örneği

Gulnur Baızhanova; Talgat Zholdassuly

Sovyetlerin Kutsal Yerlere Yönelik Politikası: Ahmet Yesevi Türbesi Örneği

Abstract

Çalışmamızda Sovyet dönemindeki devletin kutsal yerlere yönelik tavrı ve eylemleri Hoca Ahmet Yesevi Türbesi örneğinde anlatılmaktadır. Ana ideolojilerinden biri ateizm olan Sovyetler, yeni bir Sovyet toplumunu inşa etmek istiyorlardı. Bu yolda onların önündeki en büyük engellerden biri Sovyet Orta Asya'sındaki yerel halkın dini ve gelenekleriydi. Türkistan coğrafyasında eskiden beri evliyaların türbelerini kutsal sayma ve ziyaret etme geleneği vardır. Türkistan bölgesindeki bu tür en büyük kutsal yerlerden biri de Hoca Ahmet Yesevi Türbesi idi. Yesevi Türbesi, Orta Asya ve Kazakistan halkları için çok kutsaldır ve Sovyetler Birliği'nin her yerinden Müslümanlar tarafından ziyaret edilmiştir. İşte bu dini gelenek ve bu kutsal mekan, dini yok etmek isteyen Bolşevikler için büyük bir engel olmuştur. Bu şekilde Sovyetler, yerel Müslümanların kutsal yerlerine ve kutsal yerleri ziyaret etme geleneğine karşı savaştılar. Kutsal mekanlara karşı fiili saldırı da, propaganda da yapıldı. Bolşevikler kutsal yerlerin hiç de kutsal olmadığını kanıtlamaya çalıştılar. Propaganda sadece Yesevi'nin Türbesi’ne karşı değil, onun kendi ismine de karşı yapılmıştır. Hatta Komünist Parti'nin kutsal mekanlara karşı aldığı kararla birlikte yerel Sovyet İslami Dini İdaresi'nin fetvası da yayınlanmıştır. Çalışmada bu mesele Kazakistan arşiv kaynaklarına dayanılarak anlatılmıştır.

Keywords

References

Alimov, Jantemir. Kesene Üşin Küres: Estelikter Men Makalalar. Almatı: Orhon Yayınları, 2019.
Dastanov, Orınbay. “Aulieli” Jerler Turalı Şındıq. Almatı: Kazakstan Yayınları, 1967.
Demidov, S. M. Legendy i Pravda o “Svyatyh” Mestah. Aşkabat: Ilım Yayınları, 1988.
Eden, Jeff. “A Soviet Jihad Against Hitler: Ishan Babakhan Calls Central Asian Muslims to War”. Journal of the Economic and Social History of the Orient 59 (2016), 237-264.
Erşahin, Seyfettin. Türkistan’da İslam ve Müslümanlar. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2007.
Hazbulatov, A. R. – Şaygozova, J. N. “Jivaya Traditsiya v Usloviyah Peremen: İnstitut Palomniçestva k Sakralnym Obyektam Turkestanskogo Oazisa (Na Primere Mavzoleya Hodja Ahmeda Yasavi)”. Materialy İssledovaniy Gorodişça Kultobe: İtogi i Perspektivy, Sbornik Nauçnyh Trudov. Almatı: KazNIIK Yayınları, 2020.
Keller, Shoshana. To Moscow, Not Mecca: The Soviet Campaign Against Islam in Central Asia, 1917-1941. London: Praeger Publishers Yayınları, 2001.
Klimoviç, L. İ. İslam. Moskova: Nauka Yayınları, 1965.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Religious Studies

Journal Section

Research Article

Authors

Gulnur Baızhanova This is me
0000-0001-9223-8048
Kazakhstan

Talgat Zholdassuly ^*
0000-0002-0976-6075
Kazakhstan

Publication Date

June 15, 2022

Submission Date

November 17, 2021

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2022 Number: 102

IZ

https://izlik.org/JA63DY43RN

Cite

RIS / Bibtex

APA

Baızhanova, G., & Zholdassuly, T. (2022). Sovyetlerin Kutsal Yerlere Yönelik Politikası: Ahmet Yesevi Türbesi Örneği. Türk Kültürü Ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 102, 193-210. https://izlik.org/JA63DY43RN

AMA

1.Baızhanova G, Zholdassuly T. Sovyetlerin Kutsal Yerlere Yönelik Politikası: Ahmet Yesevi Türbesi Örneği. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi. 2022;(102):193-210. https://izlik.org/JA63DY43RN

Chicago

Baızhanova, Gulnur, and Talgat Zholdassuly. 2022. “Sovyetlerin Kutsal Yerlere Yönelik Politikası: Ahmet Yesevi Türbesi Örneği”. Türk Kültürü Ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, nos. 102: 193-210. https://izlik.org/JA63DY43RN.

EndNote

Baızhanova G, Zholdassuly T (June 1, 2022) Sovyetlerin Kutsal Yerlere Yönelik Politikası: Ahmet Yesevi Türbesi Örneği. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 102 193–210.

IEEE

[1]G. Baızhanova and T. Zholdassuly, “Sovyetlerin Kutsal Yerlere Yönelik Politikası: Ahmet Yesevi Türbesi Örneği”, Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, no. 102, pp. 193–210, June 2022, [Online]. Available: https://izlik.org/JA63DY43RN

ISNAD

Baızhanova, Gulnur - Zholdassuly, Talgat. “Sovyetlerin Kutsal Yerlere Yönelik Politikası: Ahmet Yesevi Türbesi Örneği”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi. 102 (June 1, 2022): 193-210. https://izlik.org/JA63DY43RN.

JAMA

1.Baızhanova G, Zholdassuly T. Sovyetlerin Kutsal Yerlere Yönelik Politikası: Ahmet Yesevi Türbesi Örneği. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi. 2022;:193–210.

MLA

Baızhanova, Gulnur, and Talgat Zholdassuly. “Sovyetlerin Kutsal Yerlere Yönelik Politikası: Ahmet Yesevi Türbesi Örneği”. Türk Kültürü Ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, no. 102, June 2022, pp. 193-10, https://izlik.org/JA63DY43RN.

Vancouver

1.Gulnur Baızhanova, Talgat Zholdassuly. Sovyetlerin Kutsal Yerlere Yönelik Politikası: Ahmet Yesevi Türbesi Örneği. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi [Internet]. 2022 Jun. 1;(102):193-210. Available from: https://izlik.org/JA63DY43RN