BALKAN SAVAŞI’NDA 1912-1913 SELÂNİK’İN TESLİMİ

Abstract

Bu makalede I. Balkan Savaşı esnasında, Garp cephesinde Sekizinci Kolordu Komutanı olan Hasan Tahsin Paşa tarafından Selânik’in 9 Kasım 1912 tarihinde savaş yapılmadan Yunanlılara teslim edilmesiyle ortaya çıkan gelişmeler konu edilmektedir. Çalışmada, teslim süreci öncesi Selânik çevresindeki gelişmeler, teslimin nedenleri, teslimden sonra komutan ve askerlere yapılan sürgün ve mezalim, askerlerin Anadolu’ya getirilmeleri, Selânik’te Osmanlı Devleti’ne ait para, değerli eşya ve arşivlere el konulması, arşiv belgelerinin Atina’ya götürülme süreçleri ile Selânik’te teslim olan askerlerin sayısı gibi konular incelenmiştir. Makalenin ana kaynağını Başbakanlık Osmanlı Arşivi’ndeki belgeler oluşturmaktadır. Ayrıca, son dönemde yayınlanan hatırat ve Balkan Savaşları ile ilgili yapılmış çok sayıda yerli ve yabancı araştırma da çalışmada kullanılmıştır.

Keywords

• Balkan Savaşı, Selanik, Hasan Tahsin Paşa, Asker nakilleri, Avrupalı Konsoloslar, Mühimmat

THE SUBMISSION OF THESSALONICA IN THE BALKAN WAR 1912 - 1913

Abstract

With this article we aim to enlighten the developments that occurred in the aftermath of the surrender of Thessalonica, without any resistance, to the Greeks on 9th November, 1912 during the I. Balkan War by Hasan Tahsin Pasha, Commander of the 8th Army Corps on the Western Front. The study is inclusive of such issues as the developments around Thessalonica prior to the process of submission, the reasons for submission, the exile and oppression applied to the commanders and troops after the submission, the transportation of soldiers to Anatolia, the expropriation of the money, valuable articles and archives belonging to the Ottoman State in Thessalonica, the process of conveyance of the archives to Athens as well as the number of the soldiers that surrendered in Thessalonica. The main source of the article is made up of the documents at the Ottoman Archives of the Prime Ministry. Also, the recently published memoirs and a great number of native and foreign researches carried out about the Balkan Wars were referred to in the study.

Keywords

• Balkan War, Thessalonica, Hasan Tahsin Pasha, Transportation of Soldiers, European Consulates, Ammunition

References

1. Babıâli Evrâk Odası BEO 3517/263705, 4114/308645, 4117/308704, 4128/309596, 4134/309984, 4134/310003, 4132/309835, 4141/309296, 4133/309965, 4121/309028, 4123/309199, 4121/309025, 4124/309297, 4123/309220, 4124/309270. 4181/313359.
2. Dâhiliye Nezareti Mektûbi Kalemi DH. MKT 2652/7.
3. Dâhiliye Nezareti Siyasi Kısmı DH. SYS 112-23/55-4, 112-23/55-06, 112-23/55- 10.
4. Hariciye Nezareti Siyasi Kısım HR. SYS 1970/3, 1970/4, 1970/5, 1970/6, 1970/7.
5. Meclis-i Vükela Mazbataları MV 166/38.
6. Rumeli Müfettişliği Umûm Evrâkı TFR.I.UM , 29/2832
7. ALKAN, Necmettin, Ve Selânik Düştü… 1912-1913 Balkan Savaşı ve Hezimeti, İstanbul 2014.
8. ANASTASSİADOU, Meropi, Selânik 1830-1912 çev. Işık Ergüden, İstanbul 2001.

9. ANDONYAN, Aram, Balkan Savaşı, çev. Zaven Biberyan, İstanbul 2003.
10. ARSLAN, Nebahat Oran – FİDAN, Fadimana, “Balkan Savaşları Sonrasında Yunanistan’da Kalan Türk Esirleri Meselesi.” Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi Journal of Turkish World Studies , Cilt:XII/2, Kış 2012 , İzmir, s. 247-262.
11. AYDIN, Salim, Selânik-Manastır Demiryolu, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, İstanbul 1999.
12. AYDIN, Salim, Balkanların Acı Yüzü Basın Tarihinde Balkan Savaşları, İstanbul 2013.
13. BALCI, Mustafa, Selânik Düştü Selânik’in Kaybediliş Öyküsü ve Hasan Tahsin Paşanın Savunması: Sadık Ulvi, Tahsin Paşa Ordusu ve Selânik’in Teslimi Hasan Tahsin Paşa, İzhâr-ı Hakikat, İstanbul 2010.
14. Balkan Harbi’nde Yanya Savunması Ve Esad Paşa Korg. Bülkat , Hazırlayan: Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı, Ankara 1984.
15. Balkan Savaşı’na Katılan Komutanların Yaşam Öyküleri Alay ve Daha Üst Birlik Komutanları , Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları, Ankara 2004.
16. Balkan Harbi Kronolojisi, Genel Kurmay Başkanlığı, Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları, Ankara 1999.
17. BAYRAM, Selahattin, Osmanlı Döneminde Selânik Limanı: 1869-1912, Ankara 2017.
18. BİRİNCİ, Ali, Hürriyet ve İtilaf Fırkası II. Meşrutiyet Devrinde İttihat ve Terakkiye Karşı Çıkanlar, İstanbul 1990.
19. ÇAKMAK, Fevzi, Garbi Rumeli’nin Suret-i Ziyai ve Balkan Harbi’nde Garb Cephesi Hakkında Erkân-ı Harbiye Mektebi’ndeki Konferansları, Erkân-ı Harbiye Mektebi Matbaası Basım tarihi yoktur , İstanbul.
20. ENGİN, Vahdettin, Rumeli Demiryolları, İstanbul 1993.
21. HALL, Richard C., The Balkan Wars 1912-1913 Prelude to the First World War, Routledge, London and New York 2000.
22. KARPAT, Kemal, Balkanlar’da Osmanlı Mirası ve Milliyetçilik, İstanbul 2012.
23. KODAMAN, Bayram, “II. Meşrutiyet Dönemi 1908-1914 ”, Genel Türk Tarihi, VII, Yeni Türkiye Yay., Ankara 2002, s.333-380.
24. KORKMAZ, Mehmet, “Balkan Harbi’nde Mısır Hilâl-i Ahmer Cemiyetinin Türkiye’ye Yönelik Sağlık ve İnsani Yardım Faaliyetleri”, Askerî Tarih Araştırmaları Dergisi, Sayı: 20, Ağustos 2012, s.1-24.
25. KUNERALP, Sinan, Son Dönem Osmanlı Erkân ve Ricali 1839-1922 , Prosopografik Rehber, İstanbul 1999.
26. LAUZANNE, Stephane, Uçurumun Kenarındaki Türkiye I. Balkan Savaşı ve Çekilen Acılar, çev. Teoman Tunçdoğan, 2005.
27. MAZOWER, Mark, Selânik: Hayaletler Şehri Hıristiyanlar, Müslümanlar ve Yahudiler 1430-1950 çev. Gül Çağalı Güven, İstanbul 2007.
28. MOLHO, Rena, Selânik Yahudileri 1856-1919 Özel Bir Cemaat çev. Panayot Abacı, İstanbul 2005.
29. NURDOĞAN, Arzu, Dersaadet-Selânik İltisak Demiryolu, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, İstanbul 1999.
30. SABİS, Ali İhsan, Balkan Harbinde Neden Mağlup Olduk? Hazırlayan: Hasip Saygılı, İstanbul 2014.
31. SADIK ULVÎ, Tahsin Paşa Ordusu Selânik’in Teslimi, Sancakcıyan Matbaası, Dersaadet 1332.
32. SCIAKY, Leon, Elvada Selânik çev. Ünal Eriş-Osman Çetin Deniz Tekin, İstanbul 2006. Selânik Vali-i Sabık Nazım Paşanın Hatıraları, İstanbul 1992.
33. VEİNSTEİN, Gilles, Selânik 1850-1918 “Yahudilerin Kenti” ve Balkanlar’ın Uyanışı çev. Cüneyt Akalın, İstanbul 2001.
34. YAVUZ, Nuri, Türk Arşiv Belgelerine Göre Birinci Balkan Harbi, Basılmamış Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara 1989.
35. YAVUZ, Nuri, “Birinci Balkan Harbi ve Selanik’in Kaybı”, Gazi Akademik Bakış, sayı:2, Yaz 2008.