Osmanlı Mutfak Kültürüne Dair Muhtasar Bir Risale

İnsanın en temel ihtiyaçlarından biri olan beslenmenin kültürel bir olgu haline dönüşmesiyle sonuçlanan ve toplumların kendilerine özgü beslenme alışkanlıklarını yansıtan mutfaklar dünya genelinde çeşitlilik gösterir. Dünya mutfaklarına bakıldığında ise akla ilk gelenlerden biri Türk mutfağıdır. Tarihsel arka planın ve zengin bir birikimin ürünü olan Türk mutfağı içinde Osmanlı mutfağının yeri önemlidir. Osmanlı mutfağı, temeli Orta Asya ve Selçukluya dayanan, Anadolu’da Hitit, Frigya, Lidya, İon ve Roma-Bizans’ın mutfak kültürlerinden de beslenen, kendi çok uluslu ve çok dinli yapısını yansıtan bir çeşitliliğe sahiptir. Çalışmamıza konu olan ve Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi Esad Efendi 3384 numarada bulunan ve adı “Meyvelerin Hikmetleri Hakkında Risâle” olarak kaydedilen eser, içerik açısından Osmanlının zengin mutfak kültürünü taşımaktadır. Müellifi, müstensihi, istinsah tarihi ve yeri bilinmeyen risalenin kaleme alınması esnasında Osmanlı sahasında farklı kişiler tarafından birçok kez yazılmış müfredat konulu eserlerden de yararlanılmıştır. Pratik, kullanışlı, öz ve çoğu gündelik hayatta karşımıza çıkan yiyecek ve içeceklerin yer aldığı risalede meyveler, hububatlar, bakliyatlar, sebzeler, otlar ve baharatlar, süt ürünleri, etler, balıklar, sakatatlar, yemekler, sular, tatlılar, şerbetler olmak üzere on iki kategoriye ayırabileceğimiz yüz beş tane unsurun tabiatından, faydasından, zararından ve zararının ortadan kaldırılmasında etkili olan diğer yiyecek ve içeceklerden bahsedilmiştir. Çalışmada, önce Türk mutfak kültürüne değinilmiş ardından risale ayrıntılı olarak incelenmiş ve son kısımda ise risale metnine yer verilmiştir.