Öz
İnsanın en temel ihtiyaçlarından biri olan beslenmenin kültürel bir olgu haline dönüşmesiyle sonuçlanan ve toplumların kendilerine özgü beslenme alışkanlıklarını yansıtan mutfaklar dünya genelinde çeşitlilik gösterir. Dünya mutfaklarına bakıldığında ise akla ilk gelenlerden biri Türk mutfağıdır. Tarihsel arka planın ve zengin bir birikimin ürünü olan Türk mutfağı içinde Osmanlı mutfağının yeri önemlidir. Osmanlı mutfağı, temeli Orta Asya ve Selçukluya dayanan, Anadolu’da Hitit, Frigya, Lidya, İon ve Roma-Bizans’ın mutfak kültürlerinden de beslenen, kendi çok uluslu ve çok dinli yapısını yansıtan bir çeşitliliğe sahiptir. Çalışmamıza konu olan ve Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi Esad Efendi 3384 numarada bulunan ve adı “Meyvelerin Hikmetleri Hakkında Risâle” olarak kaydedilen eser, içerik açısından Osmanlının zengin mutfak kültürünü taşımaktadır. Müellifi, müstensihi, istinsah tarihi ve yeri bilinmeyen risalenin kaleme alınması esnasında Osmanlı sahasında farklı kişiler tarafından birçok kez yazılmış müfredat konulu eserlerden de yararlanılmıştır. Pratik, kullanışlı, öz ve çoğu gündelik hayatta karşımıza çıkan yiyecek ve içeceklerin yer aldığı risalede meyveler, hububatlar, bakliyatlar, sebzeler, otlar ve baharatlar, süt ürünleri, etler, balıklar, sakatatlar, yemekler, sular, tatlılar, şerbetler olmak üzere on iki kategoriye ayırabileceğimiz yüz beş tane unsurun tabiatından, faydasından, zararından ve zararının ortadan kaldırılmasında etkili olan diğer yiyecek ve içeceklerden bahsedilmiştir. Çalışmada, önce Türk mutfak kültürüne değinilmiş ardından risale ayrıntılı olarak incelenmiş ve son kısımda ise risale metnine yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Türk mutfağı Osmanlı mutfağı müfredat muhtasar mutfak kültürü.
Kaynakça
- Ahmed Câvid, Tercüme-i Kenzü’l-İştiha, haz. Seyit Ali Kahraman ve Priscilla Mary Işın, Kitap Yayınevi, İstanbul 2006.
- Ahmed Şevket, Aşçı Mektebi, haz. Priscilla Mary Işın, Kitap Yayınevi, İstanbul 2021.
- Ahmed Şevket, Aşçı Mektebi, I-II, haz. Göker İnan, TÜBA, Ankara 2022.
- AYDIN, Mükerrem Bedizel – Sibel Murad, Nizâmü’l-Edviye Sakızlı İsa Efendi, Türkiye Bilimler Akademisi, Ankara 2019.
- AYVERDİ, İlhan. Misalli Büyük Türkçe Sözlük: Kubbealtı Lugatı, Kubbealtı Neşriyatı Yayıncılık, İstanbul 2010.
- BEDEVİAN, Armenag K., Resimli Çokdilli Bitki Adları Sözlüğü – Illustrated Polyglottic Dictionary of Plant Names, Türkiye İşbankası Kültür Yayınları, İstanbul 2021.
- BEŞİRLİ, Hayati, “Yemek, Kültür ve Kimlik”, Millî Folklor, 2010, 22/87, 159-169.
- BİLGİN, Arif, “Klasik Dönem Osmanlı Saray Mutfağı”, Türk Mutfağı Ed: Arif Bilgin ve Özge Samancı, Ankara 2008, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 71-91.
- DÜZGÜN, Ertuğrul - Fügen Özkaya Durlu, “Mezopotamya'dan Günümüze Mutfak Kültürü”, Journal of Tourism and Gastronomy Studies 3/1 (2015), 41-47.
- Hasan b. Abdurrahmân, Tercüme-i Mâ-lâ Yesa‘u’t-Tabîbe Cehluhu: Hekimlere Gerekli Bilgiler, Yayına Hazırlayan: Sibel Murad - Nuray Demir Öztürk - Ahmet Akdağ, Editör: Mücahit Kaçar, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, İstanbul 2024.
- IŞIN, Priscilla Mary, Osmanlı Mutfak İmparatorluğu, Kitap Yayınevi, İstanbul 2014.
- IŞIN, Priscilla Mary, Osmanlı Mutfak Sözlüğü, Kitap Yayınevi, İstanbul 2010.
- İbn Baytâr, Tercüme-i Câmi‘u Müfredâti’l-Edviye ve’l-Eğziye, Haz. Kevser Topkar, vd. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Yayınları, İstanbul 2017.
- KILIÇ, Muzaffer, İki Yemek Kitabı Işığında 16. Yüzyıl Safevî Mutfağı: Kârnâme ve Mâddetü’l-Hayât, Kitapyayınevi, İstanbul 2023.
- KIZILDEMİR, Özgür- Emrah Öztürk- Mehmet Sarıışık, “Türk mutfak kültürünün tarihsel gelişiminde yaşanan değişimler”, AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2014, 14(3), 191-210.
- KUT, Günay - Turgut Kut, Mehmed Kâmil-Melceü’t-Tabbâhîn (Aşçıların Sığınağı), Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları İstanbul 2015.
- ÖNLER, Zafer, Tarihsel Tıp Metinleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 2020.
- REDHOUSE, James W. Turkish and English Lexicon New Edition, Constantinople, 1890.
- STEINGASS, Francis Joseph, A Comprehensive Persian-English Dictionary, London, 1892.
- Türk Dil Kurumu, Tanıklarıyla Tarama Sözlüğü I-VIII, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1996.
- Türkçe Sözlük, 10. Baskıdan Yapılan Tıpkıbasım, TDK Yayınları. Ankara 2009.
- USTA, Mithat, Türkçenin Yeme-İçme Kültürüyle İlgili Tematik Söz Varlığı, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi, Sakarya 2021.
- YERASİMOS, Marianna, 500 Yıllık Osmanlı Mutfağı, Boyut Yayın Grubu, İstanbul 2014.
- http://lugatim.com/
- http://www.kamus.yek.gov.tr/
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Yeni Türk Dili (Eski Anadolu, Osmanlı, Türkiye Türkçesi) |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 3 Eylül 2024 |
| Kabul Tarihi | 24 Ekim 2024 |
| Yayımlanma Tarihi | 24 Aralık 2024 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2024 Sayı: 52 |
Türk Kültürü İncelemeleri – Haziran 2026 Sözlü Çeviri Özel Sayısı
Çağrı Metni
Sözlü çeviri, gündelik karşılaşmalardan kurumsal etkileşimlere kadar uzanan çeşitli bağlamlarda, iki dilli ve kültürlerarası iletişimin merkezinde yer alır. Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında, dillerden biri büyük ölçüde Türkçedir ve bu uygulamalar, Türkçenin diğer dillerle etkileşiminde ortaya çıkan iletişimsel, kültürel ve toplumsal dinamikleri yansıtır.
Haziran 2026 sayımız için hazırlamakta olduğumuz bu özel sayıyla, Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarını farklı tür ve bağlamlarda inceleyen özgün araştırmaları bir araya getirmeyi amaçlıyoruz. Bu çalışmalar, sözlü çevirinin dilsel, kültürel, toplumsal ve göstergebilimsel boyutlarına disiplinlerarası bir bakış sunarak, yalnızca çeviribilim alanına değil; Türk dili, kültürü ve toplumu üzerine yapılan araştırmalara da değerli katkılar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda, sözlü çeviri üzerine çalışan ulusal ve uluslararası akademisyenleri, araştırmacıları ve alanda aktif profesyonelleri, Haziran 2026 sayımıza katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Özel sayıya, Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında iletişim süreçlerinin, rollerin ve çeviri uygulamalarının nasıl şekillendiğini tartışan kuramsal veya uygulamalı çalışmalarla katkı sunabilirsiniz.
Araştırma konularının, aşağıdaki temalar çerçevesinde tasarlanması önerilmektedir; ancak farklı yaklaşımlar ve konular da değerlendirmeye alınacaktır.
-Sözlü çeviri ortamlarında Türkçenin söylem yapıları ve etkileşimsel stratejileri,
-Mahkeme, hastane, okul gibi kamusal hizmet alanlarında yürütülen sözlü çeviri pratikleri,
-Andaş ve ardıl çeviride, Türkçeye özgü zorluklar ve stratejiler,
-Göç, azınlıklar ve çokdillilik bağlamında sözlü çeviri uygulamaları,
-Sözlü çeviri eğitimi ve öğretiminde dilsel ve kültürel boyutlar,
- Çeviri etiği ve profesyonel normların Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarına etkisi,
-Teknoloji destekli sözlü çeviri araçlarının kullanımı,
-Toplumsal kriz, afet ve acil durumlarda sözlü çevirmenin rolü.
Önemli Notlar:
Özel sayıya gönderilecek makaleler için son teslim tarihi 15 Mart 2026 olarak belirlenmiştir.
Yazıların künye bilgileri, dipnot sistemi ve kaynakça gösterim şekli internet sayfamızda bulunan makale yazım şablonuna göre hazırlanacaktır.
Call for Papers
Turkish Cultural Studies – June 2026 Special Issue on Interpreting Studies
Interpreting occupies a central position in bilingual and intercultural communication across a wide range of contexts, from everyday encounters to institutional interactions. In interpreting settings in Turkey, one of the working languages is predominantly Turkish, and these practices reflect the communicative, cultural, and social dynamics that emerge through the interaction of Turkish with other languages.
With this special issue, scheduled for publication in June 2026, we aim to bring together original studies that explore interpreting practices in Turkey across diverse genres and contexts. Adopting an interdisciplinary perspective on the linguistic, cultural, social, and semiotic dimensions of interpreting, these contributions will provide valuable insights not only for the field of Translation and Interpreting Studies but also for research on Turkish language, culture, and society.
In this regard, we invite national and international scholars, researchers, and professionals working in the field of interpreting to contribute to our June 2026 issue. Submissions may include theoretical or applied studies that examine how communicative processes, roles, and interpreting practices are shaped within interpreting settings in Turkey.
Suggested, though not exclusive, areas of research include the following themes; alternative approaches and topics will also be considered.
-Discourse structures and interactional strategies of Turkish in interpreting settings,
-Interpreting practices in public service domains such as courts, hospitals, and schools,
-Turkish-specific challenges and strategies in simultaneous and consecutive interpreting,
-Interpreting practices in the context of migration, minority communities, and multilingualism,
-Linguistic and cultural dimensions in interpreter training and education,
-Translation ethics and the impact of professional norms on interpreting practices in Turkey,
-Use of technology-assisted interpreting tools,
-The role of interpreters in social crises, disasters, and emergency situations.
Important Notes:
The deadline for submitting articles to the special issue is March 15, 2026.
The article's citation information, footnote system, and bibliography format will be prepared according to the article writing template available on our website.