Mukaddimetü’l-Edeb’de (Yozgat Nüshası) Hastalık Adları Söz Varlığı Üzerine

Harezm Türkçesinin söz varlığını ortaya koyma noktasında en önemli başvuru eserlerden biri olan Mukaddimetü’l-Edeb’in Yozgat nüshası, dönemin sosyo-kültürel hayatı, ekonomisi, örf ve adetleri, gelenek ve görenekleri, yeme-içme kültürü gibi birçok alanda bize ip uçları sunmaktadır. Bu dil malzemesinin çokluğuna rağmen nüsha üzerinde yapılan çalışmaların yetersiz kaldığını söylemek yerinde bir tespit olacaktır. Bu çalışmada, nüshada geçen hastalık adları ele alınacaktır. Nüshanın hastalıklarla ilgili söz varlığı, oldukça dikkat çekicidir. Dönemin diğer metinlerinde yer almayan, ve hatta Türk dili tarihî metinlerinde bulunmayan, hapax durumundaki terimler de nüshada tespit edilmiştir. Nüshada farklı yazımlar dikkate alınmadığında hastalık terimleriyle ilgili kırk üç madde tespit edilmiştir. Hastalıkla ilgili genel kavramlar da çalışmaya dahil edilmiştir. Bu kırk üç madde, farklı başlıklar altında ele alınmıştır. Hastalık terimleri, ‘göz hastalıkları’, ‘deri hastalıkları’, ‘akıl hastalıkları’, bulaşıcı hastalıklar’, ‘konuşma bozuklukları’, bedensel hastalıklar’, ‘enfeksiyon hastalıkları’ ve ‘hastalıkla ilgili genel terimler’ olmak üzere dokuz farklı başlık altında ele alınacaktır. Harezm Türkçesi metinleri üzerinde hastalık söz varlığıyla ilgili çalışma sayısı oldukça sınırlıdır. Bu çalışmayla birlikte, konuya ilgi çekilmeye ve dönemin hastalık söz varlığı ortaya konulmaya çalışılacaktır. Çalışma, hastalıkla ilgili fiilleri de kapsamaktadır. Metindeki hastalık terimlerinin geçtiği satırlar belirtilmiş olup nüshadaki Arapça ve Farsça karşılıkları da verilmiştir. Çalışmada bu hastalık terimleri incelenecek, ilgili durumlarda etimolojik sözlüklerdeki durumları irdelenecek, dönemin diğer metinlerinden ve Türkçenin tarihî metinlerindeki durumlarından faydalanılacak ve günümüzdeki durumları irdelenecektir.