OSMANLI DEVLETİ’NİN RUSYA’DA ELÇİLİK AÇMASI 1856 VE ELÇİ YUSUF RIZA BEY’İN FAALİYETLERİ
Abstract
Bu makale ile, Osmanlı Devleti’nin Rusya’da daimi elçilik açması ele alınmışve konu Osmanlı Arşiv belgelerine dayanılarak aydınlatılmaya çalışılmıştır.Burada dikkat çeken husus Osmanlı Devleti’nin bu ülkede daimi elçilik açmayıXIX. yüzyılın ikinci yarısına kadar 1856 geciktirmesidir. Aslında OsmanlıDevleti’nin Rusya’da elçilik açma teşebbüsü Avrupa’da daimi elçilikler açmayabaşladığı yıllarda 1793 vd. düşünülmüş, fakat bu gerçekleştirilememiştir.Daha sonra burada elçilik açılmasına Çar II. Aleksandr’ın taç giyme törenivesile teşkil etmiştir. Bu törene Osmanlı Devleti’ni temsilen ”Geçici FevkaladeSefir“ unvanıyla Mehmed Paşa başkanlığında bir hayet gönderilmiştir. AyrıcaMehmed Paşa’ya Moskova’daki merasimde Devleti’nin şanına uygun birşekilde gitmesi gerektiği hatırlatılmış ve Petersburg’da da daimi elçilik açılmasıiçin de gerekli hazırlıkları yapması istenmiştir. Odesa üzerinden Moskova’yaulaşan Osmanlı heyeti Fransız heyetininkiyle eşdeğer bir araba ve donanımlatörene katılmıştır. Taç giyme töreninin sonuna doğru Rus Dış İşleri BakanıGorçakov Mehmed Paşa’dan Petersburg’da daimi elçilik açılacağını işitmiş vebu gelişmeden çok memnun olmuştur. Ardından Çar II. Aleksandr OsmanlıDevleti’nin Petersburg’da daimi elçilik açacağını öğrenmiş ve Osmanlı heyetineveda etmeyerek Petersburg’da görüşmeyi temenni ettiğini bildirmiştir. Dahasonra Petersburg’da tutulan hanede bir sefarethane için gerekli olan her şeyinteminine çalışılmıştır. Verilen görevi başarıyla tamamlayan Mehmed Paşa’nınyerine Maslahatgüzar olarak Server Efendi kalmıştır, fakat bir süre sonra ServerEfendi’nin İstanbul’a dönmesi üzerine, daha önce Atina elçiliği yapmış olanYusuf Rıza Bey Petersburg’a Orta Elçi olarak atanmıştır. İstanbul’dan Viyana’yaoradan da Petersburg’a geçen Yusuf Rıza Bey, daha sonra Çar ilegörüşmüş ve Çar görüşme esnasında hem memnuniyetini hem de bir siteminidile getirmiştir. Yusuf Rıza Bey ise yaptığı konuşma ile Çar’ın mennuniyetinikazanmıştır. Petersburg’da kaldığı dönemde çeşitli konularla ilgili İstanbul’abilgi aktaran Yusuf Rıza Bey’in görevi, Osmanlı Devleti’nin Petersburg’un daaralarında bulunduğu bazı elçiliklerde tasarrufa gitmesi üzerine 1858 yılındasona ermiş ve Petersburg elçiliği de Maslahatgüzarlığa dönüştürülmüştür.
Keywords
ESTABLISHING AN OTTOMAN EMBASSY OFFICE IN RUSSIA 1856 AND ACTIVITES OF AMBASSADOR YUSUF RIZA BEY
Abstract
This article focuses on the establishment of a permanent embassy in Russia by theOttoman Empire, based on information revealed by the Ottoman archivaldocuments. It is significant that the Ottoman Empire waited until the second half ofthe nineteenth century 1856 to open a permanent embassy in Russia. In fact, theOttoman Empire had thought about opening an embassy in Russia in the periodwhen permanent embassies were established in Europe; however, this had not beenactualized. Later, the coronation of Alexander II became an opportunity to start thisprocess. A committee led by Mehmed Pasha as the ”temporary envoy extraordinary“was appointed to attend the ceremony. Moreover, Mehmed Pasha had beenreminded to attend the ceremony in a manner that suits the majesty of the OttomanEmpire and also asked to initiate the necessary preparations to open the embassy inPetersburg. The committee traveled to Moscow via Odesa and attended the ceremonyin a coach and with equipment that were equal to those of the French committee.Towards the end of the coronation ceremony, the Russian Foreign Affairs MinisterGorchakov heard from Mehmed Pasha the news of the imminent establishment ofan embassy in Petersburg and was very pleased. Later, when Tsar Alexander IIheard about the Ottoman Embassy to be opened in Petersburg, he did not bidfarewell to the Ottoman committee. Instead, he declared that he wished to meet themin Petersburg. In a while, everything that was necessary for an embassy was providedfor a rented house in Petersburg. Mehmed Pasha, who had accomplished hismission, was replaced by Server Bey as the diplomatic agent. But, upon his return toIstanbul, Yusuf Rıza Bey, who had previously been the ambassador to Athens, wasappointed to Petersburg as envoy extraordinary. Yusuf Rıza Bey traveled fromIstanbul to first Vienna and then to Petersburg and met the Tsar, who expressedboth his happiness and reproach. Yusuf Rıza Bey, on the other hand, pleased theTsar by the talk that he made. The appointment of Yusuf Rıza Bey, who conveyedinformation to the Ottoman Empire on various issues during his time in Petersburg,came to an end when the Ottoman Empire decided to retrench various embassiesincluding the one in Petersburg in 1858. The embassy then was transformed into adiplomatic agency.
Keywords
