Öz
Osmanlı Devleti sınırları içinde yer alan topraklarda Akdeniz’den Karadeniz’e, Kafkasya’dan Balkanlar’a kadar tarih boyunca yüzlerce şair, nasir, âlim ve ilim adamı yetişmiştir. Osmanlı coğrafyasında yetişen bu şairlerden biri de 18. yüzyılın ikinci yarısında yaşayan Rodosçuklu Kömürkayazâde Fennî Efendi’dir. Biyografik kaynaklarda ve arşiv kayıtlarında kendisiyle ilgili herhangi bir bilgi bulunmayan şair Divan’ında yer alan tarih manzumelerinden anlaşıldığı kadarıyla Rodosçuk’ta doğmuş veya hayatının bir bölümünü orada geçirmiştir. Günümüze kadar ulaşan tek eseri olan Divan’ın Topkapı Sarayı Müzesi Türkçe Yazmaları bölümünde yer alan nüshasının sonundaki kayda göre ağalar zümresine mensup, marifet sahibi ve nükte yapmakta mâhir bir kimsedir.
Fennî Divanı’nın günümüze kadar bilinen iki nüshası vardı. Bu nüshalardan biri Topkapı Sarayı Müzesi Türkçe Yazmaları Bölümünde, diğeri ise Ankara Milli Kütüphane Tokat Müzesi Yazmaları Bölümünde bulunmaktadır. Bu yazının konusu olan nüsha ise Vatikan Kütüphanesi Türkçe Yazmaları Bölümünde yer almaktadır. Vatikan’da yer alan nüsha hem şiir sayısı bakımından fazla olmasıyla hem de diğer iki nüshaya göre daha sıhhatli bir metin sunması göz önünde bulundurularak oldukça değerli görülmektedir.
Bu çalışmada öncelikle Fennî Divanı’nın Vatikan nüshası tanıtılacaktır. Ardından 2014’te yüksek lisans tezi olarak çalışılan ve 2016’da kitap olarak yayınlanan Divan’ın neşrinde yer almayan şiirlerin transkripsiyonlu metinlerine yer verilecektir. Son olarak Divan’ın neşrinde yer alan bazı problemli hususlar Vatikan nüshasından hareketle giderilmeye çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Divan edebiyatı 18. yüzyıl Rodosçuklu Fennî Vatikan Kütüphanesi Türkçe Yazmalar Metin Neşri.
Kaynakça
- ABDÜLKADİROĞLU, Abdülkerim, “Edebiyatta Metodoloji Açısından El Yazmaları ve Nâdir Eserler Üzerine Notlar-I”, Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, Ankara 1987, C. 3, S. 1, s. 1-48.
- ALAGÖZ, Kadriye Hocaoğlu, Rodosçuklu Kömürkayazâde Fennî Müşâare Divançesi, Grafiker Yayınları, Ankara 2016.
- ALAGÖZ, Kadriye Hocaoğlu, Klasik Türk Edebiyatında Müşâ’are Geleneği: Rodosçuklu Kömürkayazâde Fennî Divanı ve Hayrabolulu Hasîb Divanı Örneği, Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa 2021.
- ARSLAN, Mustafa Uğurlu, “Klâsik Türk Edebiyatında Metin Neşrinin Neşri Üzerine Nedensel Bir Yaklaşım”, Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (Düsbed), Diyarbakır 2018, S. 21, s. 112-123.
- ATEŞ, Ahmed, “Metin Tenkidi Hakkında (Dâsitân-ı tevârîh-i mülûk-i âl-i Osman münasebeti ile)”, Türkiyat Mecmuası, İstanbul, C. 7, s. 253-267.
- AYNUR, Hatice, Müjgân Çakır, Hanife Koncu, Ali Emre Özyıldırım, Metin Neşri: Problemler, Tespitler, Öneriler, Klasik Yay., İstanbul 2017.
- DAĞLAR, Abdülkadir, “Metin mi Nüsha mı? Metin-Nüsha Ontolojisi Bağlamında Terminoloji Sorununa Eleştirel Bakışlar”, Edebî Eleştiri Dergisi (Journal of Literary Criticism), C. 1, S. 1, Iğdır 2017, s. 16-32.
- DEMİRKAZIK, Hacı İbrahim, “18. Yüzyıl Şairlerinden Kömürkayazâde Fennî ve Divançe’si”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of International Social Resarch, C. 9, S. 43, s. 147-165.
- Fennî, Divan, Vatikan Kütüphanesi, Türkçe Yazmalar Bölümü, 210, 60 vr.
- GÖZİTOK, Mehmet Akif, “Yazımdan Yayıma Hüsn ü Aşk’ın Serencamı-I”, Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, C. 60, S. 1, s. 263-288.
- HORATA, Osman, Has Bahçede Hazan Vakti XVIII. Yüzyıl: Son Klasik Dönem Türk Edebiyatı, Akçağ Yay., Ankara 2015.
- KILIÇ, Atabey, “Günümüzde Metin Neşri ve Problemleri Üzerine Düşünceler”, Gazi Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Yayınları-1, Kırşehir: 2004, s. 331-345.
- KORTANTAMER, Tunca, Eski Türk Edebiyatı Makaleler, Akçağ Yay., İstanbul 1993.
- KÖKSAL, M. Fatih, “Metin Neşrinin Ana Esasları”, Türklük Bilimi Araştırmaları, S. 31, İstanbul 2012, s. 179-209.
- ÖZTÜRK, Furkan, “Osmanlı Edebiyatı Metin Neşri Çalışmalarında İmla ve Çeviriyazı Tercihleri”, Turkish Studies, Volume: 3/6, Ankara 2008, s. 511-520.
- ROSSI, Ettero, Elenco Dei Manoscritti Turchi Della Bıblioteca Vaticana Vaticanı-Barberiniani-Borgıanı-Rossianı-Chigiani, Citta Del Vaticano Biblioteca Apostolica Vaticana, Vatikan 1953.
- SIR JAMES REDHOUSE, Turkish and English Lexicon New Edition, Çağrı Yay.: İstanbul 2011.
- TULUM, Mertol, “Filolojik Çalışma ve Eski Metinlerin Neşri Üzerine Görüş ve Tenkitler”, Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, S. 27, İstanbul 1983, s. 1-8. ÜNVER, İsmail, “Arap Harfli Türkçe Metinlerin Çevirisinde Karşılaşılan Yanlışlar”, Türk Dili, S. 483, Ankara 1992, s. 789-798.
- https://digi.vatlib.it/view/MSS_Vat.turc.210
- https://www.academia.edu/76723484/Osman_Re%C5%9Ferin_Vatikana_Satt%C4%B1%C4%9F%C4%B1_Yazma_Eserler
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Sanat ve Edebiyat |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Yayımlanma Tarihi | 17 Temmuz 2023 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2023 Sayı: 49 |
Türk Kültürü İncelemeleri – Haziran 2026 Sözlü Çeviri Özel Sayısı
Çağrı Metni
Sözlü çeviri, gündelik karşılaşmalardan kurumsal etkileşimlere kadar uzanan çeşitli bağlamlarda, iki dilli ve kültürlerarası iletişimin merkezinde yer alır. Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında, dillerden biri büyük ölçüde Türkçedir ve bu uygulamalar, Türkçenin diğer dillerle etkileşiminde ortaya çıkan iletişimsel, kültürel ve toplumsal dinamikleri yansıtır.
Haziran 2026 sayımız için hazırlamakta olduğumuz bu özel sayıyla, Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarını farklı tür ve bağlamlarda inceleyen özgün araştırmaları bir araya getirmeyi amaçlıyoruz. Bu çalışmalar, sözlü çevirinin dilsel, kültürel, toplumsal ve göstergebilimsel boyutlarına disiplinlerarası bir bakış sunarak, yalnızca çeviribilim alanına değil; Türk dili, kültürü ve toplumu üzerine yapılan araştırmalara da değerli katkılar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda, sözlü çeviri üzerine çalışan ulusal ve uluslararası akademisyenleri, araştırmacıları ve alanda aktif profesyonelleri, Haziran 2026 sayımıza katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Özel sayıya, Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında iletişim süreçlerinin, rollerin ve çeviri uygulamalarının nasıl şekillendiğini tartışan kuramsal veya uygulamalı çalışmalarla katkı sunabilirsiniz.
Araştırma konularının, aşağıdaki temalar çerçevesinde tasarlanması önerilmektedir; ancak farklı yaklaşımlar ve konular da değerlendirmeye alınacaktır.
-Sözlü çeviri ortamlarında Türkçenin söylem yapıları ve etkileşimsel stratejileri,
-Mahkeme, hastane, okul gibi kamusal hizmet alanlarında yürütülen sözlü çeviri pratikleri,
-Andaş ve ardıl çeviride, Türkçeye özgü zorluklar ve stratejiler,
-Göç, azınlıklar ve çokdillilik bağlamında sözlü çeviri uygulamaları,
-Sözlü çeviri eğitimi ve öğretiminde dilsel ve kültürel boyutlar,
- Çeviri etiği ve profesyonel normların Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarına etkisi,
-Teknoloji destekli sözlü çeviri araçlarının kullanımı,
-Toplumsal kriz, afet ve acil durumlarda sözlü çevirmenin rolü.
Önemli Notlar:
Özel sayıya gönderilecek makaleler için son teslim tarihi 15 Mart 2026 olarak belirlenmiştir.
Yazıların künye bilgileri, dipnot sistemi ve kaynakça gösterim şekli internet sayfamızda bulunan makale yazım şablonuna göre hazırlanacaktır.
Call for Papers
Turkish Cultural Studies – June 2026 Special Issue on Interpreting Studies
Interpreting occupies a central position in bilingual and intercultural communication across a wide range of contexts, from everyday encounters to institutional interactions. In interpreting settings in Turkey, one of the working languages is predominantly Turkish, and these practices reflect the communicative, cultural, and social dynamics that emerge through the interaction of Turkish with other languages.
With this special issue, scheduled for publication in June 2026, we aim to bring together original studies that explore interpreting practices in Turkey across diverse genres and contexts. Adopting an interdisciplinary perspective on the linguistic, cultural, social, and semiotic dimensions of interpreting, these contributions will provide valuable insights not only for the field of Translation and Interpreting Studies but also for research on Turkish language, culture, and society.
In this regard, we invite national and international scholars, researchers, and professionals working in the field of interpreting to contribute to our June 2026 issue. Submissions may include theoretical or applied studies that examine how communicative processes, roles, and interpreting practices are shaped within interpreting settings in Turkey.
Suggested, though not exclusive, areas of research include the following themes; alternative approaches and topics will also be considered.
-Discourse structures and interactional strategies of Turkish in interpreting settings,
-Interpreting practices in public service domains such as courts, hospitals, and schools,
-Turkish-specific challenges and strategies in simultaneous and consecutive interpreting,
-Interpreting practices in the context of migration, minority communities, and multilingualism,
-Linguistic and cultural dimensions in interpreter training and education,
-Translation ethics and the impact of professional norms on interpreting practices in Turkey,
-Use of technology-assisted interpreting tools,
-The role of interpreters in social crises, disasters, and emergency situations.
Important Notes:
The deadline for submitting articles to the special issue is March 15, 2026.
The article's citation information, footnote system, and bibliography format will be prepared according to the article writing template available on our website.